II SA/Bk 747/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] na podstawie której odmówiono A. I. przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. S. N. w rodzinie zastępczej i w rodzinie która pełniła funkcje rodziny zastępczej. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2005r. w sprawie sygn. akt [...] oddalono wniosek A. I. o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla małoletnich A. S., B. K., S. A. i K. M. N. Na skutek złożonej apelacji, Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2006r. w sprawie sygn. akt [...] zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że ustanowił A. I. rodziną zastępczą dla małoletnich: B. K., S. A. i K. M. N., w pozostałym zakresie apelację oddalił. Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2006r. A. I. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. S. N., będącej na jej utrzymaniu od 20 grudnia 2003r. W uzasadnieniu podała, że wniosek o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla A. S. N. złożyła do Sądu Rejonowego w dniu 2 marca 2005r. i jedynie na skutek przewlekłego procesu, wniosek nie został uwzględniony, gdyż na trzy dni przed orzeczeniem Sądu Okręgowego A. S. N. skończyła 18 lat. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku A. I. z uwagi na to, że A. S. N. urodzona w dniu 14 marca 1988r., przed osiągnięciem pełnoletności nie była umieszczona w rodzinie zastępczej. A. I. wnosząc odwołanie, ponownie zwróciła się o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. S. N., zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem. W uzasadnieniu podała, że składając wniosek " nie chodziło jej o literalne opieranie się na przepisach prawa lecz bardziej o zwykłe człowieczeństwo i wyrozumiałość w sytuacji, które jest tak trudno uświadczyć. Wykazując takie człowieczeństwo i zrozumienie, żaden urzędnik nie narusza prawa lecz czyniąc pomoc jednostce społecznej we wzorowy sposób likwiduje luki tego prawa". Organ II instancji zważył co następuje: Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Sprawa niniejsza dotyczy przyznania pomocy pieniężnej rodzinie zastępczej, a więc obowiązkiem organu było załatwienie tej sprawy w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 72 tej ustawy dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej zapewnia się opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej. Ustawa wymienia dwa tryby umieszczania w rodzinach zastępczych: tryb zasadniczy i tryb uproszczony na podstawie umowy cywilnoprawnej. W trybie zasadniczym umieszczenie dziecka (małoletniego), pozbawionego całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej, w rodzinie zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. Dziecko może być również umieszczone w rodzinie zastępczej na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy rodziną zastępczą a właściwym starostą. Dzień zawarcia umowy oraz uprawomocnienie się orzeczenia sądu oznacza jednocześnie powstanie obowiązku sprawowania opieki nad dzieckiem i jego wychowaniem. Pełnienie funkcji rodziny zastępczej ustaje z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Wskazując na powyższe przepisy organ odwoławczy stwierdził, że skoro A. I., wyrokiem Sądu Okręgowego, nie została ustanowiona rodziną zastępczą dla pełnoletniej A. S. N. to nie można było jej przyznać pomocy przewidzianej dla takiej rodziny. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. zaskarżyła A. I. i zarzuciła naruszenie przepisów art. 32, 33 ust. 2 , 67 ust. 2, 70 ust. 1 i 4 oraz 71 ust. 1 Konstytucji RP, art. 2, 3, 5 ustawy o pomocy społecznej, oraz art.16 §2 kpa. Nadto w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi zarzuciła naruszenie art. 12 §1 i art. 31 1 kpa w zw. z art. 58,59,80,81 kpa a także art. 72 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. S. N. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej zapewnia się opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej jest możliwe wyłącznie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu – art. 72 ust. 6 w/w ustawy. Jest to konsekwencją konstytucyjnej zasady, zgodnie z którą ograniczenie praw rodzicielskich może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu - art. 48 ust. 2 Konstytucji RP. Jedynie w sytuacjach pilnej konieczności, tj. gdy niezwłoczne nieumieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej mogłoby wywołać negatywne dla niego skutki, możliwe jest powierzenie dziecka rodzinie zastępczej na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy rodziną zastępczą a starostą właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny (tzw. tryb uproszczony – art. 72 ust. 7). Niezwłocznie po zawarciu umowy starosta ma obowiązek zawiadomić o tym fakcie sąd rodzinny, który orzeka o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, a w przypadku, gdy uzna, iż rodzina ta nie spełnia odpowiednich warunków, orzeka o umieszczeniu dziecka w palcówce opiekuńczo - wychowawczej. Z dniem uprawomocnienia się orzeczenia regulującego sytuację dziecka, umowa cywilnoprawna wygasa – art. 72 ust. 8. W świetle powyższego należy uznać, że również umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej w trybie uproszczonym de facto następuje na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Z treści art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Przepis § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004r. w sprawie rodzin zastępczych ( Dz. U. nr 233 poz. 2344) stanowi, że pomoc pieniężną, o której mowa w art. 78 ust. 3 i 4 ustawy, przyznaje się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, rodzinie zastępczej niespokrewnionej z dzieckiem oraz zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem wielodzietnej i specjalistycznej rodzinie zastępczej, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Z powyższej regulacji wynika, że warunkiem koniecznym przyznania pomocy społecznej rodzinie zastępczej jest ustanowienie tej rodziny, co następuje na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. W przedmiotowej sprawie prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego, A. I. nie została ustanowiona rodziną zastępczą dla A. S. N. z uwagi na osiągnięcie przez nią pełnoletności. Nie został zatem spełniony warunek konieczny, uzasadniający przyznanie wnioskowanej przez nią pomocy pieniężnej i dlatego też organy administracyjne, które zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa, zobowiązane się do działania na podstawie przepisów prawa, zobligowane były do wydania decyzji odmownej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.