II SA/Bk 733/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. , E. Sz. wniósł o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone [...] km od zabudowań gospodarczych, co podnosi koszty produkcji rolnej. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2014 r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, powyższe skutkuje tym, iż zachodzi konieczność wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co zwiększa koszty tej działalności. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E Sz nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 473 zł miesięcznie, w maju 2014 r. w całości zajęta przez urząd skarbowy. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł, a także otrzymał kwotę 1.033 zł tytułem dopłat bezpośrednich. Aktualnie wobec skarżącego prowadzone jest siedem postepowań egzekucyjnych. E. Sz. ma zadłużenie na kwotę 15.000 zł. W lutym br. skarżący doznał ostrego zawału serca, w rezultacie nie może on wykonywać żadnych prac w gospodarstwie oraz zmuszony jest ponosić zwiększone koszty związane z: zakupem lekarstw oraz zapłatą dla pracowników wynajmowanych do obsługi zwierząt (k. 484 - 485). W sprawie sygn. akt II SA/Bk 736/13 na rozprawie w dniu 22 lipca 2014 r. ustalono, że uczestnik postępowania T. M. z tytułu zniesienia współwłasności spłacił skarżącemu kwotę 121.000,00 zł, która została złożona do depozytu sądowego, bo skarżący nie chciał podać numeru konta bankowego. Na kolejnej rozprawie w tej sprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. skarżący podał, że kwota ze spłaty znajduje się w depozycie sądowym i jest zajęta przez komornika. Powyższe informacje zostały doprecyzowane przez Sąd Okręgowy w Ł., który w dniu [...] września 2014 r. (k. 412v) przesłał odpisy postanowień: – Sądu Rejonowego w Z. VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w W. M. z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...] z którego wynika, że T. M. przyznano na własność nieruchomość rolną położoną we wsi Ż. W. złożoną z działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami[...] o łącznej powierzchni [...] ha i zasądzono od niego na rzecz E. Sz. tytułem spłaty kwotę [...] zł płatną w dwóch ratach: I rata w wysokości 100.000,00 zł w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, II rata w wysokości [...] zł w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (pkt V i VI sentencji postanowienia) (k. 411v-412); – Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] oddalającego apelację od postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r. (k. 410v-411); Jednocześnie poinformowano, że E. Sz. w dniu [...] lipca 2014 r. złożył skargę kasacyjną (k. 412v). Natomiast z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w Z. wynika, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt [...] zezwolono T. M. na złożenie do depozytu sądowego kwoty zasądzonej tytułem spłaty. W dniu [...] kwietnia 2014 r. została wpłacona do depozytu kwota 100.000,00 zł, a w dniu [...] czerwca 2014 r. kwota 17.779.25 zł. Z kwoty będącej w depozycie sądowym komornik dokonał zajęcia w wysokości 1.421,26 zł - pisma z dnia [...] września 2014 r. i [...] września 2014 r. (k. 408-409v). Ponadto w sprawie II SAB/Bk 50/13 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. M. złożył wniosek o cofnięcie przyznanego E. Sz. prawa pomocy. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że E. Sz. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około [...] ha, położone na terenie gminy K. i gminy C., składające się z gruntów o dobrej i bardzo dobrej jakości. Jest właścicielem kompletu maszyn rolniczych do upraw gleby, trzech ciągników, przyczep rolniczych, samochodu ciężarowego, trzech kombajnów: zbożowego, ziemniaczanego oraz do zbioru buraków cukrowych. Wartość maszyn jest bardzo znacząca. Oprócz dochodów z obsiewania zbożem posiadanych gruntów ornych, skarżący uzyskuje również dochody z hodowli bydła (kilkanaście sztuk) (k. 408-409v). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oceniając okoliczności powoływane przez skarżącego w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy należało je skonfrontować z informacjami uzyskanymi z Sądu Okręgowego w Ł., Sądu Rejonowego w Z. VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w W. M., a także z informacjami zawartymi we wniosku organu nadzoru budowlanego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że źródłem jego stałego miesięcznego utrzymania pozostaje renta w wysokości 473 zł (w maju 2014 r. zajęta przez urząd skarbowy). Wnioskodawca otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz uzyskał jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł i dopłat unijnych w wysokości 1.033 zł. W skład majątku E. Sz. wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. Aktualnie skarżący ma zaległości w płaceniu bieżących rachunków oraz toczą się w stosunku do niego postępowania egzekucyjne na kwotę 15.000 zł, co znacznie ogranicza produkcję rolną. W złożonym wniosku skarżący nie nadmienił, że w dniu [...] stycznia 2013 r. została zasądzona na jego rzecz tytułem spłaty kwota 121.779,25 zł i kwota ta znajduje się w depozycie sądowym. Fakt, że kwota ta znajduje się w depozycie sądowym, bowiem wnioskodawca nie chciał wskazać numeru konta bankowego, na które mają być wpłacone pieniądze przez zobowiązanego, w żaden sposób nie przeczy temu, że to skarżący nadal jest dysponentem tych środków. Świadczy to o tym, że ujawnione okoliczności faktyczne poddają w wątpliwość rzetelność oświadczenia skarżącego, z którego wynika, że ma niskie dochody i wysokie zadłużenie. W ocenie Sądu we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, albowiem zataił informację o uzyskanej spłacie. Nadto z wniosku organu nadzoru budowlanego wynika, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo prosperuje bardzo dobrze. Świadczy o tym fakt posiadania maszyn rolniczych wysokiej jakości oraz hodowla kilkunastu sztuk bydła. Wnioskodawca udokumentował fakt przebycia ostrego zawału serca (k. 429), okoliczność ta niewątpliwie wymaga ponoszenia zwiększonych wydatków związanych z zakupem lekarstw, opieką medyczną, czy wynajmem pracowników do opieki nad bydłem. Jednak jak wskazano wyżej, wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi zarówno do pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jak i pokrycia zwiększonych wydatków powstałych w wyniku wzmiankowanej choroby. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż E. Sz. dysponuje znacznym majątkiem i znaczną kwotą środków finansowych. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Powyższe okoliczności pozwalają również na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż oświadczenie to jest niewiarygodne, a skarżący zataił przed Sądem istotne fakty mogące mieć znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie może dysponować zasadzoną kwotą spłaty bo znajduje się ona w depozycie sądowym i jest zajęta przez komornika nie znajduje potwierdzenia w informacji uzyskanej z Sądu. Wynika z niej, że z kwoty będącej w depozycie sądowym komornik dokonał zajęcia jedynie w wysokości [...] zł . Tym samym skarżący niewątpliwie dysponuje środkami, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Na datę złożenia niniejszego wniosku skarżący w dalszym ciągu nie odniósł się do tego czy i w jaki sposób została przez niego rozdysponowana zasądzona kwota. Nadto należy mieć na uwadze, iż wniosek w tym zakresie został już prawomocnie rozpoznany przez NSA w dniu 30 czerwca 2015 r., a skarżący nie wykazał aby od tamtego czasu uległa zmianie jego sytuacja materialna. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.