II SA/Bk 743/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności: Skarżący R.R. wystąpił do Starosty Z. z wnioskiem o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu P.T. polegającej na przywróceniu zapisu z 1962r. – R.J. jako władającego w odniesieniu do gospodarstwa rolnego położonego w obrębie P.T., z uwagi na stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Z. nr [...] z dnia [...] stycznia 1975r., stwierdzającej, że do nieruchomości rolnej o powierzchni 14,8510 ha położonej na terenie wsi P.T. przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie mają zastosowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. organ I instancji, powołując się na art. 22 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Rozporządzenie MRRiB z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, orzekł o odmowie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów żądanej zmiany. Organ dokonał następujących ustaleń i następującej oceny prawnej. Podczas założenia operatu ewidencji gruntów obrębu P.T. w 1962r. R.J. s.Ignacego został wpisany jako władający gruntami o powierzchni 15,042 ha. W 1969r. w wyniku wymiany gruntów powierzchnia tego gospodarstwa uległa zmianie na 14,8510 ha, a w wyniku pomiaru do celów uwłaszczeń na 14,692 ha. Na grunty te spadkobiercy R.J. otrzymali decyzję Urzędu Powiatowego w Z. nr [...] z dnia [...] stycznia 1975r. stwierdzającą, że w tym przypadku przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie mają zastosowania. Spadek po R.J. zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w Z. sygn. akt. [...] z dnia [...] stycznia 1970 roku w odniesieniu do gospodarstwa rolnego dziedziczą: R.R. w 4/16 części, L.I. w 3/16 części, K.G. w 3/16 części, M.L. w 3/16 części i S.Z. w 3/16 części. Osoby te zostały wpisane w powyższych udziałach w operacie ewidencji gruntów w miejsce J.R. Aktem notarialnym Rep.A.[...] z dnia [...] maja 1970r. Z.S. zbyła swój udział w spadku na rzecz I.L. i G.K. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Z. nr [...] z dnia [...] maja 1979r. przyjęto na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne w udziale należącym do R.R. Umową nr [...] z dnia [...] lutego 1980r. gospodarstwo rolne należące do K.J. i G., w tym udział w przedmiotowych gruntach położonych we wsi P.T. przekazano na rzecz K.Z. i J. W 2005r. decyzją Starosty Z. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. zakończone zostało postępowanie scaleniowe obrębu P.T. W trakcie tego postępowania brali udział spadkobiercy J.R., którym przyznano oddzielne nieruchomości. W wyniku postępowania scaleniowego wydzielono grunty na rzecz: M.L., L.I., K.Z. i J. oraz spadkobierców R.R. (w związku z unieważnieniem przez Wojewodę P. decyzją [...] z dnia [...].12.2004r. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Z. nr [...] z dnia [...].05.1979r.). Decyzja zatwierdzająca scalenie była, zgodnie z § 46 ust.2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.Nr 38 poz.454) podstawą do wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów, podobnie jak wymienione wcześniej postanowienie o nabyciu spadku po J.R., akt notarialny zbycia udziałów w spadku, umowa przekazania gospodarstwa rolnego. Sama decyzja Urzędu Powiatowego w Z. [...] z dnia [...] stycznia 1975r., na którą powołuje się R.R. w swym wniosku nic nowego nie wnosiła do operatu ewidencji gruntów, wpisanie poszczególnych spadkobierców po J.R. dokonane zostało w oparciu o postanowienie sądowe o nabyciu spadku, powstało też wiele zmian opisanych wyżej, wynikających z konkretnych dokumentów, samo stwierdzenie więc nieważności decyzji [...] nie powoduje automatycznie przywrócenia zapisu z 1962r. i wpisania ponownie J.R. w operacie ewidencji gruntów obrębu P.T. Wyżej wymienione zapisy powstały w ewidencji gruntów przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a art.51 tej ustawy stanowi, że w ewidencji gruntów założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także władającego. Wykazane w operacie ewidencji gruntów osoby uczestniczyły w postępowaniu scaleniowym i w wyniku zniesienia współwłasności otrzymały konkretne grunty. Odwołanie R.R. od tej decyzji nie zostało uwzględnione. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z dnia [...] września 2006r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane w pierwszej instancji a w ocenie prawnej zaakcentował następujące kwestie. Dokonywanie zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów jest możliwe na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Wynika to z § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, póz. 454) Nie można się zgodzić z argumentacją R.R. przytoczoną w złożonym wniosku, że unieważniona decyzja Naczelnika Powiatu w Z. [...] z dnia [...].01.1975 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w sposób automatyczny przywróciła zapis w ewidencji gruntów na dzień otwarcia spadku po J.R. Zmiany w ewidencji gruntów dokonane na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...].01.1970r. o stwierdzeniu praw do spadku po J.R., aktu notarialnego z dnia [...].05.1970r. o sprzedaży udziału spadkowego przez Z.S. , umowy z dnia [...].02.1980r. o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego przez J. i G.K. dokonano zgodnie z prawem na podstawie obowiązującego wówczas zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20.02. 1969r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 11, póz. 98 ze zm.). Zgodnie z prawem dokonano także zmiany zapisu w ewidencji gruntów na podstawie decyzji Starosty Z. z dnia [...].04.2005r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów na terenie wsi P.T., gdzie wydzielono grunt dla L.M., I.L., Z. i J.K. i spadkobierców R.R. Zmiany tej dokonano na podstawie obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przepis art. 51 ustawy z dnia 17.05.1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. nr 240, poz. 2027) stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. nr 6, poz. 32) oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się także osobę władającą. Zapis taki odnosi się do stanu prawnego i faktycznego w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. Z tych względów, istniejący obecnie po zmianach zapis w ewidencji gruntów odnoszący się do gruntów spadkowych po J.R. jest nadal wiążący. Poczynając od 1 lipca 1989r. gdy przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne weszły w życie, władającego w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się tylko w odniesieniu do gruntów państwowych i komunalnych. Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiódł R.R. i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że w operacie ewidencji gruntów obrębu P.T. powinna być wprowadzona zmiana polegająca na przywróceniu zapisu z 1962r. – R.J. jako władającego w odniesieniu do gospodarstwa rolnego położonego w obrębie P.T., z uwagi na stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Z. nr [...] z dnia [...] stycznia 1975r., stwierdzającej, że do nieruchomości rolnej o powierzchni 14,8510 ha położonej na terenie wsi P.T. przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie mają zastosowania. Organ w odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U nr 30, poz. 163 ze zm.) celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami. Wobec powyższego zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno- deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Zasady prowadzenia ewidencji gruntów oraz dokonywanie w niej zmian reguluje aktualnie w/w ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne, która weszła w życie w dniu 1 lipca 1989r. oraz akty wykonawcze do niej. Przepis art. 20 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i komunalnych inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty budynki lub ich części. Z treści powyższego przepisu wynika, że od 1 lipca 1989r. tj. od dnia wejścia w życie powołanej ustawy, władającego wykazuje się tylko w odniesieniu do gruntów państwowych i komunalnych. Natomiast przepis art. 51 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 6, poz. 32), oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się także osobę władającą. Przepis ten odnosi się do stanu prawnego i faktycznego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania – wykazania – tytułu własności. Wyżej wymieniony przepis został umieszczony w rozdziale przepisy przejściowe i końcowe ustawy i w okresie przejściowym wprowadzania w życie instytucji określonych w tej ustawie stanowi gwarancję dla władającego, iż do czasu uregulowania prawa własności – gruntu nie stanowiącego własności państwowej lub komunalnej – będzie wykazywany jako podmiot w ewidencji gruntów. W zakresie zmian we władaniu gruntami, w myśl art. 59 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, należało początkowo do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych do tej ustawy stosować przepisy zarządzenia Ministra Rolnictwa Gospodarki Komunalnej z dnia 13 maja 1960 w sprawie wprowadzenia do ewidencji gruntów zmian we władaniu gruntami (Dz.U. nr 46, poz. 222). W myśl §1 tego zarządzenia zmiany we władaniu gruntami dokonywane po założeniu ewidencji, wpisuje się do ewidencji tylko na podstawie aktów urzędowych, a w szczególności aktów notarialnych, prawomocnych orzeczeń sądowych. Podobne rozwiązanie zawierało obowiązujące od dnia 15 stycznia 1997r. rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U nr 158, poz. 813). Stosownie do treści §30 ust. 3 tego rozporządzenia zmian w ewidencji dokuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków również stanowi, że dane zawarte w ewidencji podlegają z urzędu aktualizacji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych - § 46 ust. 2 pkt 1. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że założenie operatu ewidencji gruntów obrębu P.T. nastąpiło w 1962r. J.R. s.Ignacego został wpisany do tego operatu jako władający gruntami o powierzchni 15,042 ha. Zmian w ewidencji gruntów spadkowych po J.R. dokonano na podstawie orzeczenia sądu z dnia [...] stycznia 1970r. stwierdzającego nabycie spadku po nim , aktu notarialnego z dnia [...] maja 1970r. o sprzedaży udziału spadkowego przez Z.S., umowy z dnia [...] lutego 1980r. o przekazaniu własności posiadania gospodarstwa rolnego przez J. i G.K. i decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. o zatwierdzeniu scalenia gruntów. W sprawie zostały zatem zarejestrowane przez organy ewidencyjne wszystkie zdarzenia mające wpływ na zapis w przedmiotowej ewidencji gruntów. Decyzja, na którą powołuje się skarżący, uzasadniając swój wniosek o dokonanie zmiany wpisu w ewidencji, tj. decyzja Urzędu Powiatowego w Z. z dnia [...] stycznia 1975r. nr [...], stwierdzająca, że do nieruchomości rolnej zapisanej na J.R. nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie tworzyła nowego stanu prawnego uzasadniającego dokonanie zmiany w ewidencji tej nieruchomości. Dlatego też stwierdzenie nieważności tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie stanowi podstawy do przywrócenia zapisu w ewidencji istniejącego na dzień otwarcia spadku po J.R. Końcowo Sąd chciałby nadmienić, iż z treści pism skarżącego wynika, że głównym celem wszczęcia przez niego niniejszego postępowania, było uregulowanie prawa własności gruntu, albowiem podmioty wykazane w ewidencji tego gruntu są jedynie osobami nim władającymi. W skardze R.R. stwierdza: "spadkodawca i spadkobiercy nie posiadają i nie posiadali dowodów stwierdzających, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy". Tak jak już powyżej wykazano postępowanie ewidencyjne ma wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny, organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. W przedmiotowej sprawie drogą właściwą do uregulowania prawa własności gruntu byłoby postępowanie o zasiedzenie prowadzone przed sądami powszechnymi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako bezzasadną ( art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku.).