II SA/Bk 718/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. E. i S. E. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. E. i S. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego p o s t a n a w i a - przyznać W. E. i S. E. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, - w pozostałym zakresie odmówić W. E. i S. E. przyznania prawa pomocy. Małżonkowie W. i S. E. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie z tytułu pracy uzyskiwane przez S. E. w wysokości 2.000 zł. W. E. nie pracuje, nie osiąga dochodu, pozostaje na utrzymaniu małżonka. W skład majątku skarżących wchodzi: działka o powierzchni [...] m² wraz usytuowanym na niej domem o powierzchni [...] m² (współwłasność małżeńska). Małż. E. nie posiadają zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 22 - 25). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 17 października 2011 roku (k. 27 - 28) wnioskodawcy wyszczególnili ponoszone miesięczne wydatki, w tym: telefony (stacjonarny i komórkowy) – 85 zł; Internet – 40 zł; energia elektryczna – 54 zł; gaz – 60 zł; MPO – 12 zł; woda – 20 zł; podatek gruntowy – 10 zł; benzyna – 120 zł; żywność – 800 zł (200 zł tygodniowo). Dodatkowo skarżący opłacają: ubezpieczenie samochodu – 500 zł; ubezpieczenie przyczepy – 30 zł oraz przegląd techniczny – 98 zł, a także ponoszą koszty związane z remontem domu i ulepszeniem działki (k. 32). Do akt sprawy małż. E. dołączyli: rachunki i faktury dokumentujące ponoszone wydatki (k. 33 – 38 i k. 43 – 66); zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w B. P. z dnia [...] października 2011 r. (k. 39); zaświadczenie z dnia [...] października 2011 r. o wysokości zarobków S. E (k. 40); decyzje dot. rejestracji posiadanego samochodu i przyczepy (k. 41 – 42). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu małż. E. wykazali, iż wysokość miesięcznego dochodu rodziny wynosi – 3.048,38 zł brutto (2.101,78 zł netto) – wynagrodzenie uzyskiwane przez S. E. z tytułu zatrudnienia w S. P. Sp. zo.o.(k. 40). Wykazane stałe wydatki miesięczne stanowią łącznie około 1.200 zł (telefony, Internet, energia elektryczna, gaz, MPO, woda, podatek gruntowy, benzyna, żywność). Dodatkowo skarżący uiszczają opłaty okresowe związane z ubezpieczeniem i badaniami technicznymi posiadanego samochodu i przyczepy w kwocie 628 zł rocznie, a także koszty (nie mające charakteru wydatków koniecznych) związane z remontem domu i ulepszeniem działki (analizowano dołączone rachunki i faktury za okres [...] – [...] 2011 r.) w wysokości łącznej 963 zł, co stanowi przeciętnie około 320 zł miesięcznie (k. 55 – 60 i k. 63). W rezultacie rozliczenia uzyskiwanego dochodu z wyszczególnionymi stałymi wydatkami miesięcznymi skarżącym pozostaje kwota około 900 zł. Majątek małż. E. stanowi: działka o powierzchni [...] m² wraz usytuowanym na niej domem o powierzchni [...] m², samochód osobowy marki M [...] [...] [...] [...], rok prod. [...] oraz przyczepa rok prod. [...]. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia tj. z połowy kosztów sądowych, wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł. Podsumowując, należy, zatem stwierdzić, że uzyskiwany dochód miesięczny rodziny wystarcza na pokrycie podstawowych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem jak również i na uiszczenie opłat związanych z remontem domu i ulepszaniem działki. W rezultacie rozliczenia uzyskanego dochodu z wykazanymi stałymi wydatkami miesięcznymi skarżącym pozostaje kwota około 900 zł miesięcznie. Zatem uzyskiwany dochód wystarcza na pokrycie stałych wydatków rodziny związanych z bieżącym utrzymaniem, pozwala również na zaoszczędzenie kwoty pieniężnej, która to powinna być przeznaczona na pokrycie przynajmniej części kosztów postępowania sądowego w sprawie niniejszej. Przedstawione powyżej okoliczności stanowią, bowiem negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Odnosząc powyższe okoliczności do sytuacji finansowej wnioskodawców to raz jeszcze podkreślenia wymaga, iż dochód miesięczny rodziny przewyższa koszty jej bieżącego utrzymania, pozwala również na pokrycie wydatków nie mających charakteru koniecznego (np. koszty ulepszenia działki czy remontu domu) – kwoty te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, dlatego też, z całą pewnością istnieje możliwość wygospodarowania na obecnym etapie postępowania kwoty 250 zł oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego prawa pomocy tj. zwolnienia z połowy kosztów sądowych). Natomiast niewątpliwie skarżący nie są w stanie pokryć całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Przy ustalaniu wysokości przyznanego zwolnienia wzięto pod uwagę całokształt przedstawionych wydatków tj. wydatki związane z zaspokajaniem bieżących potrzeb rodziny oraz z remontem domu i ulepszaniem działki. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.