II SA/Bk 736/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych E. S. w dniu [...] stycznia 2015 r. (data wpływu do sądu) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, że jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone 13 km od zabudowań gospodarczych, co podnosi koszty produkcji rolnej. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2014 r. został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, powyższe skutkuje tym, że zachodzi konieczność wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co zwiększa koszty tej działalności. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 16 ha, drewniany dom o powierzchni 60 m² z 1908 r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. Nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 473 zł miesięcznie, w maju 2014 r. w całości zajęta przez Urząd Skarbowy. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł, a także otrzymał kwotę 1.033 zł tytułem dopłat bezpośrednich. Toczące się postępowania egzekucyjne i zajęcia wierzytelności oraz ruchomości powoduje w ocenie skarżącego paraliż jego produkcji rolnej. Aktualnie skarżący ma zadłużenie na kwotę 15.000. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu swojego stanowiska skonfrontował okoliczności powołane we wniosku z informacjami stanowiącymi podstawę cofnięcia w dniu 2 października 2014 r., przyznanego skarżącemu w sprawie niniejszej prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z zestawienia tych informacji referendarz wywnioskował, że dane zawarte we wniosku w zakresie niskich dochodów i wysokiego zadłużenia są niewiarygodne. Wskazano, że faktycznie E. S. dysponuje znacznym majątkiem i znaczna kwotą środków finansowych. Zataił bowiem, że w dniu [...] stycznia 2013 r. została zasądzona na jego rzecz tytułem spłaty kwota 121.779,25 zł i kwota ta znajduje się w depozycie sądowym. Zataił także fakt, że prowadzone przez niego gospodarstwo prosperuje bardzo dobrze o czym świadczy posiadanie maszyn rolniczych wysokiej jakości oraz hodowla kilkunastu sztuk bydła. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wywiódł sprzeciw i podniósł, że nie zgadza się z tym orzeczeniem ponieważ jego sytuacja materialna i fatalny stan zdrowia nie pozwalają na ponoszenie jakichkolwiek kosztów sądowych i wykonywanie czynności przed sądem. Do sprzeciwu została dołączona informacja Dyrektora Sądu Okręgowego w Ł. z [...] lutego 2015 r. Wynika z niej, że do chwili obecnej z depozytów sądowych nie były wypłacane żadne środki na rzecz wnioskodawcy. Nadto została dołączona karta informacja z której wynika, że wnioskodawca od [...] lutego do [...] marca 2015 r. przebywał w szpitalu z rozpoznaniem ostrego zawału podwsierdziowego.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Zgodnie z przepisem art. 243 § 1 p.p.s.a, stronie może być na jej wniosek przyznane prawo pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania- art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy nie przysługuje więc wszystkim, którzy się o nie zwrócą, lecz tylko tym, których sytuacja majątkowa nie pozwala na dochodzenie swoich praw przed sądem. Zasadą jest bowiem, że strony ponoszą koszty swego uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym – art.199 p.p.s.a. Jeśli więc strona ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy, to na niej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym) lub jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie pełnym). E. S. w sprawie niniejszej wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. A zatem we wniosku musiał wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu (wnioskodawca nie ma rodziny). W ocenie Sądu informacje podane we wniosku są niewiarygodne, albowiem nie zostały ujawnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy. Przedstawiono jedynie okoliczności mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej – niskim dochodzie i wysokim zadłużeniu. A mianowicie wnioskodawca podał, że źródłem stałego miesięcznego utrzymania pozostaje renta w wysokości 473 zł. Otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz uzyskał jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł i dopłat unijnych w wysokości 1033 zł. W skład jego majątku wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni 16 ha oraz drewniany dom o powierzchni 60 m² z 1908 r. Aktualnie ma zaległości w płaceniu bieżących rachunków oraz toczą się w stosunku do niego postępowania egzekucyjne na kwotę 15.000, co znacznie ogranicza produkcję rolną. W złożonym wniosku został zatajony fakt, że w dniu [...] stycznia 2013 r. została zasądzona na jego rzecz tytułem spłaty kwota 121.779,25 zł i kwota ta znajduje się w depozycie sądowym. Fakt, że nie została ona wypłacona wnioskodawcy, w żaden sposób nie przeczy temu, że to on nadal jest dysponentem tych środków. Wniesiony sprzeciw nie zawiera żadnych konkretów, które pozwoliłyby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy niż wynikająca z postanowienia referendarza. Okoliczności takiej nie może stanowić fakt przebycia ostrego zawału serca. Jest to bowiem okoliczność świadcząca o złym stanie zdrowia a nie o złej sytuacji materialnej. Wnioskodawca nie wykazał związku pomiędzy przebytą chorobą a ewentualnym pogorszeniem swojej sytuacji materialnej (nie przedstawiono żadnych rachunków które mogłyby świadczyć o większych wydatkach). Nadto w sprzeciwie wnioskodawca nawet nie próbował odnieść się do wykazanego zatajenia posiadanych środków trwałych, tj. maszyn i pojazdów rolniczych oraz chowu bydła. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.