II SA/Bk 697/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-01-17
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, której działka nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, ale która może być potencjalnie dotknięta oddziaływaniem planowanego obiektu budowlanego, ma przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a w konsekwencji, czy może być podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, której działka nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, może być stroną postępowania, jeśli istnieje potencjalne negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji na jego nieruchomość, nawet jeśli projekt budowlany spełnia wymogi techniczne. Brak przyznania statusu strony takiej osobie stanowi naruszenie przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy w S. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę Centrum Rozrywkowo-Handlowego "S.", zarzucając brak udziału w postępowaniu M. G., właścicielki sąsiedniej działki. Organy administracji (Prezydent Miasta S. i Wojewoda P.) odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że działka M. G. nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji i nie przysługuje jej przymiot strony. Prokurator złożył skargę do WSA w Białymstoku, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy, we wznowionym postępowaniu, uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2018 roku, nr [...]
Wojewoda P. zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], o odmowie we wznowieniowym postępowaniu uchylenia własnej decyzji z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...], znak: [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu spółce S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej powoływanej jako "Inwestor") pozwolenia na budowę Centrum Rozrywkowo- Handlowego "S." etap I z parkingiem podziemnym na działkach o numerach ewidencyjnych [...] położonych w S. przy ulicy [...], która to decyzja została zmieniona ostateczną decyzją Prezydenta Miasta S. z [...] lipca 2009 r. Nr [...], znak: [...], oraz decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Nr [...], znak: [...], uznając, iż brak jest podstaw do uznania M. G. za stronę postępowania prowadzonego o wydanie w/w pozwolenia na budowę.
Zaskarżona decyzja wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej.
Prezydent Miasta S. decyzją z [...] sierpnia 2007 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorowi pozwolenia na budowę centrum rozrywkowo - handlowego: "S." etap I z parkingiem podziemnym na działkach o numerach ewid. [...] położonych w S. przy ul. [...]. Powyższa decyzja została następnie zmieniona decyzjami Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...]
Wnioskiem z [...] września 2016 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w S., działający w imieniu M. G. (obecnie M. G. - współwłaścicielki zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki o nr geod. [...], położonej przy ul. [...] w S.), wystąpił do Prezydenta Miasta S. ze sprzeciwem od ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Inwestorowi pozwolenia na budowę opisanej wyżej inwestycji, zarzucając, że decyzja została wydana w warunkach określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. bez udziału strony w postępowaniu, w związku z czym wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie oraz stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], Prezydent Miasta S. odmówił, na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S., Wojewoda P. decyzją z [...] lipca 2017 r., znak: [...], uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta Miasta S. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Prezydent Miasta S. rozpatrując ponownie sprawę, postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie własnej decyzji z [...] sierpnia 2007r. Nr [...], a następnie decyzją z [...] października 2017 r., znak: [...] – w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie w sprawie uchylenia tejże decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że obszar oddziaływania inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 prawa budowlanego nie obejmuje swym zakresem działek o nr ewid. [...], a sporna inwestycja nie niesie za sobą jakichkolwiek ograniczeń w możliwości zagospodarowania tych działek, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. W konkluzji organ uznał, że M. G. i B. B. nie są stroną postępowania, co dało podstawę do umorzenia wszczętego postępowania.
