II SA/Bk 744/15
WyrokWSA w Białymstoku2016-03-17
Skład orzekający: Anna Sobolewska-Nazarczyk, Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w szczególności datę budowy samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego, co determinowało zastosowanie właściwych przepisów prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie ustaliły jednoznacznie daty budowy samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego. Brak wyczerpującego postępowania dowodowego i oparcie rozstrzygnięć na przypuszczeniach stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Organ I instancji nakazał rozbiórkę części budynku i wykonanie określonych robót budowlanych. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji, umorzył postępowanie w części dotyczącej rozbiórki i nakazał wykonanie innych robót budowlanych, uznając wady proceduralne decyzji I instancji. Skarżący zarzucił organom błędne zastosowanie przepisów prawa budowlanego z 1974 r. zamiast przepisów z 1994 r., co wynikało z nieprawidłowego ustalenia daty budowy obiektu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. i zasądził od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w części dotyczącej rozbiórki części budynku gospodarczego oraz nakazanie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] sierpnia 2015 roku nr [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S. (powoływanego dalej jako "Skarżący") uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. i orzekł o umarzaniu postępowanie w części dotyczącej rozbiórki części o wymiarach 2,07x11,75 m budynku gospodarczego (o wymiarach 10,00x11,75 m), wybudowanego na działce nr geod, [...] w S. przy ul. [...] - część od strony działki nr geod. [...] oraz nakazał S. L. (powoływanemu w dalszej części uzasadnienia jako: "Inwestor") w terminie do dnia [...].11.2015r. wykonanie następujących robót budowlanych: (-) zdemontowanie pokrycia dachowego wykonanego z płyt eternitowych zawierających azbest z całego budynku gospodarczego i pokrycie dachu materiałem nierozprzestrzeniającym ognia; (-) wykonanie przy istniejącej ścianie drewnianej budynku, równoległej do granicy działek nr [...] i [...], od strony działki nr [...], ściany oddzielenia pożarowego - pełnej murowanej z cegły pełnej lub bloczków betonowych o grubości 25,00cm do wysokości 0,30m ponad pokrycie dachowe budynku, na długości ściany przedmiotowego budynku od strony działki nr [...] wydłużonej z obu stron o 0,30m, - czyli o długości sumarycznej 12,35m. Ściana winna być posadowiona na własnym fundamencie betonowym zbrojonym.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego na działce o nr geod. [...] stanowiącej własność S. L., położonej w S. przy ul. [...]. W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2014r. kontroli organ ustalił, że na działce o nr geod. [...] w S. wybudowany jest budynek gospodarczy o wym. 10,00x11,75 m. Budynek wybudowano na prefabrykowanych słupach żelbetowych, wkopanych w grunt. Konstrukcja ścian jest drewniana szkieletowa, obita deskami, a dach drewniany dwuspadowy, pokryty eternitem, w budynku znajduje się posadzka betonowa i wykonana jest instalacja elektryczna. Budynek znajduje się w odległości 1,00 m od ogrodzenia działki nr [...]. Według oświadczenia Inwestora jest to obiekt tymczasowy, wybudowany na czas budowy budynku murowanego, po zakończeniu którego zostanie on rozebrany.
Postanowieniem z dnia [...] września 2014r. PINB w S. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ww. opisanego budynku gospodarczego.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższe rozstrzygnięcie postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Stwierdzono wówczas, że data budowy przedmiotowego obiektu (podawana przez Inwestora na rok 1994) świadczy o tym że nie może być on uznany za budynek tymczasowy na czas budowy budynku murowanego, na który pozwolenie uzyskano w roku 1996.
Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji w dniu 30 października 2014r. dokonał kolejnych oględzin, podczas których stwierdzono, że od strony własnej działki obiekt posiada część o szerokości 1,60 m niezabudowaną ścianami. Od strony działki nr [...] jest część budynku o szerokości 1,90 m, zabudowana ścianami drewnianymi na słupach drewnianych. Część główna budynku o szerokości 6,50 m posiada instalację elektryczną oraz posadzkę betonową. W dniu oględzin w budynku przechowywane były narzędzia do obróbki drewna i materiały budowlane. Nie okazano pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Obecny na oględzinach Skarżący oświadczył, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w 2002 roku, natomiast Inwestor stwierdził, że kontrolowany obiekt został wybudowany w 1994 roku, co potwierdził też obecny także na oględzinach świadek J. Z.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] zobowiązał Inwestora do przedłożenia w terminie do [...] kwietnia 2015r. "ekspertyzy stanu technicznego budynku gospodarczego o wymiarach 10,00x11,75 m wybudowanego na działce nr geod. [...], sporządzonej przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami budowlanymi.
