II SA/Bk 724/15
WyrokWSA w Białymstoku2016-06-21
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Mieczysław Markowski, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może obejmować obszar większy niż obszar, dla którego zostało wydane zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydawane na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest ściśle powiązane z decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Oznacza to, że zezwolenie na zajęcie może dotyczyć jedynie powierzchni nieruchomości objętej wcześniejszym ograniczeniem. W analizowanej sprawie, mimo że decyzja ograniczająca dotyczyła części nieruchomości (0,0719 ha), a decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie odnosiła się do działek o łącznej powierzchni 0,5800 ha, sąd uznał, że zakres zajęcia nie wykraczał poza orzeczone ograniczenie, ponieważ pas technologiczny, stanowiący podstawę zajęcia, miał określoną powierzchnię (0,0719 ha), która odpowiadała mapom stanowiącym integralną część decyzji ograniczającej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody P. zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej. Wniosek o zezwolenie na zajęcie złożono na podstawie art. 124 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ pierwszej instancji (Starosta) ograniczył sposób korzystania z nieruchomości i zezwolił na jej niezwłoczne zajęcie. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, a następnie, po uchyleniu poprzedniej decyzji przez WSA, wydał decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Skarżąca spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że zezwolenie na zajęcie obejmuje znacznie większy obszar niż decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. P.-H.-U. "L." D., M. Sp. j. w S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej oddala skargę
Zaskarżoną w sprawie niniejszej decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak [...] Wojewoda P.:
1. uchylił w całości decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] w sprawie udzielenia P. S. E. S.A. z siedzibą w K. – J. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości;
2. zezwolił P. S. E. S.A. w K. – J. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w obrębie B. N., gmina S., powiat s., województwo p., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr geod.: [...] o pow. 0,3300 ha; [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,0500 ha, objętej księgami wieczystymi nr [...] prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w S., stanowiącej własność P. P. – U. – H. "L.'' D., M. Spółka Jawna w S. – które to zajęcie polega na założeniu i przeprowadzeniu przez wymienione działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP, w tym na podwieszeniu napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] obręb N. B., gdzie minimalna odległość przewodów od ziemi wynosi 13,4 m. Wojewoda zezwolił także na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w pasie technologicznym o szerokości po 35 metrów od osi linii w każdą stronę, o powierzchni 0,0015 ha na działce nr [...]; 0,0003 ha na działce nr [...]; 0,0681 ha na działce [...]; 0,0020 ha na działce [...] tj. o łącznej powierzchni 0,0719 ha;
3. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Powyższa decyzja z dnia [...] października 2015 r. została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia 28 lutego 2014 r. P. S. E. S.A. z siedzibą w K. – J. (dalej jako Spółka) zwróciła się o wydanie na podstawie art. 124 ust. 1 i art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej jako u.g.n., decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania oraz decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości położonej w obrębie B. N. gmina S., powiat s., województwo p., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr geod: [...] o pow. 0,3300 ha; [...] o pow. 0,1000 ha; [...] o pow. 0,1000 ha; [...] o pow. 0,0500 ha; objętej księgami wieczystymi nr [...], prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w S., stanowiącej własność P. P. – U. – H. "L.'' D., M. Spółka Jawna w S. (dalej jako P. "L."). Spółka wskazała, że chodzi jej o uzyskanie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez wymienione działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] obręb B. N. na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m oraz na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w pasie technologicznym o szerokości po 35 metrów od osi linii w każdą stronę, o powierzchni 0,0015 ha na działce nr [...]; 0,0003 ha na działce nr [...]; 0,0681 ha na działce [...]; 0,0020 ha na działce [...] tj. o łącznej powierzchni 0,0719 ha.
Lokalizację urządzeń linii oraz obszar pasa technologicznego na działkach przedstawiono na załącznikach mapowych do wniosku (k. 142).
Rozpoznanie powyższego wniosku miało miejsce w następujący sposób:
- decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Starosta S. – na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. - ograniczył sposób korzystania z opisanej we wniosku nieruchomości uwzględniając w całości wniosek strony co do sposobu tego ograniczenia i jego powierzchni; integralną część tej decyzji stanowiły mapy (k.137, 140-141);
- decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Starosta S. – na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. - zezwolił na niezwłoczne zajęcie działek, których sposób korzystania ograniczono decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nadano rygor natychmiastowej wykonalności (k. 135). Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że jest ono konsekwencją decyzji z dnia [...] maja 2014 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Nadto przemawiał za jej wydaniem charakter inwestycji: liniowa o znaczeniu międzynarodowym, stanowiąca część mostu energetycznego łączącego Polskę i Litwę, prowadząca do wzmocnienia infrastruktury i zwiększenia pewności przesyłowej, a tym samym do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego tego regionu Unii Europejskiej.
