II SA/Bk 695/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu Z. J. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...].07.2011 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania Pana L. Z. od decyzji z dnia [...].06.2011 r. znak: [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. dotyczącej przyznania zasiłku celowego , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Pan L. Z. (zwany dalej "Skarżącym") wnioskiem z dnia [...].05.2011 r. wystąpił do MOPR w B. o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...].06.2011 r. przyznał zasiłek celowy w wysokości 120 zł na zakup leków. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżący jest osobą bezrobotną, schorowaną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego dochodu, a zatem spełnia kryteria uprawniające go do ww. zasiłku. Ponadto organ zaznaczył, że wysokość pomocy została ustalona w oparciu o analizę udokumentowanej sytuacji życiowej wnioskodawcy, pilność i zasadność zgłoszonej potrzeby, a także z uwzględnieniem potrzeb innych osób i rodzin ubiegających się o tą samą formę pomocy oraz odpowiednio do możliwości finansowych MOPR. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym, powołał się na zdarzenia i decyzje z lat wcześniejszych (sprzed 2008 r. i po 2008 r.) oraz zarzucił organowi, że jego działanie doprowadziło go do utraty zdrowia. Ponadto stwierdził, że organ "zataja" informacje dotyczące jego stanu zdrowia, o czym świadczy fakt niepowoływania się w uzasadnieniach decyzji na dostarczane przez niego dokumenty lekarskie. Skarżący wniósł również o zbadanie przez Kolegium kwestii pomocy Ośrodka w zaspokajaniu jego podstawowych potrzeb na przestrzeni czasu, począwszy do marca 2008 r. oraz wszystkich decyzji wydanych przez organ w sprawach dotyczących przyznania pomocy na leki. Strona skarżąca wyjaśniła również dlaczego nie podpisała kontraktu socjalnego oraz zarzuciła organowi pierwszej instancji przewlekłość w załatwianiu sprawy, co doprowadziło do przeterminowania się recept. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzje Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji, co do sytuacji strony, samotnie gospodarującej i nieosiągającej żadnego dochodu oraz wysokości przyznanego zasiłku. Odnośnie zaś zarzutu długotrwałego załatwienia sprawy organ odwoławczy podniósł, że ani we wniosku, ani w trakcie wywiadu środowiskowego Skarżący nie wnosił o niezwłoczne załatwienie sprawy, co pozwalało przypuszczać, że wykupienie dalszych leków nie jest pilne. Poza tym, zdaniem organu fakt, że minął termin realizacji recept nie oznacza uniemożliwienia stronie zaspokojenia zgłoszonej potrzeby, gdyż mogła się ona zgłosić do lekarza rodzinnego z prośbą o ponowne ich wystawienie. Ponadto Kolegium stwierdziło, że bezzasadny jest zarzut doręczenia decyzji za pośrednictwem poczty. W ocenie organu odwoławczego, gdyby Skarżącemu zależało na pilnym załatwieniu sprawy, to powinien on zwrócić się z prośbą o osobisty odbiór decyzji w siedzibie organu. Kolegium stwierdziło również, że nie bez znaczenia na wynik sprawy miał fakt, że w tym samym czasie organ pierwszej instancji załatwiał jeszcze dwa inne wnioski strony z dnia [...].05.2011 r. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o zbadanie wydanych na przestrzeni lat decyzji w jego sprawie, Kolegium wyjaśniło, że nie jest do tego uprawnione w niniejszym postępowaniu. Poza tym organ odwoławczy podniósł, że nie znajduje podstaw do uznania zarzut o zatajaniu informacji o stanie zdrowia strony skarżącej. Brak szczegółowego opisu dostarczanych na przestrzeni lat skierowań, zaświadczeń i wyników badań lekarskich w uzasadnieniu decyzji nie świadczy o zatajeniu informacji o stanie zdrowia strony. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, strona skarżąca, odnosząc się do zdarzeń z okresu od 2008 r., domagała się potwierdzenia zarzutu, że MOPR swym działaniem spowodował pogorszenie jego stanu zdrowia. Skarżący zarzucił Kolegium, że nie ustaliło na jakie przewlekłe schorzenia cierpi oraz od kiedy. Strona skarżąca podniosła również, że MOPR zataił dane dotyczące jego stanu zdrowia i nie zgodziła się z oceną dokonaną przez Kolegium, że do takiego zatajenia nie doszło. Ponadto Skarżący powołał się na dokumenty lekarskie i wyniki badań, które potwierdzają jego złą sytuację zdrowotną. Odmowę podpisania kontraktu wyjaśnił w sposób podobny, jak to miało miejsce w odwołaniu. Skarżący zakwestionował dokonaną przez Kolegium ocenę warunków zawartych w zaproponowanym kontrakcie, jako rozsądnych i pomagających stronie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazła. Poza tym podkreślił , że nie istnieje potrzeba dyscyplinowania go w podejmowaniu działań zmierzających do zebrania dokumentacji medycznej koniecznej dla złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Stwierdził, że sam zdecyduje kiedy złoży ww. wniosek. Ponadto w ocenie strony skarżącej, lekarz rodzinny może samodzielnie wystąpić z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności swojego pacjenta. Skarżący ponownie podniósł również kwestię długotrwałych procedur załatwiania jego wniosku o przyznanie pomocy na wykupienie przypisanych lekarstw, twierdząc przy tym, że jest to celowe działanie pracowników socjalnych zmierzające do uzyskania korzyści materialnych. Strona skarżąca podniosła także, że Kolegium użyło niewłaściwego sformułowania twierdząc, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, ponieważ nie osiąga on żadnych dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej stosując kryterium zgodności tych działań z prawem. Nie dostrzegając w sprawie mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego, i nie stwierdzając wad kwalifikowanych decyzji (skutkujących nieważnością decyzji), oddala skargę (vide: art. 145 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa regulującymi tryb i zasady przyznawania zasiłków okresowych. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.s.", zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 u.p.s., pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Decyzje z reguły mają charakter uznaniowy i są wydawane po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 us. 4 u.p.s.). Podstawą materialno-prawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji jest art. 39 u.p.s. Zgodnie z powołanym przepisem zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organy należycie ustaliły stan faktyczny i rozważyły przesłanki przyznania zasiłku celowego. Wskazuje na to zarówno sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak i uzasadnienie wydanych decyzji. Przyznana pomoc, tj. kwota 120 zł jest wyższa od ceny lekarstw (114,56 zł ), a zatem pozwala na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby w całości. Ponadto organy wyjaśniły, że długi termin załatwiania wniosku nie uniemożliwił Skarżącemu realizacji recept. Organ odwoławczy zaznaczył, że Skarżący ani we wniosku, ani w trakcie wywiadu środowiskowego nie wniósł o niezwłoczne załatwienie sprawy, co pozwalało przypuszczać, że wykupienie dalszych leków nie jest pilne. Należy jednak podkreślić, że opieszałość organu w załatwianiu wniosku strony "wymyka" się spod kontroli sądu w sprawie ze skargi na decyzję załatwiającą sprawę. Mogła być przedmiotem skargi na bezczynność, natomiast nie ma znaczenia przy ocenie końcowego rezultatu postępowania administracyjnego. Organy nie zataiły też danych o stanie zdrowia Skarżącego, wręcz przeciwnie po wnikliwej analizie dokumentów stwierdziły, że Skarżący jest osobą schorowaną. Kolegium podniosło, że brak szczegółowego opisu dostarczanych na przestrzeni lat skierowań, zaświadczeń i wyników badań lekarskich w uzasadnieniu decyzji nie świadczy o zatajeniu informacji o stanie zdrowia strony. Poza tym organy ustaliły, że strona skarżąca jest osobą bezrobotną i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego dochodu, a zatem spełnia kryteria uprawniające go do zasiłku celowego. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wbrew zarzutom strony skarżącej, dla uznania osoby za samotnie gospodarująca bez znaczenia jest fakt posiadania, bądź też nie posiadania dochodów. Z art. 6 pkt 10 u.p.s. wynika bowiem, że osoba samotnie gospodarująca to osoba, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnośnie zarzutu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, Sąd stwierdził, że nie ma on znaczenia w przedmiotowej sprawie, tym bardziej, że Skarżącemu został przyznany zasiłek celowy umożliwiający zakup leków. Należy zauważyć, że organy podały przyczynę, z powodu której wyjątkowo przyznały Skarżącemu zasiłek 120 zł na zakup leków w sytuacji, gdy w tym samym czasie odmówiły przyznania zasiłku okresowego i innego zasiłku celowego z racji niepodpisania przez Skarżącego kontraktu socjalnego (sprawy o sygn. II SA/Bk 696-697/11). Tą przyczyną -zdaniem Sądu uzasadnioną-była szczególnie pilna potrzeba wykupienia leków. Priorytet ochrony zdrowia Skarżącego zadecydował o przyznaniu zasiłku pomimo niespełnienia wymogu z art. 11 ustawy. Poza tym nie było rolą organu rozpatrującego kolejny wniosek strony skarżącej o zasiłek celowy, a w konsekwencji nie jest rolą Sądu w niniejszym postępowaniu, ocena treści wcześniejszych decyzji dotyczących zasiłków celowych wydanych przez organy począwszy od 2008 r. Natomiast , w skardze brak jest konkretnych zarzutów co do przyznania Skarżącemu 120 zł zasiłku. Skarżący nie wskazuje, by była to kwota za niska lub przyznana z naruszeniem prawa. Zatem, Sąd nie mógł zająć stanowiska co do nieistniejących zarzutów skargi. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)