Inwestor w dniu [...] kwietnia 2015r. przedłożył wymaganą ekspertyzę.
Decyzją z dnia [...] maja 2015r. nr [...] organ I instancji nakazał (na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r.) Inwestorowi rozbiórkę części o wymiarach 2,07x11,75 m budynku gospodarczego o wymiarach 10,00x11,75 m, wybudowanego w S. przy ul. [...] na działce nr geod. [...] - część od strony działki nr geod. [...]; zdemontowanie pokrycia dachowego wykonanego z płyt eternitowych zawierających azbest z całego budynku gospodarczego.
Powyższa decyzja została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...], a sprawę przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, PINB w S. decyzją z [...] sierpnia 2015r. nr [...] nakazał Inwestorowi wykonanie w terminie do [...] października 2015r: 1) rozbiórki części o wymiarach 2,07x11,75m budynku gospodarczego o wymiarach 10,00x11,75m, wybudowanego na działce nr geod. [...] w S. przy ul. N. - część od strony działki nr geod. [...], 2) zdemontowanie pokrycia dachowego wykonanego z płyt eternitowych zawierających azbest, z całego budynku gospodarczego i pokrycie dachu "przekryciem" nierozprzestrzeniającym ognia np. blachodachówką; 3) wykonanie od strony działki nr geod. [...] przy budynku gospodarczym, na linii słupów żelbetowych przedmiotowego budynku, ściany oddzielenia przeciwpożarowego - ściany pełnej murowanej z cegły pełnej lub bloczków betonowych - o grubości 25,00cm do wysokości 0,30 m ponad pokrycie dachowe budynku, na długości ściany przedmiotowego budynku od strony działki nr [...] wydłużonej z obu stron o 0,30 m, - czyli o długości sumarycznej 12,35 m. Ściana winna być posadowiona na własnym fundamencie betonowym zbrojonym.
Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i we wniesionym odwołaniu zarzucił organowi I instancji naruszenie:
- art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w związku z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przez jego zastosowanie i art. 48 ustawy prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. i wadliwe przyjęcie, że kontrolowany budynek został wybudowany przez Inwestora przed 1 stycznia 1995 r. a więc pod rządami ustawy prawo budowlane z 1974 roku i w konsekwencji zastosowanie trybu przewidzianego w tym przepisie w sytuacji, gdy z zeznań świadków oraz dołączonych do niniejszego odwołania zdjęć lotniczych wynika, że budynek, który uprzednio widniał na zdjęciach, na które powołał się organ, to nie ten sam budynek, którego dotyczy to postępowanie;
- wadliwe pominięcie zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz niejasności wynikających z zeznań J. Z., który nie pamiętał daty wybudowania przedmiotowego budynku;
- wadliwe zastosowanie nieznanej kpa zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść obwinionego w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie Inwestor nie ma statusu osoby obwinionej, a organy powinny rozstrzygać wątpliwości w oparciu o zeznania świadków i złożone zdjęcia, z których wynika wprost, że w 1997 roku na działce Inwestora nie stał ten sam budynek, który jest obecny teraz;
- wadliwe nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość jest objęta postępowaniem o rozgraniczenie, co oznacza że obecnie nie jest ustalony status prawny wskazanej nieruchomości i nie można stwierdzić, że nieruchomość ta została wybudowana zgodnie z przepisami;
- wadliwe pominięcie, że na zdjęciu z 1997 roku jest uwidoczniony budynek inny tj. budynek drewniany, który to budynek został rozebrany przez Inwestora w 2007 roku;
- wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie do oceny zgodności z prawem wybudowanego przez odwołującego się budynku gospodarczego należy przyjąć dane znajdujące się w planie zagospodarowania przestrzennego miasta S. wprowadzone zmianą z dnia [...].06.2013 r. w sytuacji, gdy wybudowany przez odwołującego budynek był w latach 2001 i to wówczas obowiązujące przepisy winny być podstawą do ustaleń faktycznych i prawnych w niniejszej sprawie.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] października 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w części dotyczącej rozbiórki części o wymiarach 2,07x11,75m budynku gospodarczego (o wymiarach 10,00x11,75m), wybudowanego na działce nr geod, [...] w S. przy ul. [...] - część od strony działki nr geod. [...] oraz nakazał Inwestorowi w terminie do dnia [...].11.2015r. wykonanie następujących robót budowlanych: (-) zdemontowanie pokrycia dachowego wykonanego z płyt eternitowych zawierających azbest z całego budynku gospodarczego i pokrycie dachu materiałem nierozprzestrzeniającym ognia; (-) wykonanie przy istniejącej ścianie drewnianej budynku, równoległej do granicy działek nr [...] i [...], od strony działki nr [...], ściany oddzielenia pożarowego - pełnej murowanej z cegły pełnej lub bloczków betonowych o grubości 25,00cm do wysokości 0,30m ponad pokrycie dachowe budynku, na długości ściany przedmiotowego budynku od strony działki nr [...] wydłużonej z obu stron o 0,30m, - czyli o długości sumarycznej 12,35m. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja zawiera wady proceduralne, polegające na wydaniu nakazu rozbiórki na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., które zostały naprawione w postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się z kolei do daty budowy obiektu organ uznał, że dołączonych dokumentów nie można jednoznacznie wykluczyć możliwości powstania budynku przed 1 stycznia 1995 r., nie można też jednoznacznie stwierdzić, że na zdjęciu z 1997 roku nie ma przedmiotowego budynku. Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka do rozbiórki kontrolowanego budynku na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. Nakazy zaś rozbiórki obiektu, bądź jego części w przypadkach takich jak w przedmiotowej sprawie mogą być nakładane jedynie na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974r., ponadto w przypadkach wydania nakazu rozbiórki nie wyznacza się terminu ich wykonania. Zdaniem organu odwoławczego skarżona decyzja podlegała uchyleniu albowiem w podstawie skarżonej decyzji nie został powołany art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. Dopiero zaś po stwierdzeniu, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. organ mógł wydać decyzję nakazującą wykonanie czynności na podstawie art. 40 tejże ustawy tj. nakazującą wykonanie zmian lub przeróbek w określonym terminie, przy czym zdaniem organu, na podstawie powyższego przepisu nie można nakazać rozbiórki części obiektu. Dalej organ stwierdził, że w przypadku budynków wybudowanych przed dniem 1.01.1995r. zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Zgodnie z § 12 ust. 2 w/w rozporządzenia z 1980r. przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. W przedmiotowej sprawie Inwestor przedłożył do organu I instancji opinię w sprawie rozgraniczenia działek o nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi o nr od [...] do [...], od [...] do [...], oraz [...] wraz z załączonym protokołem granicznym z dnia [...].03.2015r. Obydwa te dokumenty są podpisane przez uprawnionego geodetę. Wynika z nich, że granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] przebiega w odległości 1,99 m - 2,05 m od przedmiotowego budynku. Stad też brak jest podstaw do nakazywania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. W ocenie organu II instancji istnieje natomiast możliwość doprowadzenia przedmiotowego budynku do zgodności z przepisami stąd też zasadne było nakazanie wykonania od strony działki nr [...], ściany oddzielenia pożarowego z cegły pełnej lub bloczków betonowych o określonych parametrach, posadowionej na własnym fundamencie betonowym zbrojonym. Jednocześnie zdaniem organu obowiązek dotyczący wymiany pokrycia dachowego (zdjęcia eternitu i pokrycia dachu materiałem nierozprzestrzeniającym ognia) został nałożony zasadnie stad też zachodziła tylko konieczność zmiany terminu wykonania nakazanych robót oraz zmiany miejsca usytuowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego w związku z uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania w części dotyczącej rozbiórki fragmentu budynku.
Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że nie można jednoznacznie wykluczyć daty budowy przyjętej przez organ I instancji, a na zdjęciu datowanym na 1997 rok jest identyczna sytuacja jak na zdjęciu zamieszczonym przez organ I instancji w aktach sprawy. Pozostałe z kolei zdjęcia dokumentują jedynie to, że w 2009 i 2010 roku obiekt już istniał, co w związku z datami podawanymi przez wszystkich świadków i strony jest bezsprzeczne.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł Skarżący zarzucając jej naruszenie:
1) art. 103 ust. 2 ustawy z dn. 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U.2013, nr 1409, t.j. ze zm. - zwaną dalej prawem budowlanym z 1994 r.) w zw. z art. 40 ustawy z dn. 24 października 1974 r. prawo budowlane (Dz.U. z 1974, nr 38, poz. 229 ze zm. - zwaną dalej prawem budowlanym z 1974 r.) poprzez ich zastosowanie oraz art. 48 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r. poprzez jego niezastosowanie - w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym zeznań i oświadczeń świadków oraz stron postępowania, a także dokumentacji z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wynika jednoznacznie, iż sporny obiekt budowlany został wzniesiony w latach 2001-2003 co automatycznie warunkuje zastosowanie przepisów ustawy prawo budowlane z 1994 r.;
2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. przejawiające się w niczym niepopartym ustaleniu, iż zastosowanie powinny znaleźć przepisy prawa budowlanego z 1974 r. - podczas gdy uzasadniając swoje stanowisko co do tak istotnej kwestii organ administracji publicznej winien wskazać, na jakich przesłankach i dowodach opiera swoje rozstrzygnięcie i dlaczego innym (przeciwnym) odmówił waloru wiarygodności. Lakoniczne, jednozdaniowe stwierdzenie znajdujące się w uzasadnieniu nie wypełnia dyspozycji powołanych wyżej przepisów. Działaniem swym organ nie tylko poderwał zaufanie obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), ale również nie sprostał zasadzie wyjaśniania okoliczności sprawy opisanej w art. 9 k.p.a.;
3) art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. przejawiające się w braku skontrolowania decyzji I instancji pod kątem okoliczności wytkniętych w zaskarżonej decyzji z dn. [...].06.2015 r. W powołanym orzeczeniu PWINB w B. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał jakie okoliczności należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w tym dokładne wyjaśnienie czasookresu powstania obiektu budowlanego należącego do Inwestora za pomocą przesłuchania dodatkowych świadków. Organ I instancji nie uczynił zadość nałożonemu obowiązkowi, co nie spotkało się z żadną reakcją ze strony organu wydającego skarżone rozstrzygnięcie, czym organ II instancji faktycznie zanegował sens swej własnej, wydanej wcześniej decyzji;
4) art. 107 § 3 k.p.a. z zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów stawianych rozstrzygnięciu pierwszej instancji przez skarżącego w odwołaniu z dn. [...].08.2015 r. W odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji skarżący wskazał szereg zarzutów stawianych rozstrzygnięciu, jednakże do żadnego nie odniesiono się w kontestowanej decyzji. Organ II instancji odniósł się jedynie do materiału zdjęciowego załączonego do odwołania, bez rozważenia treści wskazanych przez odwołującego się uchybień. Działanie takie nie realizuje wymagań kontroli instancyjnej wyrażonej w art. 15 k.p.a. Należy bowiem wskazać, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego powinno nie tylko rozpatrywać sprawę po raz drugi, ale również winno się w nim znaleźć ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, co podkreśla się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, o czym szerzej w uzasadnieniu’;
5) art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z § 5 ust.2 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w S. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: MPZP) z dnia [...].03.2006 r. poprzez ich błędną interpretację. Organ II instancji w uzasadnieniu stwierdza, że budynek gospodarczy Inwestora zgodny jest z uchwałą Rady Miejskiej w sprawie ustalenia przeznaczenia terenów miasta S. co uniemożliwia jego rozbiórkę na mocy przepisów ustawy prawo budowlane z 1974 r. Nie bierze jednak pod uwagę faktu, iż zgodnie z MPZP teren działki o nr geod. [...] (na której znajduje się ów budynek) przeznaczony jest jedynie pod zabudowę mieszkaniową, natomiast budynki gospodarcze mogą pełnić jedynie funkcję towarzyszącą, a ich powstanie oraz powierzchnia uzależnione są od istnienia lub planowania budowy domu jednorodzinnego. Brak jest natomiast jakichkolwiek ustaleń, aby inwestor w najbliższym czasie planował wybudowanie na swojej działce domu, w szczególności o wymiarach przekraczających co najmniej o 30 % wielkość wybudowanego obiektu gospodarczego. Brak jest również odniesienia się przez organ do innych wymogów stawianych takim budynkom gospodarczym wyszczególnionych w pozostałych przepisach MPZP dotyczących zabudowy mieszkaniowej,
6) art. 139 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sytuacji zachodzi rażące naruszenie prawa skutkujące zmianą decyzji na niekorzyść odwołującego się - podczas gdy organ II instancji błędnie oparł swe rozstrzygnięcie na przepisach prawa budowlanego z 1974 r. jak również nietrafnie zinterpretował ustalenia MPZP w S. - co doprowadziło do wydania niedopuszczalnej decyzji reformatoryjnej na niekorzyść mojego mocodawcy.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U.z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły bowiem w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy oraz wbrew przepisom art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Wskazane wyżej przepisy oraz art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. konstytuują podstawowe zasady postępowania i obowiązki, jakimi powinien się kierować organ administracji publicznej w toku postępowania, a mianowicie zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa, zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza natomiast, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (tak: NSA w wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. I SA 301/00 Lex nr 53964). Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem aktualnej kontroli Sądu jest decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2015 r. uchylająca w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] sierpnia 2015r. i umarzająca postępowanie w części dotyczącej rozbiórki części o wymiarach 2,07x11,75 m budynku gospodarczego wybudowanego na działce nr geod. [...] w S. przy ul. [...] - część od strony działki nr geod. [...] oraz nakazująca Inwestorowi wykonanie opisanych wyżej robót budowlanych. Punktem wyjścia uchylenia decyzji I-instancyjnej było stwierdzenie przez organ II instancji, że zawiera ona wady proceduralne polegające na wydaniu nakazu rozbiórki na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., przy czym organ odwoławczy zaakcentował jednocześnie, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie wykluczyć możliwości powstania kontrolowanego budynku przed 1 stycznia 1995r. Zdaniem PWINB nie można też stwierdzić, że na dołączonym do akt zdjęciu z 1997 roku nie ma przedmiotowego budynku.
Na wstępie merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd pragnie przypomnieć, że w postępowaniu administracyjnym nie ma miejsca na przypuszczenia, stąd też wydane przez organy nadzoru budowlanego rozstrzygnięcia muszą wynikać z jednoznacznie ustalonego - przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych - stanu faktycznego. Samo zatem przypuszczenie (wyartykułowane w zaskarżonej decyzji i potwierdzone w odpowiedzi na skargę), że kontrolowany w niniejszej sprawie obiekt mógł powstać przed 1 stycznia 1995r., obligowało organy to rozszerzenia postępowania dowodowego celem wyeliminowania zaistniałych wątpliwości. Fakt, iż ww. budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej nie jest na tym etapie kwestionowany. Konieczne było zatem właściwe ustalenie daty samowoli, bowiem to ustalenie determinowało zastosowanie właściwych przepisów ustawy Prawo budowlane, które powinny mieć zastosowanie w sprawie. Takie też stanowisko zawarł P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w swojej pierwszej decyzji z [...] czerwca 2015r. uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2015r. wskazując, że kwestią zasadniczą w sprawie jest data powstania przedmiotowego obiektu gospodarczego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy nie przeprowadziły w tym zakresie dogłębnego i wyczerpującego postępowania, poprzestając na bardzo wygodnym stwierdzeniu, że "...w sytuacji braku stuprocentowych dowodów stwierdzających niezbicie datę budowy budynku należy sprawę rozstrzygnąć na korzyść obwinionego, tj. datę budowy przyjąć taką jaką podał Inwestor...". Za daleko niewystarczające należy uznać też stwierdzenie organu II instancji, że nie można jednoznacznie wykluczyć możliwości powstania budynku przed 1.01.1995r. Tym bardziej, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym z zeznań i oświadczeń świadków (B. S., H. R., W. W.) oraz dołączonej do odwołania dokumentacji z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wynika, iż kontrolowany obiekt budowlany został wzniesiony w latach 2001-2003 co automatycznie warunkuje zastosowanie w prowadzonej sprawie przepisów ustawy prawo budowlane z 1994 r. Organ, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, ma obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego uzasadniającego przyjęcie konkretnych ustaleń. Jako dowód ma możliwość dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 7, 77 § 1, 80 Kpa). Wynika to z zasady prawdy obiektywnej. Wymaga ona, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego (wyrok WSA w Warszawie z 08.04.2011 r., VII SA/Wa 1928/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).
W ocenie Sądu kontrolowana sprawa wymaga wyjaśnienia w zasadzie od podstaw, albowiem organy, pomimo iż postępowanie trwa od sierpnia 2014 roku nie ustaliły podstawowej kwestii, a mianowicie kiedy został wybudowany sporny budynek gospodarczy, oraz jakie przepisy mają do niego zastosowanie, dlatego należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzje organów obydwu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę na skutek niniejszego wyroku organy w pierwszej kolejności ustalą, czy obiekt uwidoczniony na dołączonych przez Skarżącego zdjęciach satelitarnych Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z 1997 roku jest budynkiem, którego dotyczy prowadzone postępowanie. W celu jednoznacznego ustalenia powyższej kwestii pomoce okazać się może dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji i kartografii. Organy spróbują też przesłuchać innych sąsiadów Inwestora na okoliczność daty powstania kontrolowanego obiektu, a w celu wyeliminowania rozbieżności w zeznaniach dotychczas przesłuchanych świadków oraz samego Inwestora, efektywne może się okazać skonfrontowanie tychże osób na wyznaczonej rozprawie administracyjnej. Dopiero analiza całości zgromadzonego w ten sposób materiału dowodowego pozwoli na ocenę, kiedy kontrolowany budynek zostały wykonany oraz jakie przepisy prawa będą regulowały prowadzone w tym przedmiocie - postępowanie.
Wobec stwierdzonego naruszenia wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło