II SA/Bk 698/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznano adwokatowi J. Z. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z [...] maja 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z [...] lutego 2005 r. nr [...], na mocy której przyznano F. B. zasiłek celowy w kwocie 100 zł na zakup lekarstw. Organy administracyjne uznały, iż F. B. spełnia warunki do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Wskazały, że uzyskiwany przez niego dochód kwocie 461 zł miesięcznie jest równy ustalonemu przez ustawodawcę kryterium finansowemu. Natomiast wysokość przyznanego w tej sprawie zasiłku celowego zdeterminowana była środkami finansowymi będącymi w dyspozycji organu pierwszej instancji, a także ilością osób zgłaszających się po pomoc. Podkreślono, iż zasiłek celowy z natury swej jest świadczeniem doraźnym i nie może być traktowany jako stałe źródło dochodu wnioskodawcy, a powinien uzupełniać własne środki, możliwości i uprawnienia osób ubiegających się o przedmiotową pomoc. Organy wskazały przy tym, że F. B. od 1992 roku jest objęty sukcesywną pomocą z opieki społecznej, świadczoną w różnych formach. W złożonej do Sądu skardze F. B. podniósł, że powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. została wydana w terminie, jednak przekroczony został termin jej wysłania o jeden dzień. W ocenie skarżącego został więc przekroczony termin do załatwienia sprawy. Zarzut opóźnienia w wydaniu i doręczeniu decyzji skarżący sformułował także wobec organu pierwszej instancji. Podniósł, że jego wniosek o przyznanie zasiłku wpłynął do MGOPS w T. 27 stycznia 2005 r. i jego zdaniem decyzja powinna być wydana w najpóźniej do 17 lutego 2005 r., a została wydana aż [...] lutego 2005 r. Wysłano ją 9 marca 2005 r., a doręczono dopiero 15 marca 2005 r. Skarżący wyraził także ogólne niezadowolenie z pracy MGOPS w T. i jego kierowniczki - Pani B. S. Wskazał między innymi, że B. S. podpisała odpowiedź na jego odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, a on sam złożył na nią skargę do Burmistrza T. Stwierdził, że już wcześniej wnosił pisma do P. Urzędu Wojewódzkiego o wyłączenie jej od załatwiania jego spraw. Skarżący podniósł ponadto, że we wniosku o przyznanie zasiłku wskazał na zaciągniętą przez siebie pożyczkę, którą później musiał spłacać. Zaciągniecie tej pożyczki było niezbędne dla jego egzystencji. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie. Kolegium stwierdziło, że kwestie skarg do Burmistrza na działalność kierownika ośrodka pomocy społecznej winny być rozpatrywane w innych trybach. Kolegium nie może się do nich odnieść ze względu na brak umocowania prawnego do oceny przebiegu postępowania skargowego, odrębnego od prowadzonego postępowania odwoławczego. Poza tym Kolegium w całości podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do prawidłowości postępowania organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego zarzuty skarżącego są nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Sądy administracyjne, obok innych Sądów i Trybunałów, sprawują w Rzeczypospolitej Polskiej wymiar sprawiedliwości – art. 175 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne odbywa się poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kryterium tej kontroli jest, co do zasady, zgodność z prawem. Można więc uznać, że dla potrzeb działalności orzeczniczej sądów administracyjnych przez sprawiedliwość należy rozumieć to, co wynika z przepisów prawa. Powyższe stanowi konsekwencję wyrażonej w art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zasady, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zaskarżona do sądu decyzja administracyjna, stanowiąca typowe zwieńczenie postępowania w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, może być uznana za zgodną z prawem, jeśli została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Sąd administracyjny mógłby uchylić zaskarżoną decyzję, o co w tej sprawie wnosił F. B., gdyby stwierdził, że: narusza ona prawo materialne, w taki sposób, iżby miało to wpływ na wynik sprawy; albo narusza prawo dające podstawę do wznowienia postępowania; albo narusza przepisy postępowania, w taki sposób, iżby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie żadna z wymienionych wyżej przesłanek uchylenia zaskarżonej decyzji nie wystąpiła. Podstawą uchylenia decyzji nie mogą być w szczególności podniesione przez F. B. zarzuty dotyczące opóźnień w załatwieniu sprawy, co miało w jego ocenie polegać na nieterminowym doręczeniu mu decyzji organów obu instancji. Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z przepisem art. 35 § 3 KPA, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W przedmiotowej sprawie wniosek F. B. o przyznanie mu zasiłku celowego złożony został do MGOPS w T. 27 stycznia 2005 r., zaś decyzja organu pierwszej instancji wydana została [...] lutego 2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. 7 kwietnia 2006 r., natomiast [...] maja 2006 r. organ odwoławczy wydał w tej sprawie swoją decyzję. Obie decyzje zostały więc wydane w przewidzianych prawem terminach. Istotnie, między datą wydania decyzji organu pierwszej instancji, a datą jej wysłania F. B. doszło do kilkudniowej zwłoki. Jednak tego rodzaju uchybienie nie rzutuje na ocenę powyższej decyzji i nie może być podstawą jej uchylenia. Dotyczy to również jednodniowego, co podnosi skarżący, opóźnienia w wysłaniu decyzji organu odwoławczego. Należy bowiem wskazać, że prawnym środkiem ochrony strony postępowania administracyjnego przed opieszałością działań organów administracji jest zażalenie do organu wyższego stopnia (art. 37 §1 KPA), a także skarga na bezczynność do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Niezależnie od powyższego każdy ma też prawo do składania do właściwych organów administracyjnych skarg, dotyczących w szczególności zaniedbań lub nienależytego wykonywania zadań przez organy albo przez ich pracowników, naruszenia praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłości lub biurokratycznego załatwiania spraw - art. 221 §1 i art. 227 KPA. Odnosi się to także podniesionych w tej sprawie przez F. B. zarzutów, dotyczących pracy MGOPS w T., a szczególności jego kierowniczki - Pani B. S. Konkludując, zarówno rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej opóźnień w wysyłaniu skarżącemu decyzji, jak i niewłaściwego zachowania pracowników organów administracyjnych może być przedmiotem innego rodzaju postępowań, niż postępowanie dotyczące merytorycznej oceny zaskarżonej do Sądu decyzji. Dla potrzeb niniejszej spawy Sąd zwraca jedynie uwagę, że skargę do Burmistrza T. na kierowniczkę MGOPS w T. F. B. złożył 15 marca 2005 r., a więc już po wydaniu i doręczeniu mu decyzji organu pierwszej instancji. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby z powodu innych skarg, na które powołuje się F. B., przeciwko B. S. wszczęte zostało dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne, co byłoby ewentualnie powodem wyłączenia tego pracownika od udziału w załatwieniu sprawy – art. 24 §1 pkt 6 KPA. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że odpowiada one wymogom prawa. Przede wszystkim zgodzić się należy z SKO w B., że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia – art. 2 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W tej sprawie na wniosek F. B. przyznano mu zasiłek celowy w wysokości 100 zł na zakup lekarstw. Należy podkreślić, że zasiłek celowy jest tą formą pomocy społecznej, która nie ma charakterku obligatoryjnego – art. 39 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej. Organy administracyjne podejmują w tym zakresie decyzje na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście nie oznacza to całkowitej swobody w orzekaniu. W procesie dochodzenia do decyzji uznaniowych organ administracyjny ma obowiązek uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych, a podejmując rozstrzygnięcie w danej sprawie winien odnieść się do wynikających z zastosowanego przepisu przesłanek. Dokonując oceny poczynionych w tej sprawie przez organy administracyjne ustaleń stanu faktycznego oraz treści wydanych przez nie decyzji należy stwierdzić, że nie doszło w tym przypadku do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organy przeanalizowały sytuację materialną i życiową skarżącego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ pierwszej prowadził w tej sprawie postępowanie wyjaśniające, którego przedmiotem było ustalenie sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy (wywiad środowiskowy z 14 lutego 2006 r.). W sposób przekonujący uzasadniły też swoje rozstrzygnięcia, co do wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku. Wysokość ta była wypadkową pomiędzy potrzebą częściowego zabezpieczenia zgłoszonych potrzeb skarżącego a wysokością środków, którymi dysponowała gmina T. Dodać przy tym należy, że zasiłek celowy nie może traktowany, jako źródło zaspokajania wszystkich potrzeb F. B., w tym dotyczących spłaty zaciąganych przez niego od osób prywatnych pożyczek. Celem tego świadczenia jest zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb bytowych – art. 39 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej. Trafnie za taką potrzebę organ pierwszej instancji uznały zakup leków i tylko w tym zakresie przyznał F. B. pomoc. W ogólnej ocenie należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego i materialnego. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia i w oparciu o przepis art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata (stawiennictwo na rozprawy) w kwocie 240 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług obliczony według stawki 22% podatku w kwocie 52,80 zł.