II SA/Bk 733/11
PostanowienieWSA w Białymstoku2013-01-10
Skład orzekający: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik prowadzący jednoosobowe gospodarstwo rolne, posiadający majątek w postaci nieruchomości rolnej, inwentarza żywego i maszyn rolniczych, ale jednocześnie wykazujący miesięczne wydatki przekraczające dochody i zadłużenie, może zostać zwolniony od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że wnioskodawca, mimo wykazywania miesięcznych wydatków przekraczających dochody i posiadania zadłużenia, dysponuje znacznym majątkiem w postaci użytków rolnych, inwentarza żywego i maszyn rolniczych, co świadczy o dużych możliwościach zarobkowych. Ponadto, sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, skąd uzyskuje środki na pokrycie wydatków, co budzi wątpliwości co do zgodności jego oświadczenia z rzeczywistością i sugeruje istnienie nieujawnionych środków finansowych.Stan faktyczny
E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo, uznanym za czasowo niezdolnego do pracy, co skutkuje spadkiem dochodów. Posiada majątek rolny, dom i budynki gospodarcze, nie ma oszczędności, a jego dochody to renta w wysokości 360 zł miesięcznie i nieregularny dochód ze sprzedaży płodów rolnych. Przeciwko niemu toczy się pięć postępowań egzekucyjnych, a jego zadłużenie przekracza 14.000 zł. Wykazał miesięczne wydatki na poziomie około 1.016 zł na utrzymanie własne oraz koszty prowadzenia gospodarstwa.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.-
E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym [...] - hektarowe gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym (wada [...]) i z tego powodu zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności
i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta
w wysokości 360 zł miesięcznie oraz dochód z tytuły sprzedaży płodów rolnych
– wnioskodawca jednorazowo sprzedał zboże za 1.600 zł. Przeciwko E. S. toczy się pięć postępowań egzekucyjnych, które skutkują zwiększeniem zadłużenia. Obecnie skarżący jest zadłużony wobec: osób fizycznych, sądu rejonowego, sądu okręgowego, P. S.A. w Ł., zakładu energetycznego, hurtowni nawozów, P. S.A. na łączną kwotę ponad 14.000 zł
(k. 273 - 274).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 listopada
2012 r. E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz ciągnik rolniczy, przyczepę rolniczą z [...] r., kombajn do zbioru ziemniaków
i inne drobne maszyny. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego to około 1.016 zł, w tym: 600 zł – żywność; 100 zł – energia elektryczna; 30 zł - woda ; 36 zł - wywóz nieczystości, około 100 zł – lekarstwa, 150 zł – koszty przejazdów i korespondencji. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to głownie zakup oleju napędowego i silnikowego. W okresie sierpień – listopad 2012 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych (k. 283 – 284).
Do akt sprawy skarżący dołączył: zaświadczenie lekarskie (k. 285); wezwania
z dnia [...] października 2012 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego i grzywny w łącznej kwocie 2.418,60 zł (k. 292 – 293); faktury na zakup oleju napędowego i silnikowego (k. 286 – 287 i k. 290 - 291); wezwanie P. z dnia [...] września 2012 r. do zapłaty kwoty 1.234,04 zł; fakturę za zakup akumulatora (k. 288); odcinki za energię elektryczną (k. 289); zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 295); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na kwotę 1.006 zł (k. 296)
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy
pozostaje renta w wysokości 360 zł oraz nieregularny dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W okresie sierpień – listopad skarżący nie sprzedawał płodów rolnych, ostatni dochód osiągnięty z tego tytułu to 1.600 zł – sprzedaż zboża. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 1.016 zł. Koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego to głównie zakup materiałów pędnych i innych akcesoriów do sprzętu rolniczego. Za okres [...]
– [...] 2012 r. wydatki te wyniosły około 2.420 zł (dołączone do akt sprawy faktury k. 286 – 288 i k. 290). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego), [...] ha lasu, dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie komornicze skarżącego zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi około 5.820 zł (k. 292 - 296).
Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż E. S. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy.
Ponadto w sprawie niniejszej należało mieć na uwadze również to, iż treść złożonego przez E. S. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy wskazać na brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 360 zł. E. S. oświadczył bowiem, iż w okresie sierpień – listopad nie osiągnął dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie sprzedawał żadnych płodów rolnych. Deklarowane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 1.016 zł. Ponadto, wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to kwota około 2.420 zł (za okres [...] – [...] 2012 r.). W konkluzji należało, zatem stwierdzić, że wykazane wydatki wnioskodawcy znacznie przekraczają osiągany przez niego dochód miesięczny. E. S. nie wykazał natomiast skąd uzyskuje środki finansowe na ich pokrycie. Tu podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie posiada również zgromadzonych oszczędności, z których mógłby pokryć wykazane wydatki.
Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący
w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje
on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło