II SA/Bk 724/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S.A. z siedzibą w K. J. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2015 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. P. – H. – U. "L." D., M. Spółki jawnej w S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości p o s t a n a w i a zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 724/15 i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. , Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 724/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku P. P. – H. – U. "L." D., M. Spółka Jawna w S., wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody P. z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Sąd zauważył, że skarga do sądu administracyjnego na decyzję wydaną na podstawie art. 124 u.g.n. powoduje wstrzymanie jej wykonania z urzędu. Z drugiej strony pomimo regulacji zawartej w art. 9 u.g.n. nakazującej wstrzymanie wykonania z urzędu decyzji wydanej na podstawie art. 124 u.g.n., ustawodawca w określonych przypadkach przewidział możliwość udzielenia, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Następnie Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostały wydane obie decyzje, tj. zarówno decyzja w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n jak i decyzja w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.(będąca przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowym postępowaniu). Obie decyzje zostały też zaskarżone do sądu administracyjnego. Skarga na decyzję w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie linii elektroenergetycznej została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. II SA/Bk 789/14. Od tego wyroku została złożona skarga kasacyjna i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 774/15 wstrzymał wykonanie tej decyzji. Uzasadniając postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji Sąd podtrzymał stanowisko zawarte w wydanym na gruncie tej samej sprawy postanowieniu z dnia 13 listopada 2014 r., II SA/Bk 790/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami (decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości) jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy (decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości). Obie decyzje są wydane w granicach tej samej sprawy. Wstrzymanie wykonania tylko decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości bez wstrzymania wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości niweczyłoby sens tej instytucji. Pismem z 30 grudnia 2015 r. P. S.A. z siedzibą w K.-J. złożyły wniosek o zmianę postanowienia Sądu z dnia 10 grudnia 2015 r. i odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji Wojewody P. Spółka wniosła również o przeprowadzenie, na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodu z dokumentów dołączonych do pisma, tj.: 1) kopii pisma z dnia [...] października 2015 r. zatytułowanego "Wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania" wraz z załącznikami w tym w szczególności wraz z kopią oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu prac budowlanych na działkach skarżącego na okoliczność wykonania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, tj. przeprowadzenia przez działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV E. – Granica RP; 2) oświadczenia P.S.A. z dnia [...] maja 2015 r. na okoliczność wysokości przyznanej uczestnikowi dotacji oraz zagrożenia utraty dotacji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji Wojewody P. jest bezprzedmiotowe z racji tego, że decyzja została zrealizowana w całości. Pozostawienie w obrocie ww. postanowienia może także narazić uczestnika postępowania, jak również Skarb Państwa na szkodę związaną z utratą dotacji w wysokości 185.850.000 zł. Podkreślono również, że inwestycja ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa, energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej. Po pierwsze, łącząc systemy Polski i Litwy umożliwi - w razie potrzeby - zabezpieczenie dostaw energii elektrycznej dla Polski z systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich. Po wtóre, ma szczególne znaczenie terenów północno - wschodniej oraz centralnej Polski. Dostawy prądu do tych obszarów obecnie odbywają się poprzez pojedyncze linie przesyłowe o napięciu 220kV, w większości wybudowane wiele lat temu. Stan ten ulegnie zmianie dopiero wraz z zakończeniem realizowanej inwestycji, która zagwarantuje znaczącą poprawę bezpieczeństwa energetycznego milionów obywateli. Inwestycja stanowi także domknięcie połączeń systemów elektroenergetycznych państw członkowskich Unii Europejskiej położonych wokół Morza Bałtyckiego (tzw. Pierścień Bałtycki). Z tego względu ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego całej Unii Europejskiej, w tym w szczególności krajów bałtyckich. W odpowiedzi na wniosek P. P. – H. – U. "L." D. Spółka Jawna w S. wniosło o jego oddalenie wskazując, że podnoszone argumenty nie dowodzą istnienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., I OSK 774/15 zmienił postanowienie własne z dnia 8 kwietnia 2015 r. i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej powoływana jako u.g.n.) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przepis art. 9 u.g.n. stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z kolei z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z powyższej regulacji z jednej strony wynika, że skarga do sądu administracyjnego na decyzję wydaną na podstawie art. 124 u.g.n. powoduje wstrzymanie jej wykonania z urzędu. Z drugiej strony pomimo regulacji zawartej w art. 9 u.g.n. nakazującej wstrzymanie wykonania z urzędu decyzji wydanej na podstawie art. 124 u.g.n., ustawodawca w określonych przypadkach przewidział możliwość udzielenia, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Podkreślić należy, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy funkcjonuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W ramach niniejszej sprawy zostały wydane dwie decyzje, pierwsza - w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – jest to decyzja Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, druga – w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – decyzja tego samego organu z dnia [...] maja 2014 r. zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzja z dnia [...] maja 2014 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]. Z kolei decyzja Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności została, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylona w całości decyzją Wojewody P. z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. Przede wszystkim jednak podjęte przez NSA rozstrzygnięcie z dnia 28 stycznia 2016 r. powoduje, że nie zachodzi już sytuacja, która leżała u podstaw podjętego przez tut. Sąd postanowienia z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie I SA/Bk 724/15, tj. nie jest już wstrzymane wykonanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest już zobligowany do wstrzymywania wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie sprawy w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 774/15, że wskazane przez wnioskodawcę okoliczności, takie jak zrealizowane inwestycji oraz narażenie uczestnika postępowania i Skarbu Państwa na utratę dotacji można zakwalifikować jako mające znaczenie i wpływ na rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Utrata wielomilionowego dofinansowania inwestycji ze środków unijnych może skutkować znaczną szkodą nie tylko dla uczestnika postępowania, ale również dla Skarbu Państwa. Zdaniem NSA, które podziela również Sąd orzekający w tej sprawie, nie bez znaczenia pozostaje także ważny interes gospodarczy i społeczny, bowiem przedmiotowa inwestycja ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji