II SA/Bk 699/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia stwierdzającego konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania obiektu budowlanego na środowisko i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. , R. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi gospodarstwo rolne, które zostało odziedziczone po rodzicach. Wnioskodawca nie ma środków na modernizację gospodarstwa i zakup dodatkowych gruntów rolnych. Skarżący zajmuje się uprawą ziemi oraz posiada niewielkie stado bydła mlecznego ([...] sztuk). Gospodarstwo obecnie jest nierentowne, a skarżący z uwagi na wiek i małą powierzchnię gospodarstwa nie otrzymuje dopłat bezpośrednich. Skarżący z prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w kwocie ok. 2.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2(w stanie remontu, wartości 70.000 zł), nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, grunty leśne o powierzchni [...] ha, inne budynki gospodarcze (stodołę, oborę, garaż) oraz [...] ciągniki (jeden wartości 20.000 zł) i podstawowe maszyny rolnicze, a także samochód osobowy marki G. V. (wartości 12.000 zł). Dodatkowo wnioskodawca posiada oszczędności w kwocie 5.000 zł. Wydatki miesięczne skarżącego przedstawiają się następująco: ubezpieczenie majątku – 150 zł (1.800 zł), media – 350 zł, zakup paliwa – 150 zł, ubezpieczenie KRUS – 132 zł (395 zł kwartalnie). Na tej podstawie wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika (k. 48-53). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna R. G. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, jest on w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 2.000 zł (k. 52), natomiast wykazane wydatki miesięczne zamykają się kwotą 782 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2(w stanie remontu, wartości 70.000 zł), nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, grunty leśne o powierzchni [...] ha, inne budynki gospodarcze (stodołę, oborę, garaż), [...] krów mlecznych oraz [...] ciągniki (jeden wartości 20.000 zł) i podstawowe maszyny rolnicze, a także samochód osobowy marki G. V. (wartości 12.000 zł). Dodatkowo wnioskodawca posiada oszczędności w kwocie 5.000 zł. (k. 51). Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałych źródeł dochodów w kwocie 2.000 zł oraz poczynione przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 5.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem oraz nieruchomością rolną, a także 8 krowami mlecznymi, które przynoszą dochód) pozwalają na uznanie, iż R. G. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (5.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych (wpis w sprawie wynosi 100 zł i został uiszczony przez skarżącego (k. 24). Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.