II SA/Bk 709/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały co do okresu jej obowiązywania - oddala skargę.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 2 i art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 115, poz. 728 ze zm.), uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Ł. przez Specjalistę Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] o zmianie decyzji przyznającej zasiłek stały co do okresu jej obowiązywania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Powołaną wyżej decyzją, organ l instancji orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] orzekającej o przyznaniu stronie zasiłku stałego na stałe, w części dotyczącej okresu jej obowiązywania w ten sposób, że przyznano zasiłek stały do dnia 31 lipca 2009 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że strona w lipcu 2009 r. zmieniła stan cywilny, przestając być osobą samotnie gospodarującą, a dochód rodziny obecnie przekracza ustawowe kryterium kwalifikujące do uzyskania świadczenia. W złożonym odwołaniu od decyzji J. Ł. zakwestionowała zasadność podjętego rozstrzygnięcia, przedstawiając swoją sytuację rodzinną. Organ odwoławczy wydał decyzję kasacyjną z uwagi na wady jakimi dotknięte zostało postępowanie poprzedzające wydanie decyzji I - instancyjnej. Wskazano, że organ I instancji naruszył zasadę określoną w art. 10 § 1 kpa. Wbrew nakazowi wynikającemu z przepisu art. 61 § 4 kpa organ nie zawiadomił J. Ł. o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały. W aktach sprawy brakuje jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, że przed wydaniem decyzji, była ona poinformowana o prowadzonym w tej sprawie postępowaniu i miała możliwość wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów. Znajdujący się w aktach wywiad środowiskowy sporządzony został na okoliczność złożenia wniosku o zasiłek celowy i w żaden sposób nie może zastąpić wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Pierwszą czynnością w sprawie, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, o jakiej dowiedziała się strona, było doręczenie jej zaskarżonej decyzji. Nadto rozstrzygnięcie organu l instancji w podstawie prawnej zawiera sprzeczne ze sobą przepisy prawa. Oparto się bowiem na treści art. 155 kpa, który wymaga zgody strony dla dokonania zmiany bądź uchylenia decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo (materiał dowodowy sprawy nie zawiera takiej zgody). Jednocześnie - podstawę prawną stanowił przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który zezwala organowi na dokonanie zmiany bądź uchylenia decyzji w określonych ustawą przypadkach, bez zasięgania zgody strony. Taki stan rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, nie może zostać usankcjonowany, a decyzja wewnętrznie sprzeczna winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Powyższe wady zdaniem Kolegium należało zakwalifikować jako uchybienie podstawowym zasadom postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją stwierdzonych uchybień było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiodła J. Ł. i zarzuciła wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa. Skarżąca w uzasadnieniu stwierdziła, że została pozbawiona zasiłku stałego ze względu na fakt, że wyszła za mąż oraz przedstawiła swoją sytuację rodzinną i zdrowotną. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli i oceny Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę o zmianie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek stały co do okresu jej obowiązywania, do ponownego rozpatrzenia, wydana w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Już z tych przyczyn zarzuty skargi trafiają w próżnię albowiem skarżąca nie koncentruje ich wokół wykazania bezpodstawności przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia a dąży do wykazania braku podstaw do pozbawiania jej świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego. Sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. nr 153, poz. 1270), z urzędu dokonał, w pierwszej kolejności - zważywszy na przedmiot zaskarżenia, sprawdzenia zgodności decyzji kasacyjnej z art. 138 §2 kpa. Zdaniem Sądu przepis powyższy nie został w sprawie naruszony. Zgodnie z treścią powyższego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jedynie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organowi I instancji organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała ewidentna potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i to w całości z uwagi na naruszenie przez organ I instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Stąd też stwierdzić należy, że uzupełnienie postępowania dowodowego we własnym zakresie przez organ odwoławczy w trybie art. 136 kpa bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, w przedmiotowej sprawie, było niemożliwe. W postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, naruszono zasadę określoną w art. 10 § 1 kpa. Nie zawiadomiono skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały, nie poinformowano jej również o możliwości wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów. Pierwszą czynnością w sprawie o jakiej dowiedziała się strona, było doręczenie jej zaskarżonej decyzji. Nadto naruszono przepisy dotyczące przeprowadzenia postępowania dowodowego albowiem decyzja została oparta na okolicznościach faktycznych wynikających z wywiadu środowiskowego sporządzonego dla celów innej sprawy dotyczącej wniosku o zasiłek celowy. Nadto organ l instancji w podstawie prawnej powołał wykluczające się ze sobą przepisy prawa (art. 155 kpa i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej). W świetle powyższego stwierdzić należy, że słusznie zatem organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjnej wydaną w postępowaniu przeprowadzonym wadliwie, bez zapewnienia skarżącej czynnego w nim udziału i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygniecie to usunie skutki błędów proceduralnych popełnionych przez organ I instancji. Postępowanie przed organem I instancji na skutek tego orzeczenia winno się teraz toczyć od nowa przy poszanowaniu uprawnień procesowych skarżącej. Kwestionowana decyzja jest zatem decyzją korzystną dla skarżącej. Marginalnie nadmienić należy, że aktualnie w obrocie pranym funkcjonuje decyzja organu I instancji wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jest to decyzja z dnia [...] października 2009 r. nr [...]. Jeżeli skarżąca nadal nie zgadza się z pozbawianiem jej zasiłku stałego to właściwą drogą do podnoszenia tego typu zarzutów jest kwestionowanie właśnie tej decyzji w odpowiednim postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego jako bezzasadną ją oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.nr153, poz. 1270 ze zm.).