II SA/Bk 719/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi U. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty czesnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 27 października 2009 r. U. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] umarzającą 50 % opłaty czesnego za III rok studiów. W uzasadnieniu podniosła, iż wskazana decyzja jest dla niej krzywdząca, albowiem osiągnęła średnią ocen 4,85, co uzasadnia umorzenie całości opłaty czesnego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podał, iż przepisy Regulaminu studiów w żadnym wypadku nie nakładają na uczelnię obowiązku zwolnienia studenta z ponoszenia opłat za studia, a decyzja Rektora w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Ponadto wielkość zwolnienia podlega stopniowaniu i to Rektor decyduje, czy średnia ocen 4,85 jest wystarczająca do zwolnienia w całości, czy też jedynie w części. Powołując się na powyższe organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Na wstępie zauważyć należy, iż badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Jednym z ustawowych wymogów skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia przysługujących stronie w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Zgodnie, bowiem z art. 52 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cytowanej: p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony, gdyż czynność, której legalność została zakwestionowana przez skarżącą, nie była przedmiotem kontroli właściwego organu administracji. Przedmiotem skargi w rozpoznawanym przypadku jest decyzja Rektora Uniwersytetu w B., którą organ ten umorzył skarżącej 50 % opłaty czesnego za III rok studiów. Stosownie do treści art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., cytowanej dalej: kpa). W myśl przywołanego art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Skarżącej przysługiwało, zatem prawo do złożenia wniosku do Rektora Uniwersytetu w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tego trybu weryfikacji kwestionowanej decyzji skarżąca jednak nie skorzystała i wniosła bezpośrednio skargę do sądu administracyjnego. Zastosowała się, bowiem do błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji o przysługującym prawie wniesienia skargi bezpośrednio do sądu. Co prawda błędne pouczenie nie powinno wywierać dla skarżącej negatywnych skutków prawnych (art. 112 kpa), to jednak przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd wniesionej bez wyczerpania przysługujących stronie środków prawnych. Praktyczne konsekwencje przepisu art. 112 kpa sprowadzają się natomiast do możliwości zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 1998 r., IV SA 641/96, LEX nr 43121). Zatem, skarżąca w terminie 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o przyczynie odrzucenia jej skargi przez Sąd może zwrócić się do organu z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Innymi słowy skarżącej przysługuje prawo zwrócenia się do Rektora Uniwersytetu w B. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia niniejszego postanowienia. Mając wskazane okoliczności na względzie, należy stwierdzić, iż przed wniesieniem niniejszej skargi do Sądu nie został wyczerpany środek zaskarżenia, jaki służył skarżącej w postępowaniu przed organem administracji właściwym w sprawie. Tym samym, nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi do Sądu, co uzasadniało jej odrzucenie. Na marginesie rozpoznania niniejszej sprawy Sąd zwraca jednocześnie uwagę na błędy, jakich dopuścił się organ wydając zaskarżoną decyzję. Po pierwsze, decyzja z dnia [...] października 2009 r. została podpisana przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich, który nie jest organem Uczelni upoważnionym do wydawania takich decyzji. Stosownie, bowiem do treści § 5 ust. 2 uchwały Senatu Uniwersytetu w B. z dnia [...] lipca 2006 r. oraz § 43 ust.4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. taką decyzję podejmuje Rektor. Po drugie, do decyzji tej nie dołączono opinii Dziekana zgodnie z treścią cytowanych przepisów. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Z przepisu tego wynika zaś jednoznacznie, iż uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa), a także objaśniać tok myślenia prowadzący do konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek argumentacji, dlaczego umorzono 50 % opłaty czesnego, a nie całość, czego domagała się skarżąca. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.