II SA/Bk 74/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie NSA S. Prutis, E. Trykoszko (spr.), Protokolant A. Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego B. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 5 ustawy – Prawo budowlane z 7 lipca 1994r., nakazał skarżącej D.P. zamurowanie istniejących otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce Nr [...], przy ulicy N. w A., od strony działek o numerach [...] i [...]/2 należących do R. i Z.M. Organ określił końcowy termin wykonania obowiązku na dzień [...].02.2004r. i stwierdził, iż z uwagi na małą powierzchnię okien, zamurowania otworów okiennych można dokonać luksferami (cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach), jednak na powierzchni nie większej niż 10 % powierzchni ściany. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że budynek mieszkalny skarżącej został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z [...].12.1978r., przy czym pozwolenie to zatwierdzało usytuowanie budynku ze ścianą z otworami w odległości 4 metrów od granicy działki państwa M. Tymczasem budynek został zlokalizowany w odległości od 1,70 do 2,90 m. od granicy z działkami sąsiadów M., a ściana graniczna od tej strony posiada dwa okna na poziomie piwnic i jedno na poziomie piętra. Uznając takie usytuowanie budynku za naruszające warunki pozwolenia na budowę i warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki, organ nakazał likwidację otworów okiennych. W odwołaniu od tej decyzji D.P. podkreśliła, że budynek mieszkalny wraz ze spornymi oknami został wzniesiony za pozwoleniem na budowę, w 1980r. została oddany do użytku bez zastrzeżeń, dotychczasowi sąsiedzi nie zgłaszali pretensji o istniejące okna i dopiero obecni właściciele sąsiednich działek złożyli wniosek o likwidację otworów okiennych. Dodała, że jest inwalidką, rencistką i nie stać jej na wykonanie decyzji oraz, że sporne okna są jedynymi otworami oświetlającymi pomieszczenia w budynku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ stwierdził, iż dokumentacja archiwalna dołączona do sprawy wskazuje, że budynek skarżącej wykonany został w oparciu o pozwolenie na budowę z [...].12.1978r., według którego budynek miał być usytuowany w odległości 4 metrów od granicy z działką sąsiednią. Odległość ta nie została zachowana. W celu doprowadzenia wykonywanych robót do zgodności z prawem, w tym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zawartych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r., przewidujących konieczność zachowania odległości 4 m. dla ściany równolegle ustawionej do granicy działki, należało nakazać likwidację otworów okiennych. W skardze na tę decyzję, wywiedzionej do sądu administracyjnego D.P. podniosła zarzut naruszenia art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 75 kpa poprzez oparcie się przez organ II instancji jedynie na dowodach zgromadzonych przez organ I instancji, a pominięcie dowodu z dokumentów odnalezionych w archiwum Starostwa Powiatowego w A., dotyczących pozwolenia na budowę, a w szczególności z dziennika budowy i adnotacji w nim geodetów, potwierdzających prawidłowość posadowienia budynku oraz wniosku o ukaranie męża skarżącej za inne odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę, niż usytuowanie budynku, a także z dokumentów Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w A., z których wynika, że w latach 70-tych XX wieku nie było prowadzone postępowanie rozgraniczające obecną działkę Nr [...] z działkami sąsiednimi. Mając na uwadze treść tych dokumentów skarżąca wywodzi, iż nie było samowolnej zmiany usytuowania jej budynku, a istniejąca do dziś zabudowa działki [...] została usankcjonowana przyjęciem budynku do użytkowania. Skarżąca podkreśla, że organ II instancji naruszył art. 138 kpa albowiem nie rozstrzygnął ponownie sprawy a ograniczył się jedynie do pobieżnej kontroli organu I instancji. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Uzupełniające postępowanie dowodowe, przeprowadzone przez sąd administracyjny, potwierdziło bowiem trafność ustalenia organu nadzoru budowlanego, iż na etapie realizacji budynku mieszkalnego skarżącej doszło do samowolnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę tego budynku, polegającego na niedopuszczalnym zbliżeniu obiektu do granicy z nieruchomością należącą teraz do R. i Z.M. Plan realizacyjny zagospodarowania działki skarżącej, stanowiący integralną część pozwolenia na budowę spornego budynku mieszkalnego, wykazuje jego planowe usytuowanie w odległości 4 metrów od granic działek sąsiednich (dowód: załącznik Nr 2 pozwolenia na budowę, znajdujący się w aktach archiwalnych nadesłanych sądowi przez Starostwo Powiatowe w A.