II SA/Bk 7/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. , B. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata podając we wniosku, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Dochodem rodziny jest dochód skarżącej z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.000 zł netto oraz dochód małżonka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 12.500 zł. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości około 500.00 zł) oraz dwie działki: [...] m2 (wartości 5.000 zł) oraz [...] m2 (wartości 10.000 zł). Ponadto mąż wnioskodawczyni posiada [...] samochody. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny przedstawiają się następująco: kredyty – 5.600 zł; leasing – 3.300 zł; mieszkanie – 2.500 zł; jedzenie – 1.000 zł (k. 39-42). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżąca B. Z. wykazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny skarżącej stanowi dochód w kwocie 14.500 zł, na który składa się jej wynagrodzenie w wysokości 2.000 zł (k. 42) oraz dochód małżonka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 12.500 zł. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości około 500.000 zł) oraz dwie działki: [...] m2 (wartości 5.000 zł) oraz [...] m2 (wartości 10.000 zł). Ponadto mąż wnioskodawczyni posiada [...] samochody. Na miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymanie rodziny skarżąca wydaje kwotę około 12.400 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącej stałego źródła dochodu w wysokości 14.500 zł, przy stałych opłatach na bieżące utrzymanie w kwocie około 12.400 zł pozwala na uznanie, iż skarżąca z pozostałej kwoty 2.100 zł (dochód 14.500 zł – wykazane wydatki 12.400 zł) jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz koszty ustanowienia adwokata w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do chwili obecnej wnioskodawczyni pokryła wszystkie koszty sądowe. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu i mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.