II SA/Bk 723/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oraz odmowy przyznania pomocy z Rządowego Programu "Posiłek dla Potrzebujących" oddala skargę W dniu 9 maja 2005r. skarżący J. M. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o przyznanie zasiłku celowego na niezbędne potrzeby bytowe oraz pomocy z programu "Posiłek dla potrzebujących". W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 13 maja 2005r. skarżący sprecyzował swój wniosek, stwierdził, że oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na: zakup środków czystości i higieny, opłacenie energii elektrycznej za miesiąc maj, zakup odzieży osobistej (bielizny) i leków oraz przyznania pomocy z programu "Posiłek dla potrzebujących". Po uwzględnieniu wniosku w zakresie zasiłku celowego na wnioskowane potrzeby oraz rodzaju i zakresu proponowanej przez pracownika socjalnego pomocy decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], został przyznany Skarżącemu zasiłek celowy w wys. 90,00zł. na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, środków czystości, odzieży i opłacenia energii elektrycznej oraz odmówiono pomocy z rządowego programu "Posiłek dla potrzebujących", z uwagi na fakt, że Skarżący jest w stanie własnym staraniem zapewnić sobie posiłek w tym także gorący. W uzasadnieniu decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wyjaśniono, że wykonując zadania własne w zakresie pomocy społecznej, Ośrodek kieruje się ustaleniami Burmistrza oraz, że z terminem płatności w maju przyznano 238 świadczeń, które wyczerpały środki przewidziane na maj. Wskazano, że średni zasiłek celowy płacony w maju wyniósł 84,24 zł. oraz, że z zaplanowanej kwoty zasiłków za czerwiec (mniejszej niż w miesiącu maju) Ośrodek realizował zasiłki celowe z wniosków złożonych jeszcze w maju. Odnosząc się do kwestii gorącego posiłku, a w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku możliwości przyznania zasiłku celowego na zakup żywności lub zasiłku, przewidzianego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 października 2004r. w sprawie szczególnych warunków realizacji w 2005r. Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących", wskazano, że adresatami tego programu są uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, dzieci młodsze oraz osoby stare, niepełnosprawne, chore, którym pomoc ta może być przyznana bezpłatnie, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Wskazano, że skarżący nie należy do osób, które własnym staraniem nie mogą zapewnić sobie posiłku, w tym gorącego posiada, bowiem dom wyposażony w niezbędny sprzęt gospodarstwa domowego do przygotowania posiłków, posiada ogródek przydomowy, gospodarstwo rolne, z którego, w wyniku jego uprawy, może pozyskać produkty żywnościowe. Otrzymuje też z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wsparcie finansowe w postaci zasiłków okresowych, celowych, m.in. na zakup żywności, a także pomoc rzeczową w formie konserw żywnościowych. Z decyzją tą nie zgodził się Pan J. M. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z prośbą o uchylenie decyzji. W odwołaniu skarżący wskazuje, że: decyzja rażąco narusza art. 106 ust. 3 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, decyzja nie zawiera kryteriów ustalania wysokości zasiłku i sposobu rozdysponowania posiadanych środków, decyzja nie rozstrzyga o całości zgłoszonych potrzeb, decyzja narusza przepisy KPA i Konstytucji RP oraz dyskryminuje jego osobę, wypłata przyznanej formy pomocy z dużym opóźnieniem powoduje jej bezcelowość, nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławczew Ł. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie przyznania zasiłku celowego w wysokości 90 zł. z przeznaczeniem na częściowe pokrycie wydatków na żywność, środki czystości i higieny, energię elektryczną, odzież i leki oraz odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności wynikającego z Rządowego Programu "Posiłek dla Potrzebujących". W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło skarżącemu, że przyznana pomoc nie musi zaspokajać w całości zgłoszonych przez niego potrzeb. Oraz, że skarżący powinien przyczyniać się do zaspokojenia tych potrzeb we własnym zakresie. Podniesiono również, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznając zasiłek celowy w wysokości 90 zł. nie przekroczył granic tzw. "uznania administracyjnego". Podkreślono, że świadczenia z programu "Posiłek dla potrzebujących" przysługują osobom, które własnym staraniem nie mogą go sobie zapewnić oraz, że skarżący ma możliwość przygotowania sobie takiego posiłku w związku, z czym nie może skorzystać ze świadczeń w ramach wspomnianego programu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało również pozostałe zarzuty za nietrafne i uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Skargą z dnia 20 lipca 2005 r. Pan J. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...]. W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zarzucając, że: • decyzję wydano z rażącym naruszeniem art. 106 ust. 3 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, • decyzja nie rozstrzyga o całości zgłoszonego żądania, • decyzja narusza przepisy KPA i Konstytucji RP oraz dyskryminuje jego osobę w związku z ograniczeniem przez organy kręgu osób uprawnionych do świadczeń z programu "Posiłek dla potrzebujących", • wypłata przyznanych form pomocy z dużym opóźnieniem powoduje jej bezcelowość, • nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu, • decyzja nie zawiera kryteriów ustalania wysokości zasiłku i sposobu rozdysponowania środków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie zważając, że zarzuty dotyczące decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. są niezasadne oraz, że stosownie do art. ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) forma, rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 106 ust. 3 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) wyjaśniono, że zasada wynikająca z art. 106 ust. 3 w myśl, której świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, została zastosowana przy wydawaniu skarżonej decyzji. Wyjaśniono, że niezwłoczna wypłata świadczenia była niemożliwa, ponieważ organ I instancji nie nadał swojej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, a wniesienie odwołania od tej decyzji spowodowało wstrzymanie jej wykonania do czasu wydania decyzji organ odwoławczy. Natomiast wypłata zasiłku z opóźnieniem spowodowanym wniesieniem przez skarżącego odwołania nie powoduje bezcelowości przyznanej pomocy, ponieważ może być ona w każdym czasie wykorzystana na zaspokojenie potrzeb skarżącego. Odnosząc się do naruszenia art. 39 stwierdzono, że z jego treści wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podniesiono, że z materiału dowodowego wynika, że zasiłek taki został przyznany w wysokości 90 zł. na częściowe pokrycie potrzeb zgłoszonych przez Pana J. M. tj. na zakup żywności, środków czystości i higieny, lekarstw, odzieży i opłacenie rachunku za energię elektryczną. Za nietrafny uznano również zarzut skarżącego, że w decyzji nie przedstawiono zasad rozdysponowania środków posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. Wskazano, że w decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. na stronie 2 wers 15 i następne zawarto wyjaśnienia dotyczące rozdysponowania środków na realizację zasiłków celowych, na co Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zwróciło już uwagę w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało za nietrafne również zarzuty Pana J. M. dotyczące: nie zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu, ponieważ z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, że skarżący uczestniczył w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 13 maja 2005 r. oraz w dniu 25 maja 2005 r. zapoznał się z aktami sprawy (co potwierdza znajdujący się w aktach protokół z tej czynności i własnoręczny podpis skarżącego umieszczony na str. 2 kwestionariusza wywiadu środowiskowego), nie rozstrzygnięcia w decyzji całości jego żądania. We wniosku z dnia 9 maja 2005 r. Pan J. M. zwracał się o przyznanie zasiłku celowego oraz pomocy z programu "Posiłek dla potrzebujących". Decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznano skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 90 zł. oraz odmówiono przyznania zasiłku celowego na zakup żywności wynikającego z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących", zatem zgłoszone przez skarżącego żądania zostały załatwione w całości. Odnosząc się do zarzutu nierzetelnego rozpatrzenia wniosku dotyczącego pomocy z programu "Posiłek dla potrzebujących" wskazano, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego zawarte są szczegółowe wyjaśnienia, komu przysługuje w pierwszej kolejności ta forma pomocy. Kolegium podtrzymało również swoje stanowisko, że skarżący może samodzielnie zapewnić sobie posiłek (nawet gorący), gdyż posiada po temu środki (zasiłek celowy i zasiłek okresowy) oraz możliwości (posiada kuchnię i niezbędny sprzęt gospodarstwa domowego), zatem odmowa przyznania tej formy pomocy nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu prowadzone przez organy administracji postępowanie nie wykazało, wskazanych przez skarżącego naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania oraz dyskryminacji skarżącego i przepisów Konstytucji RP. Z akt sprawy wynika, że, co prawda na etapie postępowania odwoławczego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. nie zawiadomiono skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ale na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący uczestniczył zarówno w wywiadzie środowiskowym, jak i zapoznał się z aktami sprawy. W związku z tym, że organ drugiej instancji, nie uzupełniał materiału dowodowego i decyzję podjął w oparciu o materiał zgromadzony przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., Sąd uznał, że to uchybienie nie miało wpływu na wynik prowadzonego postępowania. Za nietrafny Sąd uznał również zarzut skarżącego, że organy nie wskazały zasad rozdysponowania środków posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. W uzasadnieniu decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., zawarto wyjaśnienie odnośnie rozdysponowania środków na realizację zasiłków celowych, określając m.in. kwotę jaką dysponował Ośrodek, ilość przyznanych zasiłków, jak i ich średnią wysokość przyznanych zasiłków. Odnosząc się do naruszenia art. 39 ustawy o pomocy społecznej należy wyjaśnić, że zgodnie z jego treścią zasiłek celowy przyznawany jest w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów domowego użytku czy też drobnych remontów. Mając powyższe na uwadze trudno zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że przyznanie zasiłku celowego w wysokości 90 zł, pokrywającej w części jego niezbędne potrzeby bytowe (zakup żywności, odzieży i pokrycia kosztu zużycia energii elektrycznej), narusza postanowienia ustawy o pomocy społecznej. Tym bardziej, że organ w uzasadnieniu decyzji wskazał skarżącemu, że nie posiada wystarczających środków, aby zaspokoić wszystkie potrzeby osób potrzebujących w zgłaszanej przez nie wysokości. Przyznany decyzją zasiłek ma, więc wspierać skarżącego w przezwyciężaniu trudności życiowych i w jego staraniach o zaspokajanie potrzeb bytowych i nie może ich w żadnym wypadku zastępować. W zakresie zgłaszanego zarzutu naruszenia art. 106 cyt. ustawy o pomocy społecznej Sąd w pełni zgadza się z argumentami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., że wypłata przyznanego zasiłku celowego z opóźnieniem spowodowanym wniesieniem przez skarżącego odwołania nie powoduje bezcelowości przyznanej pomocy. Odnosząc się do odmowy przyznania pomocy z Rządowego Programu "Posiłek dla Potrzebującego" Sąd zauważa, że na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji wyjaśniono skarżącemu (vide pismo z dnia 20 maja 2005 r.), że pomoc, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji w 2005 r. Rządowego Programu "Posiłek dla Potrzebujących" (Dz. U. Nr 236, poz. 2363) przyznawana jest w trybie określonym w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którą pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić (art. 48 pkt. 4 cyt. ustawy). W związku z powyższym adresatami tej pomocy nie są wszyscy, lecz określona grupa potrzebujących, którzy nie są w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jaki w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano skarżącemu, że podstawą odmowy świadczenia była możliwość przygotowania przez niego posiłków we własnym zakresie. W związku z powyższym należy uznać, że odmowa przyznania skarżącemu świadczeń w ramach Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" nie narusza obowiązujących przepisów. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.