Na skutek odwołania Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S., Wojewoda P. decyzją z [...] grudnia 2017 r., znak: [...] uchylił w całości ww. rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta S. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a., jak również art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. mające istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wskazał także, że wznowione podstępowanie kończy się wydaniem decyzji na podstawie z art. 151 k.p.a., a jej treść zależy od rezultatów przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Wskutek ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta S. decyzją z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], odmówił, na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., uchylenia własnej ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...], znak: [...], zmienionej następnie decyzją z [...] lipca 2009 r., Nr [...] oraz decyzją z [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], uznając, że M. G. i B. B. nie są stroną postępowania, tym samym brak jest podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie organu przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę poza inwestorem posiadają tylko te podmioty i osoby fizyczne, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu. Przy czym istnienie interesu prawnego oznacza wskazanie przez wnioskodawcę konkretnego przepisu prawa jako źródła interesu prawnego, uzasadniającego wystąpienie z wnioskiem o wznowienie. Odnośnie udziału B. B. organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest jego zgody na wniesienie przez Prokuratora sprzeciwu, tym samym uznał, że nie są spełnione przesłanki, aby ww. osoba brała udział w postępowaniu wznowieniowym prowadzonym na wniosek prokuratora. Dodatkowo podkreślił, iż B. B. w dniu [...] kwietnia 2013 r. sprzedał swoją działkę o nr [...], co potwierdza wypis z rejestru gruntów znajdujący się w aktach sprawy. W dalszej części organ wyjaśnił, że postępowanie o pozwolenie na budowę opisanej na wstępie inwestycji zostało przeprowadzone bez udziału M. G., gdyż nie uznano jej za stronę, ponieważ należąca do niej nieruchomość o nr ewid. [...] nie znajdowała się w obszarze oddziaływania tej inwestycji. Rozpatrując ponownie kwestię obszaru oddziaływania i związaną z tym kwestię przymiotu strony M. G. organ ustalił, że: (-) należąca do niej działka nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością o nr ewid. [...], na której usytuowany jest obiekt kubaturowy objęty przedmiotowym pozwoleniem na budowę, a jedynie z działką o nr ewid. [...], stanowiącą drogę publiczną; (-) inwestycja jest umiejscowiona zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisami pożarowymi, co potwierdza dokonane uzgodnienie rzeczoznawcy ppoż. na projekcie zagospodarowania, (-) inwestycja nie powoduje ograniczeń w możliwości zagospodarowania, związanych z przesłanianiem obiektów usytuowanych na działce o nr ewid. [...], albowiem odległość projektowanego obiektu od budynku mieszkalnego znajdującego się na działce o nr ewid. [...] wynosząca ok. 24 m spełnia wymogi przepisu § 13 ww. rozporządzenia, co oznacza, że działka o nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, wyznaczonym na podstawie tego przepisu; (-) inwestycja nie powoduje ograniczeń w możliwości zagospodarowania terenu działki o nr ewid. [...] związanych z usytuowaniem na niej nowych obiektów, na podstawie przepisów szczególnych. Konkludując organ I instancji uznał, że brak jest przepisów odrębnych, które wskazywałyby, iż działka M. G. znajduje się w strefie oddziaływania przedmiotowej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Uznał, że nie istnieją też przepisy prawa materialnego, które wprowadziłyby ograniczenia w korzystaniu z jej nieruchomości właśnie ze względu na przedmiotową inwestycję. Zasady dobrego sąsiedztwa i korzystania z nieruchomości ponadnormatywną miarę regulują natomiast przepisy kodeksu cywilnego. Reasumując Prezydent stwierdził, iż zarówno M. G., jak i B. B. nie mają przymiotu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2007r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. zarzucając jej naruszenie: (-) art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane polegające na nieuprawnionym uznaniu, że nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania albowiem właścicielce działki o nr ewid gr. [...] nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu; (-) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nierozważnie wszystkich okoliczności mogących potwierdzać istnienie po stronie właścicielki ww. działki interesu prawnego usprawiedliwiającego jej udział w postępowaniu w charakterze strony; (-) art. 147 w zw. z art. 186 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ administracji w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu na skutek sprzeciwu prokuratora - winien ograniczyć się jedynie do wskazanej przez prokuratora przesłanki wznowienia postępowania, bez rozważenia, czy nie zaistniały inne podstawy wznowienia.
Pismem z [...] sierpnia 2018 r. M. G. i B. B. wnieśli m.in. o sporządzenie koniecznych i niezbędnych dokumentów przez niezależnych biegłych, analizę stopnia nasłonecznienia domów jednorodzinnych mieszczących się przy ul. [...], analizę prognozy oddziaływania na środowisko. Ponadto zażądali zadbania o bezpieczeństwo mieszkańców ul. [...], zadośćuczynienia za drastyczne pogorszenie warunków mieszkalnych (finansowej rekompensaty strat materialnych).