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że inwestor – mąż skarżącej – dokonał odstępstw od warunków pozwolenia, a jednym z nich było zwiększenie zewnętrznego wymiaru parteru budynku, w wyniku czego uległa zwiększeniu powierzchnia użytkowa budynku ze 109 m2 do 132 m2 (dowód: treść wniosku o ukaranie inwestora za wykroczenie polegające na samowolnym odstąpieniu od warunków pozwolenia na budowę, znajdującego się w aktach nadesłanych sądowi przez starostwo). Następstwem opisanego wyżej odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę stało się niedopuszczalne zbliżenie ściany spornego budynku, zawierającej otwory okienne, do granicy z sąsiednią nieruchomością na odległość od 1,70 do 2,90 metra. Przepisy warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, i to zarówno te obowiązujące pod rządami prawa budowlanego z 1974r. (t.j. Rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego – Dz. U. Nr 26, poz. 157 oraz Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki – Dz. U. Nr 17, poz. 62), jak i te obowiązujące pod rządami aktualnego prawa budowlanego (t.j. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – t.j. Dz. U. z 1999r., Nr 15, poz. 140 z późn. zmianami oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 75. poz. 690), nie dopuszczały i nie dopuszczają co do zasady zbliżenia ściany budynku z otworami okiennymi lub drzwiowymi do granicy działki na odległość mniejszą niż 4 metry. W sprawie samowolnych odstępstw inwestora od warunków pozwolenia na budowę nie toczyło się przy tym wcześniej postępowanie administracyjne, albowiem nie jest równoznaczny z nim bezsporny fakt wystąpienia w 1981r. do Kolegium d/s wykroczeń z wnioskiem o ukaranie inwestora E.P. za odstępstwa od warunków pozwolenia. Przepisy prawa budowlanego nie przewidują też przedawnienia samowoli budowlanej, polegającej na odstępstwach od warunków pozwolenia na budowę. Sam zatem fakt wieloletniego milczenia sąsiadów skarżącej wobec niedopuszczalnego zbliżenia ściany jej budynku z otworami okiennymi do granicy nieruchomości, nie stoi na przeszkodzie obecnemu wszczęciu postępowania zainicjowanemu przez aktualnych właścicieli sąsiedniej nieruchomości. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało po 11 lipca 2003r. a zatem miały zastosowanie w nim przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1994r. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 27 marca 2003r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718). Zgodnie z art. 51 ust. 5 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od 11 lipca 2003r., do robót budowlanych wykonanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 tj. między innymi istotnie odbiegających od ustaleń i warunków określonych z pozwoleniu na budowę, bądź w przepisach, stosuje się odpowiednio przepisy art. 51 ust. 1-4 ustawy, w tym przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, przewidujący nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Ten właśnie przepis stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji i w sprawie został zastosowany prawidłowo. Niezależnie bowiem od okoliczności, inwestor nie ma prawa samowolnie odstąpić w trakcie budowy od warunków ustalonych w pozwoleniu na budowę (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 1999r. sygn. IV SA 1031/97), zaś odstępstwo, którego konsekwencją staje się naruszenie norm dotyczących usytuowania budynku względem sąsiednich nieruchomości zawsze jest odstępstwem istotnym, bo mającym bezpośredni wpływ na uprawnienia właścicieli sąsiedniej nieruchomości. Określony zaskarżoną decyzją sposób doprowadzenia budynku skarżącej do zgodności z przepisami jest zgodny z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki, wykonalny a przy tym pozwala na utrzymanie – przy wykorzystaniu odpowiednich materiałów – dostępu światła do pomieszczeń budynku. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę, jako bezzasadną, oddalił (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).