P. "L." wniosło odwołania od obydwu powyższych decyzji tj. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i decyzji zezwalającej na jej niezwłoczne zajęcie.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zezwalające na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, zaś w sprawie II SA/Bk 789/14 oddalono skargę P. "L." na tę decyzję Wojewody. W sprawie tej złożono również skargę kasacyjną, którą w dniu 17 marca 2015 r. przekazano do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Natomiast w odwołaniu od decyzji Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości P. "L." zarzuciło naruszenie:
1. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 77 § 1 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.) poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy uzasadniają:
- niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości, położonej w obrębie B. N., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod.: [...] o pow. 0,3300 ha; [...] o pow. 0,1000 ha; [...] o pow. 0,1000 ha; [...] o pow. 0,0500 ha, tj. nieruchomości o pow. 0,5800 ha;
- niezwłoczne podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] na wysokości minimum 13,4 m od ziemi;
2. art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności - pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji ingerującej w konstytucyjnie chronione prawo własności;
3. art. 124 ust. 1a u.g.n. w związku z art. 108 k.p.a., poprzez:
a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości o łącznej powierzchni 0,5800 ha w celu założenia i przeprowadzenia przez tę nieruchomość dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką [...], pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości, dotyczy wyłącznie części tej nieruchomości (0,0719 ha),
b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.).
Wskazując na powyższe strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odmowę wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, ewentualnie o wstrzymanie jej wykonania.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. "L." od decyzji Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia napowietrznej linii elektroenergetycznej – utrzymał decyzję Starosty w mocy.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożyło do sądu administracyjnego P. "L.", zaś tutejszy Sąd w sprawie II SA/Bk 790/14 uchylił decyzję Wojewody dopatrując się naruszenia art. 124 ust. 1 w związku z art. 124 ust. 1a u.g.n. Wskazał, że w jego ocenie decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości położnej w obrębie B. N., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod.: [...] o pow. 0,3300 ha; [...] o pow. 0,1000 ha; [...] o pow. 0,1000 ha; [...] o pow. 0,0500 ha, tj. nieruchomości o pow. 0,5800 ha, podczas gdy decyzja ograniczająca korzystanie z tej nieruchomości dotyczy tylko jej części o powierzchni 0, 0719 ha. Także Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących powyższej okoliczności, co stanowiło naruszenie art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Stąd też polecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. i we własnym zakresie prawidłowo ustalił powierzchnię nieruchomości podlegającą niezwłocznemu zajęciu i wydał decyzję co do istoty sprawy. Zdaniem Sądu, prawidłowa powierzchnia nieruchomości wynika z treści decyzji ograniczającej sposób korzystania z niej.
Ponownie rozpoznając odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2014 r. Wojewoda P. wydał zaskarżoną w sprawie niniejszej decyzję z dnia [...] października 2015 r. Wskazał w jej uzasadnieniu, że to sam ustawodawca przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w przypadkach, gdy wywłaszczenie polega na czasowym ograniczeniu korzystania z nieruchomości tzn. gdy wydano decyzję ograniczającą na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. konieczne jest, jeśli zachodzą przesłanki z art. 108 k.p.a. lub gdy występuje ważny interes gospodarczy. Jak wskazał Wojewoda, w przedmiotowej sprawie wydano w dniu [...] maja 2014 r. decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości położonych w obrębie B. N. gmina S., powiat s., województwo p., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod: [...] o pow. 0,3300 ha; [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,0500 ha, objętych księgami wieczystymi nr [...], prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w S., stanowiącą własność P. "L.'' - poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie przez wymienione działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] obręb N. B., gdzie minimalna odległość przewodów od ziemi wynosi 13,4 m, a także na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w pasie technologicznym o szerokości po 35 metrów od osi linii w każdą stronę, o powierzchni 0,0015 ha na działce nr [...], 0,0003 ha na działce nr [...], 0,0681 ha na działce [...], 0,0020 ha na działce [...] tj. o łącznej powierzchni 0,0719 ha.
