II SA/Bk 711/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. i Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]08.2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zadań z zakresu gospodarki leśnej p o s t a n a w i a odmówić skarżącym J. i Z. P. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z. P. występujący we własnym imieniu oraz imieniu J. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż w niniejszej sprawie "całkowita wina leży po stronie urzędów tj. Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w G., Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego w G. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.". W związku z powyższym skarżący uznał, iż nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, bowiem i tak został poszkodowany przez niedbalstwo urzędników. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż uzyskują dochody z tytułu renty chorobowej skarżącego w kwocie 455 zł oraz emerytury matki I. P. w kwocie 850 zł. W skład majątku wnioskodawców wchodzi dom o powierzchni [...] m², nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha (około [...] ha przeliczeniowych), a także zabudowania gospodarcze (obora, stodoła, garaż), maszyny rolnicze oraz oszczędności w kwocie 25.000 zł. W gospodarstwie rolnym skarżących nie prowadzi się księgowości (k. 25-26). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżący Z. i J. P. wykazali, iż pozostają w gospodarstwie domowym z matką. Źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód w łącznej kwocie 1.305 zł, uzyskiwany z tytułu renty chorobowej skarżącego oraz emerytury matki (k. 26). Skarżący prowadzą gospodarstwo rolne, ale nie wykazali, aby z tego tytułu osiągali jakiś dochód. W skład majątku wnioskodawców wchodzi dom o powierzchni [...] m², nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha (około [...] ha przeliczeniowych), a także zabudowania gospodarcze (obora, stodoła, garaż), maszyny rolnicze oraz oszczędności w kwocie 25.000 zł. Skarżący nie przedstawili wydatków swojej rodziny. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżących stałych źródeł dochodów oraz poczynione przez wnioskodawców oszczędności w kwocie 25.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (gospodarstwem rolnym) pozwalają na uznanie, iż Z. P. i J. P. są w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które sprowadzają się aktualnie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł (k. 2). Wykazana we wniosku kwota oszczędności (25.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżących kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w ich utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawców. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżący tego nie uczynili. Na marginesie ponadto należy podnieść, że argumenty skarżących dotyczące niedbalstwa urzędników nie mogą stanowić przesłankę uzasadniającej zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem przesłanki zwolnienia od kosztów zostały określone w przepisie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.