II SA/Bk 71/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. i F. N. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. N. i F. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany p o s t a n a w i a - przyznać E. N. i F. N. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, - w pozostałym zakresie odmówić E. N. i F. N. przyznania prawa pomocy. Małżonkowie E. N. i F. N. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 21) podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z czwórką dzieci (pełnoletnie studiujące córki S. R. N., B. N., M. N. oraz [...] syn P. N. Źródłem utrzymania wnioskodawców jest dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, który umożliwia spłatę kredytów zaciągniętych na zakup maszyn rolniczych. W skład majątku małż. N. wchodzi dom o powierzchni [...] m² oraz budynki gospodarskie, stodoła, chlew, spichlerz i obora. Ponadto wnioskodawcy podkreślili, iż obecnie nastąpił spadek koniunktury gospodarczej na produkty rolne przy jednoczesnym wzroście kosztów nawozów sztucznych, środków ochrony roślin, oleju napędowego oraz energii elektrycznej. E. N. i F. N. cierpią na choroby związane z wykonywaną pracą w związku, z czym, dużo wydają na leczenie. Wydatki związane z kształceniem dwóch córek studiujących zaocznie na studiach e. i trzeciej na studiach s. oraz [...] syna w szkole podstawowej skarżący określili na kwotę około 3.000 zł miesięcznie (koszty związane z dojazdami, zakwaterowaniem, wyżywieniem, zakupem podręczników i pomocy szkolnych) – k. 21 - 22. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 22 lutego 2010 roku (k. 24 - 25) wnioskodawcy oświadczyli, iż prowadzą hodowlę bydła w ilości [...] sztuk, posiadają [...] ciągniki (w tym jeden zakupiony na kredyt) oraz podstawowe maszyny niezbędne do produkcji rolnej. Skarżący w okresie [...] – [...] 2009 r. otrzymali dopłaty o. z Unii Europejskiej w wysokości 22.897,63 zł, dopłaty r. – ś. w wysokości 3.609,40 zł oraz płatności [...] w kwocie 4.347,91 zł. Dopłaty te są przeznaczone na zakup oleju napędowego i nawozów sztucznych, środków ochrony roślin, ziarna kwalifikowanego na zasiew oraz na opłacenie rocznych składek ubezpieczenia PZU w wysokości 2.000 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wnioskodawcy przedstawili następująco: studia i opłaty z tym związane z nauką, lekarstwa, ubrania – 3.000 zł, wyżywienie 1.030 zł, utrzymanie samochodu F. [...] rok produkcji [...] – 500 zł. W roku [...] r. łąki należące do małż. N. zostały dotknięte powodzią z tej przyczyny skarżący zostali zmuszeni do zaciągnięcia kredytu w kwocie 21.000 zł na zakup środków produkcji i pasz dla bydła. Wnioskodawcy podkreślili, iż przychody ze sprzedaży produktów rolnych wpływają na ich rachunek bieżący, z którego spłacane są zaciągnięte kredyty na maszyny rolnicze. (k. 28). Do akt sprawy skarżący dołączyli rachunki i faktury dokumentujące: dochody uzyskiwane z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego za okres [...] 2009 r. – [...] 2010 r.; ponoszone wydatki za okres [...] 2009 r. – [...] 2010 r.; decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. z dnia [...][...] 2009 r., z dnia [...] [...] 2009 r., z dnia [...] [...] 2009 r. poświadczające wysokość otrzymanych dopłat do prowadzonej produkcji rolnej, a także opinie Wojewody P. w przedmiocie szkód wyrządzonych przez deszcz na łąkach wnioskodawców (k. 29 – 76). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. W złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali, iż jedynym źródłem utrzymania sześcioosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (sprzedaż mleka). Dochód ten wyniósł w [...] 2009 r. – 7.188,23 zł (k. 64); w [...] 2010 r. – 6.877,01 zł (k. 37), w [...] 2010 r. – 6.196,42 zł (k. 52). Ponadto skarżący w drugiej połowie 2009 r. (w okresie [...] – [...]) uzyskali z Unii Europejskiej dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 30.854,94 zł – przeznaczone na pokrycie kosztów prowadzonej produkcji rolnej. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny (wyżywienie, koszty eksploatacji samochodu osobowego) oraz pokryciem kosztów kształcenia dzieci wynoszą łącznie 4.530 zł. Jak wynika z dołączonych do akt sprawy rachunków i faktur za 2009 r. wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wyniosły w [...] 2009 r. – 5.379,50 zł (k. 32 i k. 74), w [...] 2009 r. – 1.882,49 zł (k. 51, k. 62 i k. 65-73), w [...] 2009 r. – 2.459,67 zł (k. 38-48, k. 49-51) oraz w [...] 2010 r. – 3.274,34 zł (k. 53 - 63). Majątek skarżących stanowi: dom o powierzchni [...] m², budynki gospodarskie, stodoła, chlew, spichlerz, obora, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, samochód osobowy F. [...], rok produkcji [...], [...] ciągniki i inne podstawowe maszyny rolnicze oraz [...] sztuk bydła. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia tj. z połowy kosztów sądowych, wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł. Za najbardziej reprezentatywny do badania sytuacji majątkowej skarżących przyjęto okres od [...] 2009 r. do [...] 2010 r. Podsumowując, należy zatem stwierdzić, iż w miesiącach [...] 2009 r. – [...] 2010 r. łączny dochód wnioskodawców wyniósł 14.065,24 zł (co stanowi przeciętnie w przeliczeniu na poszczególne miesiące 7.032,62 zł). W tym samym okresie koszty prowadzonej produkcji rolnej wyniosły 5.734,01 zł, natomiast wydatki związane z pokrywaniem bieżących potrzeb rodziny stanowiły 9.060 zł, co równa się łącznie 14.794,01 zł (przeciętnie w przeliczeniu na poszczególne miesiące wydatki wynoszą 7.397 zł). W rezultacie rozliczenia uzyskanego dochodu z wykazanymi wydatkami w przedmiotowym okresie małż. N. ponieśli stratę w wysokości 728,77 zł. Należy jednak zauważyć, że skarżący w drugiej połowie 2009 r. (w okresie [...] – [...]) uzyskali z Unii Europejskiej dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 30.854,94 zł (w tym [...] 2009 r.– 22.897,63 zł), przeznaczone na pokrycie kosztów prowadzonej produkcji rolnej. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w analizowanym okresie niewątpliwie są pokrywane z uzyskanego dofinansowania do prowadzonej produkcji rolnej, co w konsekwencji skutkuje tym, że wnioskodawcy dysponują większymi kwotami pieniężnymi niż wynika z łącznego rozliczenia kosztów prowadzonej produkcji rolnej i utrzymania rodziny z osiągniętym dochodem. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż w dokonanej analizie dochodów i wydatków rodziny nie uwzględniono wydatków poniesionych przez małż. N. w miesiącach [...] – [...] 2009 r. oraz dochodu uzyskanego w miesiącu [...] 2010 r. Uznano je bowiem za niereprezentatywne ze względu na brak możliwości porównania osiągniętego dochodu z wykazanymi wydatkami: za okres [...] – [...] 2009 r. małż. N. dołączyli, bowiem do akt sprawy jedynie dokumenty potwierdzające poniesione wydatki oraz za miesiąc [...] 2010 r. w aktach sprawy są tylko dokumenty poświadczające uzyskany dochód. Dodatkowo w wyniku zbadania wydatków ponoszonych przez skarżących ustalono, że niewątpliwie są oni w stanie je, co najmniej ograniczyć w celu zgromadzenia środków na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego – np. wykazane koszty eksploatacji samochodu osobowego w kwocie 500 zł miesięcznie. Ustalając wysokość przyznanego zwolnienia wzięto również pod uwagę, że w okresie od [...] czerwca 2009 r. do [...] lipca 2009 r. w wyniku ulewnego deszczu zostało zniszczonych łącznie [...] ha łąk trwałych należących do małż. N. ([...] ha w 100% i [...] ha w 80%), łączną wysokość strat oszacowano na kwotę 21.317,78 zł (k. 29-30). Okoliczność ta z całą pewnością miała wpływ na spadek zysków z prowadzonej produkcji rolnej. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Odnosząc powyższe okoliczności do sytuacji finansowej wnioskodawców to raz jeszcze podkreślenia wymaga, iż osiągają oni znaczny dochód miesięczny, z którego z całą pewnością istnieje możliwość wygospodarowania na obecnym etapie postępowania kwoty 250 zł (wpis od skargi) oraz pokrycia ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego prawa pomocy). Powyższe okoliczności a w szczególności wysokość dochodu rodziny w badanym okresie, w zestawieniu z wykazanym majątkiem, wyszczególnionymi wydatkami oraz brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na przyznanie E. i F. N. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-