Zdaniem Wojewody, powyższa decyzja ograniczająca była jednym z warunków wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie, zaś ustalono również wystąpienie innych przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie. Jak wyjaśniono, ważnym interesem gospodarczym przemawiającym za wydaniem tej decyzji jest realizowanie budowy mostu energetycznego Polska – Litwa, któremu to projektowi UE nadała decyzją nr 1364/2006/WE status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Zadaniem projektu jest stworzenie w krajowym systemie przesyłowym połączenia z systemem przesyłowym Litwy wraz z koniecznym wzmocnieniem polskiej sieci przesyłowej w obszarze północno – wschodniej Polski dla zapewnienia poprawy jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrostu bezpieczeństwa jej dostaw. Budowa mostu energetycznego ma spowodować także wzrost konkurencyjności gospodarczej tych regionów i ich atrakcyjności inwestycyjnej. Nadto, jak wskazano, z uwagi na liniowy charakter inwestycji, niemożność jej zrealizowania na działce P. "L." wyklucza stabilność realizacji całej inwestycji. Stąd też zezwolono na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jak w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożyło do sądu administracyjnego P. "[...]" i zarzuciło naruszenie:
1). art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 77 §1 oraz 80 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy uzasadniają:
- niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości tj. o powierzchni 0,5800 ha;
- niezwłoczne podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] na wysokości minimum 13,4 m od ziemi;
2. art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności - pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji ingerującej w konstytucyjnie chronione prawo własności;
3. art. 124 ust. 1a u.g.n. w związku z art. 108 k.p.a., poprzez:
a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie całych nieruchomości o łącznej powierzchni 0,5800 ha, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez te nieruchomości dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...], pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości dotyczy wyłącznie ich części (0,0719 ha), a ponadto postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawie I OSK 774/15 zostało wstrzymane jej wykonanie;
b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.).
W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że skoro decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości ściśle określa zakres ograniczenia prawa własności, a z treści tej decyzji w sposób jasny wynika jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa - wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji, tj. co do powierzchni 0,0719 ha - nie sposób przyjąć, że organ uprawniony był do zezwolenia inwestorowi na niezwłoczne zajęcie całych nieruchomości stanowiących własność strony skarżącej, tj. działek oznaczonych nr [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 0,5800 ha. Zdaniem Skarżącego, zaskarżoną decyzją Wojewoda faktycznie pozbawił skutku postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2015 r. wstrzymujące wykonanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Nadto przesłanki uzasadniające, zdaniem organu, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości nie znalazły odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mimo że zezwala ona de facto na realizację swoistego wywłaszczenia (uszczuplenia władztwa skarżącego P.). Podniesiono, że zaskarżona decyzja swoim zakresem obejmuje obszar ponad 8 – krotnie większy niż decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Strona skarżąca zarzuciła, że inwestor nie wykazał, iż zajęcie całej nieruchomości o pow. 0,5800 ha jest konieczne z uwagi na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, bądź ważny interes gospodarczy, co wprost stanowi o naruszeniu art. 124 ust. 1a u.g.n. Końcowo wskazano, że organ nie zrealizował obowiązku poinformowania strony o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wniesienia uwag (art. 10 § 1 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że wbrew zarzutom skargi precyzyjnie określono powierzchnię podlegającą niezwłocznemu zajęciu, która to powierzchnia odpowiada powierzchni wskazanej w decyzji Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2016 r. pełnomocnik Skarżącego wskazała, że wszelkie działania uczestnika postępowania (Spółki) podjęte po dniu 8 kwietnia 2015 r. tj. po tym, jak NSA wstrzymał wykonanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości zostały wykonane niezgodnie z prawem. Tymczasem dopiero w dniu [...] października 2015 r. zostało wydane zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a w dniu 10 grudnia 2015 r. WSA w Białymstoku wstrzymał jego wykonanie. Nadto z zawiadomienia o zakończeniu budowy wynika, że budowa linii elektroenergetycznej w części zlokalizowanej na nieruchomościach Skarżącego została zakończona przed dniem 22 września 2015 r.
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r. tutejszy Sąd zmienił własne postanowienie z dnia 10 grudnia 2015 r. i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zaskarżona w sprawie niniejszej decyzja z dnia [...] października 2015 r. została wydana po ponownym rozpoznaniu odwołania P. "L." od decyzji Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. Poprzednia decyzja Wojewody (z dnia [...] czerwca 2014 r.), rozpoznająca to odwołania i utrzymująca w mocy powyższą decyzję Starosty, została uchylona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 790/14. Oznacza to, że zarówno organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu odwołania, jak i skład orzekający w sprawie niniejszej pozostawały związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w sprawie II SA/Bk 790/14, zwłaszcza że przepisy prawa nie uległy w międzyczasie zmianie (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie uchybił w sprawie niniejszej przepisowi art. 153 p.p.s.a., zaskarżona decyzja nie narusza innych przepisów. Uchybienia zarzucone w skardze w większości nie mają miejsca, za wyjątkiem uchybienia art. 10 § 1 k.p.a., które nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.
Obecnie kwestionowana decyzja Wojewody została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej jako u.g.n. Zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1a u.g.n., w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Nawiązanie w art. 124 ust. 1a u.g.n. do ustępu 1 tego przepisu, w którym mowa jest o decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, wskazuje że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oraz daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Świadczy o tym wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości (vide postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., I OZ 8/15; z dnia 12 czerwca 2014 r., II SA/Bk 526/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór w sprawie niniejszej dotyczy możliwości wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie i określenia zakresu tego zajęcia.
Niewątpliwym jest, że wydanie zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez Spółkę z nieruchomości położonej w obrębie B. N., gmina S. składającej się z działek nr [...] - poprzez założenie i przeprowadzenie przez te działki odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej. Co prawda, jak wskazuje skarżące P., na dzień wydania decyzji z dnia [...] maja 2014 r. (pierwszoinstancyjnej, zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości) decyzja ograniczająca nie była ostateczna, jednakże nie mogło to mieć wpływu na możliwość wydania decyzji zezwalającej, jako że stanowi ona kontynuację decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i wniosek o jej wydanie został przez organ oceniony jako spełniający warunki do uzyskania zezwolenia na zajęcie. Nota bene zaskarżona obecnie decyzja z dnia [...] października 2015 r. została wydana w momencie, gdy ograniczenie orzeczone na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. było ostateczne (wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 789/14 tutejszy Sąd oddalił skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję ograniczającą z dnia [...] maja 2014 r.). Nadto, co Skarżący może potwierdzić również we własnym zakresie na postawie Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 774/15 zmienił własne postanowienie z dnia 8 kwietnia 2015 r. i odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości Skarżącego składającej się z działek nr [...]. W tej sytuacji nie może być mowy o skutecznym zarzucie dotyczącym wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie (wszczęcia postępowania o niezwłoczne zajęcie) przed wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (vide punkt 3b skargi). Dodać należy, że wniosek o wszczęcie obydwu tych postępowań zawarty był w jednym piśmie z dnia 28 lutego 2014 r.
Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy wyczerpująco uzasadnił również potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości z odwołaniem się do przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. tj. interesu społecznego i ważnego interesu strony (okoliczności z art. 108 k.p.a.) oraz ważnego interesu gospodarczego. Wyjaśnił też w jakim zakresie i dlaczego to zajęcie orzekł. Ocenę organu, jako trafną, należy zaakceptować.
Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające na budowie odcinka sieci elektroenergetycznej m.in. w gminie S., w obrębie B. N., w tym w obrębie położenia nieruchomości Skarżącego, jest niewątpliwie celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n. Budowa linii 400 kV Ełk – granica Państwa jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, zwiększa pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno – wschodniego obszaru kraju. Projekt budowy mostu energetycznego Polska - Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Realizacja opisanego projektu jest ograniczona barierami czasowymi. Niezrealizowanie w terminie inwestycji zagrożone jest utratą wielomilionowych funduszy unijnych, a pozyskane środki należą do środków publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Nie ulega wątpliwości, że pokrycie ze środków UE kosztów realizacji tak ogromnej inwestycji leży w interesie społecznym, interesie strony – inwestora tego zamierzenia oraz stanowi ważny interes gospodarczy. Uzasadniało to wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. To ostatnie jest obowiązkiem organu i wynika z ostatniego zdania wymienionego przepisu. Mając nadto na uwadze, że wszystkie powyższe okoliczności stanowiące przesłanki zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. zostały wymienione i opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., a także zarzut niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Także wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nastąpiło w granicach, w jakich orzeczono ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. To ostatnie nastąpiło w decyzji Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r. Wskazać trzeba, że zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego wokół linii kablowej.
Nie można zatem zgodzić się ze Skarżącym, że za obszar niezwłocznego zajęcia wskazano w zaskarżonej decyzji całą nieruchomość składającą się z działek nr [...] o powierzchni 0,5800 ha, podczas gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości dotyczy wyłącznie fragmentu tej nieruchomości o powierzchni 0,0719 ha. Zauważyć należy, że w punkcie pierwszym decyzji ograniczającej, jak i we wstępie punktu drugiego decyzji zezwalającej (tj. decyzji zaskarżonej) wskazano jedynie, że dotyczą one działek nr [...] o powierzchni 0,5800 ha (tzn. na tych działkach ustanawia się ograniczenie i zezwala się na niezwłoczne ich zajęcie). Zakres niezwłocznego zajęcia (jako skutku orzeczonego ograniczenia korzystania z nieruchomości) wynika natomiast ze wskazania w punkcie drugim zaskarżonej decyzji powierzchni 0,0719 ha jako obszaru pasa technologicznego i zakres ten odpowiada rysunkom znajdującym się na mapach dołączonych do decyzji ograniczającej wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Przedmiotowe mapy stanowią integralną część decyzji ograniczającej, jednakże obowiązują również przy niezwłocznym zajęciu, jako że jest ono konsekwencją orzeczenia ograniczenia. Nie można zatem powiedzieć, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie dotyczy całego obszaru nieruchomości składającej się z czterech działek o nr [...], których łączna powierzchnia wynosi 0,5800 ha oraz że wykracza poza obszar orzeczonego ograniczenia.
Jeszcze raz wskazać należy, na co Sąd w niniejszym uzasadnieniu już zwracał uwagę, że nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. W sprawie niniejszej w punkcie 2 decyzji ograniczającej wyraźnie wskazano, że "ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości opisanej w pkt 1 polega w szczególności na uprawnieniu P. S. E. S.A. do wstępu na nieruchomość w celu: wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych oraz innych czynności związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk – Granica RP" (k. 137, punkt 2 decyzji z dnia [...] maja 2014 r.). Kontrolowane obecnie zezwolenie na niezwłoczne zajęcie – w kształcie orzeczonym zaskarżoną decyzją Wojewody – nie wykracza, zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi, poza zakres orzeczonego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości.
W tym miejscu przytoczyć należy stanowisko Sądu ze sprawy II SA/Bk 790/14, w uzasadnieniu której wskazano, że: "Prawidłowa powierzchnia nieruchomości właściwie wynika z treści decyzji ograniczającej sposób korzystania z niej" (s. 7 uzasadnienia).
Dodać należy, co wydaje się oczywiste z puntu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego, że skoro wykonanie linii elektroenergetycznych ma polegać na podwieszeniu napowietrznych przewodów, to zezwolenie na zajęcie obejmuje również i zgodę na niezwłoczne wykonanie tych prac w sposób wymagany normami dla tego typu instalacji. Niezrozumiały jest zatem zarzut skargi dotyczący tej okoliczności.
Reasumując stwierdzić należy, że organ odwoławczy zastosował się do oceny prawnej Sądu sformułowanej w sprawie II SA/Bk 790/14 i we własnym zakresie ustalił powierzchnię nieruchomości podlegającą niezwłocznemu zajęciu, jak też orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy. Okoliczności te wprost wynikają z treści rozstrzygnięcia z dnia [...] października 2015 r.
Faktycznie natomiast organ odwoławczy nie powiadomił stron w trybie art. 10 § 1 k.p.a., co zarzucił pełnomocnik Skarżącego, jednakże uchybienie to nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Nie wynika z akt, by Wojewoda przed wydaniem zaskarżonej decyzji uzupełniał postępowanie wyjaśniające w sposób bezwzględnie wymagający zajęcia przez Skarżącego stanowiska. Jedynymi czynnościami Wojewody przy ponownym rozpoznawaniu odwołania było powiadomienie w trybie art. 36 k.p.a. o niemożności zakończenia sprawy w terminie i ponowna analiza akt sprawy, wypożyczonych z NSA na czas orzekania (vide pismo z dnia 23 września 2015 r.). Wypożyczone akt dotyczyły sprawy zakończonej decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, w którym to postępowaniu Skarżący był stroną.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło