II SA/Bk 728/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia F.Z. w B. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę - oddala skargę.- Wnioskiem z dnia [...] listopada 2002 r. Stowarzyszenie F.Z. w B. zwróciło się do Prezydenta Miasta B. z żądaniem przyznania mu praw strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania pozwolenia na budowę stacji paliw S.Marketing Polska – Spółka z o.o. wraz z niezbędną infrastrukturą w B. przy ulicy B. u zbiegu z ulicą P. Stowarzyszenie powołało się na art. 33 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska oraz art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji o środowisku i statut stowarzyszenia umożliwiające mu udział w postępowaniu dotyczącym inwestycji mogącej oddziaływać na środowisko. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. Prezydent Miasta B. działając w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 31 § 2 kpa orzekł o odmowie przyznania stowarzyszeniu praw strony w postępowaniu uzasadniając powyższe ustaleniem organu nadzoru nad stowarzyszeniami (tj. Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w B.), że stowarzyszenie nie posiada zarządu zdolnego do działań prawnych. W zażaleniu na to postanowienie stowarzyszenie podniosło, że organ nadzoru nad stowarzyszeniami jest od [...] września 2002 r. w posiadaniu dokumentów potwierdzających status prawny stowarzyszenia i umocowanie R.K. (podpisanego pod wnioskiem) przez zarząd stowarzyszenia do jego reprezentacji. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z [...] kwietnia 2003 r. uchylił postanowienie pierwszoinstancyjne i umorzył postępowanie w pierwszej instancji wskazując na następującą argumentację. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627) organizacje ekologiczne, które powołując się na miejsce swego działania, zgłoszą chęć uczestnictwa w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Definicja organizacji ekologicznej określa art. 3 pkt. 16 wspomnianej wyżej ustawy, w której rozumieniu są to organizacje społeczne, których statusowym celem jest ochrona środowiska. W powołanym przepisie art. 33 ust. 1 ustawy wyłączenie stosowania art. 31 § 4 kpa oznacza, że dopuszczenie organizacji ekologicznej do udziału w określonym postępowaniu na prawach strony nie podlega uznaniu organu administracji państwowej, który wszczyna postępowanie, a wystarczające jest zgłoszenie przez organizację ekologiczną chęci uczestnictwa w takim postępowaniu na prawach strony. Organizacja ekologiczna, będąca organizacją społeczną, winna posiadać, przypisaną stronie postępowania, zdolność administracyjną. Stosownie do art. 29 kpa stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Zdolność administracyjną mają organizacje społeczne niezależnie od tego, czy posiadają osobowość prawną z mocy przepisów Kodeksu Cywilnego i ustaw odrębnych, czy też jej nie mają. Z powyższego wynika jednak, iż o ile przepisy szczególne uzależniają byt prawny podmiotu od wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym lub innym organie rejestracyjnym, wówczas zainteresowana organizacja społeczna winna dopełnić powyższego wymogu. Stowarzyszenie bowiem uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sadowego, do którego wpisuje się też nazwiska osób pełniących funkcję członków zarządu stowarzyszenia (art. 10 ustawy z 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach – Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855). W przedmiotowej sprawie, gdy organizacja ekologiczna jest Stowarzyszeniem F.Z., potwierdzenie przez ten podmiot statusu osoby prawnej jest wymogiem formalnym, aby mogła w prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym uczestniczyć na prawach strony. Dokumentu takiego Stowarzyszenie F.Z. organowi pierwszej instancji nie przedstawiło, co uniemożliwia w chwili obecnej uznanie tej organizacji za stroną postępowania administracyjnego. Brak rejestracji Stowarzyszenia powoduje, że nie występuje materialny stosunek prawny, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Nie spełnienie wymogu formalnego uniemożliwia organowi administracji architektoniczno – budowlanej wydania orzeczenia merytorycznego. Przedstawione fakty dowodzą, iż organ pierwszej instancji nie miał podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia, gdyż w takim przypadkach występują jedynie przesłanki z mocy art. 105 § 1 kpa do umorzenia postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. W skardze wywiedzionej do NSA na powyższe postanowienie Stowarzyszenie F.Z. zakwestionowało przypisanie mu braku zdolności do działania w postępowaniu administracyjnym przez organ I instancji, któremu z racji sprawowania ustawowego nadzoru nad stowarzyszeniami znany z urzędu musiał być fakt wyboru zarządu stowarzyszenia w maju 2002 r. Stowarzyszenie podniosło argumenty przeciwko potrzebie zainicjowanego przez organ nadzoru nad stowarzyszeniami postępowania przed sądem powszechnym o ustanowienie stowarzyszeniu kuratora i stwierdziło, że działania Prezydenta B. w stosunku do stowarzyszenia nie mają podstawy prawnej oraz są działaniem na szkodę społeczną. Nadto stowarzyszenie podniosło merytoryczny aspekt sprawy związanej z udzieleniem pozwolenia na budowę inwestycji mającej negatywny wpływ na środowisko. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu albowiem na dzień wyrokowania przez Sąd zaskarżone orzeczenie umarzające wpadkowe postępowanie dotyczące dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę stacji paliw płynnych S. u zbiegu ulic B. i P. w B., stało się orzeczeniem odpowiadającym prawu mimo błędnego uzasadnienia. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że główne postępowanie dotyczące opisanego wyżej a kwestionowanego przez stowarzyszenie pozwolenia na budowę stacji paliw, zakończyło się decyzją odmowną Prezydenta Miasta B. wydaną dnia [...] września 2003 r., która - wobec braku odwołania inwestora – stało się decyzją ostateczną. Tym samym już od jesieni 2003 r. nie ma w toku postępowania administracyjnego o uczestnictwo w którym ubiegało się skarżące stowarzyszenie. Zatem bezprzedmiotowa stała się też incydentalna kwestia dotycząca dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Wpadkowe postępowanie o dopuszczenie skarżącego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu podlegałoby umorzeniu z racji ostatecznego zakończenia postępowania głównego. Ustalony wyżej fakt bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem, czyni błędne stanowisko organu co do braku wyposażenia stowarzyszenia w zdolność prawną, uchybieniem nie mającym wpływu na wynik sprawy. Oczywistym jest, że brak wpisania skarżącego stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego nie pozbawiał stowarzyszenia osobowości prawnej (jak błędnie przyjął Wojewoda), albowiem tę stowarzyszenie miało od momentu zarejestrowania w Rejestrze Stowarzyszeń pod pozycją [...] i nie utraciło przez fakt utworzenia Krajowego Rejestru Sądowego. Problemy związane z reprezentacją stowarzyszenia (wyborem zarządu) dowodziły wyłącznie braku zdolności stowarzyszenia do czynności prawnych (tzn. zdolności procesowej) a nie zdolności prawnej, stąd umorzenie postępowania dotyczącego dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu z racji przypisania mu braku zdolności prawnej było niewłaściwe. Tym niemniej z racji poruszonej na wstępie kwestii oczywistego nieistnienia już postępowania administracyjnego, do którego chęć uczestnictwa zgłosiło stowarzyszenie, umorzenie postępowania w kwestii dopuszczenia do udziału w sprawie stowarzyszenia okazało się trafne i nie ma uzasadnionych podstaw prawnych by je uchylać. Stąd skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270).