Wojewoda P. decyzją z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Następnie odwołując się do pojęcia strony postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę, zdefiniowanego w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, organ przeanalizował zgodność zamierzenia inwestycyjnego z przepisami, w tym z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i doszedł do wniosku, że występuje w tym zakresie pełna zgodność. Oceniając w postępowaniu wznowieniowym zakres obszaru oddziaływania obiektu centrum rozrywkowo - handlowego: "S." etap I z parkingiem podziemnym nie stwierdził, aby został on wyznaczony nieprawidłowo. Uznał, że organ I instancji przy wyznaczeniu obszaru oddziaływania prawidłowo wziął pod uwagę kwestie związane z przesłanianiem i możliwością zabudowy działki M. G., a także szeregu innych kwestii m.in. naruszenia stosunków wodnych, czy dostępu do drogi publicznej. W tym zakresie Wojewoda P. podkreślił, że należąca do niej działka o nr [...] nie graniczy bezpośrednio z terenem na którym zrealizowany jest obiekt Centrum rozrywkowo - handlowe tj. o nr ewid. [...], lecz z działką o nr ewid. gr. [...], stanowiącą drogę publiczną, a którą to działkę również objęto granicą terenu inwestycji. Konkludując, organ II instancji zgodził się z Prezydentem Miasta S., że nieruchomość M. G. nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a sporna inwestycja nie niesie za sobą jakichkolwiek ograniczeń w możliwości jej zagospodarowania, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Tym samym uznał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia określona w 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, złożył Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że skoro planowana inwestycja nie niesie za sobą ograniczeń związanych z zagospodarowaniem nieruchomości sąsiednich, a które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa, to nieruchomość taka nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu, a tym samym niesłuszne uznanie, że właścicielce nieruchomości położonej przy ul. [...] M. G. nie przysługują prawa strony, w sytuacji, gdy nawet jeżeli oddziaływanie planowanej inwestycji na określoną nieruchomość jest zgodne z prawem to świadczy ono, że nieruchomość ta jest w obszarze oddziaływania obiektu.
W uzasadnieniu autor skargi podkreślił, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło dużej inwestycji, tj. obiektu o powierzchni zabudowy ponad 12 tys. m2, kubaturze 208 571,52 m2, wysokości 23, 65 m, długości 229,00 m i szerokości 81,3 m, mającego cztery kondygnacje nadziemne + piwnicę, powierzchni użytkowej bez garaży podziemnych 27819 m2 , miejsc postojowych w garażu 338, trudno więc nie uznać, że sposób realizacji robót i czasowe nawet oddziaływanie inwestycji w zakresie drgań, hałasu, zwiększonego natężenia ciężkich pojazdów, czy emisje spalin w trakcie jej realizacji na nieruchomości sąsiedniej nie mogą być uznawane za ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich, o których mowa w art. 3 pkt 20 prawa budowlanego. Wskazując na powyższe okoliczności Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji.
Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że M. G. nie przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, albowiem należąca do niej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a sama inwestycja nie niesie za sobą jakichkolwiek ograniczeń w możliwości jej zagospodarowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem zawisłej przed tutejszym Sądem skargi jest prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewody P. utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta S. w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowieniowym postępowaniu decyzji z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu spółce S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. pozwolenia na budowę Centrum Rozrywkowo- Handlowego "S." etap I z parkingiem podziemnym na działkach o nr [...] położonych w S., zmienionej ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta S. z [...] lipca 2009 r. Nr [...] oraz z [...] kwietnia 2010 r. Nr [...]. Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w ramach postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Samo wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzja ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230).
W przedmiotowej sprawie skarżący Prokurator wywodzi, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2007r., udzielającą pozwolenia na budowę opisanej wyżej inwestycji jest obarczone kwalifikowaną wadą, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., albowiem zostało wydane bez zapewnienia M. G. – właścicielce działki o nr [...] możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
Rozpoznając tak zakreślony przedmiot sprawy należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienia postępowania odnosi się do powołanej powyżej przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest w istocie badaniem przesłanek wznowienia, co następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Dlatego też organy obu instancji oceniając zasadność wniosku o wznowienie postępowania, prawidłowo przystąpiły do badania, czy podana przez stronę podstawa wznowienia w rzeczywistości wystąpiła, a mianowicie, czy M. G. posiadała interes prawny do bycia stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Nieprawidłowy, zdaniem Sądu, okazał się jednak wynik tego badania, prowadzący do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202; dalej: P.b.) oraz art. 28 k.p.a. i w konsekwencji prowadzący także do naruszenia przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezasadne jego zastosowanie. Powyższe naruszenia prawa miały wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem obu decyzji.
Sąd nie podziela bowiem stanowiska organów, że dokonanie przez nich analizy, z której wynika, że inwestycja nie narusza konkretnych norm prawa materialnego, w tym przepisów techniczno – budowlanych i nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu terenu nieruchomości o nr [...], ma powodować, że obszar oddziaływania nie obejmuje tej właśnie nieruchomości, przez co jej właścicielka M. G. nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie.
Zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powyższa zasada doznaje jednak ograniczenia w przypadku wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie bowiem do treści art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę przymiot strony mają inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z powyższego wynika, że przy określaniu kręgu stron w sprawach pozwolenia na budowę, prowadzonych w trybie zwykłym bądź nadzwyczajnym, zagadnieniem kluczowym jest właśnie ustalenie obszaru oddziaływania obiektu planowanego przez inwestora. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni je podziela (m.in. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 598/09, z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn., akt II OSK 2063/15, CBOSA). Oznacza to, że w realiach przedmiotowej sprawy konieczne było ustalenie, czy nieruchomość należąca do M. G. o nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a co za tym idzie, czy mogła ona być uznana za stronę postępowania.
Przez obszar oddziaływania w myśl art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Zaznaczyć przy tym należy, że do przepisów odrębnych, w rozumieniu wymienionego wyżej przepisu należą nie tylko przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także przepisy z zakresu ochrony środowiska oraz zagospodarowania przestrzennego. Istotne jest również zwrócenie uwagi na to, że przy interpretacji art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, stanowiącego ustawową definicję "obszaru oddziaływania obiektu" przepis ten interpretować należy łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Zasadą procesu inwestycyjnego jest bowiem poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki inwestora związane z budowanym obiektem są więc także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem (art. 140 k.c.). Także przepis art. 144 k.c. nakazuje, aby właściciel nieruchomości przy wykonywaniu swego prawa powstrzymał się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W końcu również przejawami oddziaływania obiektu budowlanego są np. hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby, bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego (tak NSA w wyrokach z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2063/15, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 511/1, CBOSA).
W tym miejscu należy też podkreślić, na co konsekwentnie od wielu lat zwraca uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, a co umknęło organom rozpoznającym wniosek o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, że przy ustalaniu kręgu stron postępowania analiza oddziaływania oznaczonej inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może sprowadzać się wyłącznie do badania, czy przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania prowadzą do naruszenia określonych norm. Trzeba bowiem przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, bądź stwarzają możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu działek sąsiednich, to właściciele takich nieruchomości mają status strony. W tym przypadku, chociażby z § 13 ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U z 2015 r., poz. 1422), wynika, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Z dołączonej dokumentacji (k. 56 – 69 akt sądowych) wynika, że kwestia ta była badana i stwierdzono, że nowo wznoszony budynek spełnia warunki określone we wskazanych przepisach. Jednakże zauważenia wymaga, że przedmiotowa inwestycja w określonych godzinach zacienia budynek skarżącej oznaczony nr [...], a zatem na niego oddziałuje. Natomiast okoliczność, czy wykonywanie określonych robót (wzniesienie obiektu budowlanego) narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu, czy konkretny obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz z zapewnieniem wymogów przewidzianych w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Nie jest więc uprawnione rozstrzyganie tylko o statusie procesowym danej osoby, gdy właśnie podnoszone przez nią zarzuty wobec oznaczonej inwestycji wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1494/11, wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1698/11, wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 832/11, wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2271/12, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 46/13, wszystkie dostępne w CBOSA).
Jak wynika z powyższego stronami w sprawie pozwolenia na budowę powinny być nie tylko osoby, których interes prawny zostaje naruszony określonym rozwiązaniem projektowym, ale również takie, na których nieruchomości projektowany obiekt może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełnione zostały wymagania Prawa budowlanego oraz przepisów odrębnych. O ile więc istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiednich nieruchomości, uwzględniając wyniki analizy wyznaczonego obszaru oddziaływania, właściciele nieruchomości położonych na tym obszarze są stronami postępowania. W konsekwencji należy przyjąć, że kategoria interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera w sobie element potencjalności. Oddzielnym natomiast zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Jednakże weryfikacja tych zarzutów może odbywać się, jak zostało to już zasygnalizowane wyżej, wyłącznie w toku postępowania, w którym osoby te mają zapewniony udział. Z tych względów organ administracji analizując obszar oddziaływania oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji nie może ograniczać się tylko do ustalenia takiego oddziaływania obiektu, które stanowi naruszenie określonych norm. Należy jednak podkreślić, że ocena w powyższym zakresie, może być dokonana tylko w ramach merytorycznego rozstrzygania sprawy, przez organ pierwszej lub drugiej instancji.
Sąd w składzie niniejszym w pełni przychyla się także do poglądu, że wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy zawsze rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę. Wymaga tego, jak zostało to już uwypuklone wyżej, cel postępowania administracyjnego, którym jest w szczególności zapewnienie ochrony interesów jego stron (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1481/09).
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji stanęły zaś na stanowisku, że M. G. mogłaby posiadać status strony, gdyby jej interes prawny jako właściciela działki niegraniczącej bezpośrednio z terenem inwestycji, mający oparcie w konkretnym przepisie prawnym, został naruszony lub ograniczony. W ocenie Sądu, dla prawidłowej oceny tej kwestii należało natomiast zbadać, czy interes ten mógł być potencjalnie naruszony, czego organy – jak słusznie zauważył skarżący Prokurator – nie dokonały. Jeśli taka możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanej inwestycji na teren działki o nr [...] mogłaby zaistnieć, a jest to prawdopodobne biorąc pod uwagę rozmiar i przedmiot inwestycji w postaci centrum rozrywkowo – handlowego, to należało tenże status M. G. przyznać i z jej udziałem ponownie rozpoznać sprawę. Przyznanie statusu strony nie musi bowiem potwierdzić naruszenia interesu podmiotu, ale daje gwarancję jego udziału w badaniu tego problemu, pozostającą w zgodzie z zasadami procedury administracyjnej.
Zdaniem Sądu, dokonana przez organy w sprawie niniejszej ocena statusu strony w odniesieniu do M. G. nie odpowiada, wyżej przedstawionym wymogom i obarczona jest nieprawidłowościami w postaci naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 P.b. w związku z art. 28 k.p.a. i art. 3 pkt 20 P.b. Nie przyznając Pani G. statusu strony organy obydwu instancji błędnie oceniły brak podstawy wznowienia postępowania i błędnie zastosowały jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., w konsekwencji dopuszczając się naruszenia tego przepisu. W trybie wskazanego przepisu organ może orzec w postępowaniu wznowionym tylko wówczas, gdy nie zachodzi podstawa wznowienia podana przez stronę. W sprawie niniejszej miałoby to miejsce, gdyby ocena statusu M. G. była pozbawiona wskazanych powyżej błędów. W przypadku natomiast stwierdzenia, że wskazana we wniosku strony przyczyna wznowienia faktycznie wystąpiła, organ zobligowany jest do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 albo na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło