II SA/Bk 717/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. II SA/Bk 717/12 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] wydaną przez Kierownika Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., którą odmówiono przyznania K. M. zasiłku stałego. Decyzja pierwszoinstancyjna została wydana po ustaleniu przez organ na podstawie wywiadu środowiskowego i przedłożonych przez stronę dokumentów, że wnioskodawczyni jest osobą prowadzącą samotnie gospodarstwo domowe, całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności. Jej dochód wynosi 645,74 zł i przekracza kwotę 477 zł stanowiącą kryterium dochodowe osób samotnie gospodarujących (§ 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). Natomiast zasiłek stały przysługuje na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej między innymi osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Te ostatni warunek nie został spełniony, co stanowi podstawę odmowy przyznania zasiłku stałego. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. zarzucając organowi nieprawidłową odmowę przyznania świadczenia wynikającą z nieprawidłowego ustalenia dochodu – bez odliczenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w wysokości 122 zł. Wskazała, że mimo tych samych przesłanek oceny jej sytuacji obecnie i w 2010 r. – wówczas ten zasiłek został jej przyznany. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. SKO w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy formułując tożsamą jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ocenę o braku podstaw do przyznania stronie zasiłku stałego ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł. Co prawda SKO uwzględniło zarzut odwołania o nieprawidłowym wyliczeniu przez organ I instancji wysokości uzyskiwanego dochodu - nieodliczeniu od kwoty dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego (645, 74 zł) kwoty składek na ubezpieczenie społeczne rolników (115 zł) – jednak, zdaniem tego organu, nie zmienia to końcowej oceny sytuacji strony jako niespełniającej przesłanek do przyznania zasiłku stałego. Po skorygowaniu wysokości dochodu (645, 74 zł – 115 zł = 530, 74 zł) nadal stanowi on kwotę przekraczającą ustawowe kryterium, co wyklucza przyznanie żądanego świadczenia. Wskazano również na związany charakter decyzji w przedmiocie zasiłku stałego, który skutkuje tym, że przyznanie świadczenia, jak i jego wysokość zależą od przesłanek wynikających z ustawy, a nie od uznania organu. K. M. złożyła skargę na powyższą decyzję SKO do sądu administracyjnego. Wyjaśniła, że WSA w Białymstoku w sprawie II SA/k 6/12 wskazał, iż dochód wyliczany z gospodarstwa rolnego ma charakter wirtualny i nie jest przez skarżącą faktycznie uzyskiwany. Powołując się na literaturę przedmiotu wskazała, że świadczenia z pomocy społecznej nie powinny być przyznawane w zbyt niskiej wysokości. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśniono stronie, że wyliczenia jej dochodu dokonano w oparciu o przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje ryczałtowy sposób ustalania wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego. Sam fakt posiadania gospodarstwa daje bowiem możliwość uzyskiwania z niego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zakres przedmiotowy sprawy niniejszej ograniczał się do rozpoznania wniosku K. M. z dnia 9 maja 2012 r. w części zawierającej żądanie przyznania zasiłku stałego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby otrzymać zasiłek stały powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeśli tak się stanie, organ nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia chociaż jednej z powyższych przesłanek – zasiłek nie przysługuje. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wynosiło ono 477 zł (podwyższenie tego kryterium miało miejsce dopiero od dnia 1 października 2012 r. wskutek wejścia w życie nowego rozporządzenia; nie miało ono jednak zastosowania w sprawie niniejszej). Natomiast za osobę całkowicie niezdolną do pracy uważa się m.in. taką, która legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 u.p.s.). Jak wynika z akt skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, niemającą nikogo na utrzymaniu i posiadającą ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przeliczeniowej 3,1195 ha. Te okoliczności były bezsporne. W sytuacji, gdy wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne dochód z niego należy ustalać zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. w związku z § 1 pkt 2 "e" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Prawidłowo zatem wyliczył organ, że miesięczny dochód skarżącej, liczony jako dochód z gospodarstwa rolnego według ilości ha przeliczeniowych wynosi 645, 74 zł (3, 1195 ha x 207 zł - na dzień wydawania zaskarżonej decyzji). Prawidłowo też przyjęto konieczność pomniejszenia kwoty dochodu o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, do czego zobowiązuje organ przepis art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach. Wątpliwości sądu budzi jedynie kwota składki, której wysokość odjęto od dochodu. Odjęto bowiem 115 zł, podczas gdy z przedłożonych przez skarżącą informacji KRUS o wysokości składek za miesiące kwiecień – czerwiec 2012 r. wynika, że łączna kwota składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno - rentowe za kwiecień 2012 r. (zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. jest to miesiąc poprzedzający datę złożenia wniosku, co nastąpiło 9 maja 2012 r.) wyniosła 122 zł. Taką też wysokość wskazywała skarżąca w odwołaniu i taką też należało odjąć od wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu. W tym zakresie doszło na etapie drugoinstancyjnym do pomyłki, jednak to błędne ustalenie w zakresie kwoty podlegającej odjęciu składki ubezpieczeniowej nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem po uwzględnieniu prawidłowej wysokości tej składki - dochód skarżącej nadal przekracza kryterium dochodowe ustalone na kwotę 477 zł w dacie wydawania zaskarżonej decyzji (645,74 zł – 122 zł = 523, 74 zł). Sąd natomiast uchyla zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa procesowego wyłącznie, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie niniejszej. W tych okolicznościach zaakceptować należy stanowisko organu, że skarżącej zasiłek stały nie przysługiwał, bowiem nie spełniła ona warunku niskiej dochodowości. To zwalniało organ od oceny pozostałych przesłanek przyznania spornego zasiłku. Dla wydania decyzji odmownej ich badanie nie było konieczne. Jedynie na marginesie wskazać należy, że zdaniem składu orzekającego ustalenie wysokości dochodu skarżącej dokonane przez SKO jako organ II instancji – poprzez zastosowanie art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. i odliczenie od kwoty dochodu z gospodarstwa rolnego kwoty składek na ubezpieczenie społeczne (czego nie uczyniono w postępowaniu pierwszoinstancyjnym) - nie naruszało zasady dwuinstancyjności postępowania. Powyższe działanie stanowiło korektę dopuszczalną w postępowaniu odwoławczym i nie miało wpływu na końcowy kształt rozstrzygnięcia. Odnośnie zarzutu dotyczącego sposobu ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, zdaniem skarżącej mającego charakter wirtualny - wskazać trzeba, że sposób ustalania tego dochodu został uregulowany przepisami prawa o randze ustawowej (art. 8 ust. 9 u.p.s.) i zarówno organy, jak i sąd są tymi regulacjami związane. Natomiast sposób rozpoznania innych spraw dotyczących skarżącej nie może rzutować na ocenę jej sytuacji w sprawie niniejszej, bowiem sąd kontroluje zaskarżone decyzje mając na uwadze okoliczności indywidualnej sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.