II SA/Bk 748/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2022 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania A. W. prawa do zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów zakupu i wymiany dętki rowerowej. Stan faktyczny przedstawiał się następująco: Wnioskiem z dnia 4 maja 2022 r. A. W. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów zakupu i wymiany dętki rowerowej. Organ pierwszej instancji decyzją z [...] maja 2022 r. odmówił A. W. przyznania zasiłku celowego na zakup i wymianę dętki rowerowej. W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] maja 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi zasiłek okresowy w wysokości 388 zł. Dochód ten zatem nie przekracza kwoty 776 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Trudna sytuacja życiowa wnioskodawcy wynika w szczególności z powodu bezrobocia. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, iż nie jest to niezbędna potrzeba bytowa tym bardziej, że organ dysponuje ograniczoną ilością środków przeznaczonych na świadczenia z pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. W., powołując się na swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] lipca 2022 r. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia organu I instancji co do trudnej sytuacji skarżącego, który prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada własnego dochodu. Wskazano jednakże, że skarżący podnosi, że choruje, ale nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Odwołujący jednak jest objęty system pomocy społecznej, na który składają się zasiłki celowe i okresowe, a także pomoc w formie posiłków. Organ II instancji mając powyższe na uwadze uznał, że oceniając decyzją o odmowie przyznania świadczenia celowego należy mieć na uwadze kontekst pomocy kompleksowej przyznawanej podopiecznemu. Zachowanie ustawowego kryterium dochodowego nie przesądza o obowiązku przyznania wnioskowanej pomocy, albowiem orzekając o przyznaniu wsparcia z pomocy społecznej organy zobowiązane są przede wszystkim kierować się zasadą pomocniczości. Oznacza to, że poza obowiązkiem zbadania sytuacji materialnej wnioskującego (art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), organy pomocy społecznej każdorazowo zobowiązane są również do dokonania oceny własnych uprawnień, zasobów i możliwości wnioskodawcy (art. 2 ust. 1 ustawy), a także zweryfikowania, czy samodzielnie podejmuje on działania w celu przezwyciężania trudnej sytuacji życiowej, w której się znajduje (art. 3 ust. 2 ustawy). Na tej podstawie organ odwoławczy podkreślił, że jednocześnie z odmowną zaskarżoną decyzją, innymi decyzjami z tej samej daty, wnioskodawcy przyznano zasiłki celowe w łącznej kwocie 670,00 zł. Końcowo Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, iż oczekiwane pokrycie kosztów zakupu dętki rowerowej i kosztów jej montażu nie musi być uznane za niezbędną potrzebę bytową, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować i zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego A. W.zarzucając jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 39 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 17 ustawy o pomocy społecznej W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji zastosował zawężająca wykładnię przepisów ustawy o pomocy społecznej, uznając że pomoc na naprawę roweru nie mieści się w granicach pomocy społecznej dla obywateli. Podkreślił, że z uwagi na schorzenia stóp ma znacznie upośledzoną sprawność ruchową i rower jest mu niezbędny nie tylko do poruszania się, ale także do podtrzymania resztek zdrowia. Z uwagi na wrodzone i nabyte skrzywienia oraz wady kręgosłupa jazda na rowerze została mu zalecona przez lekarzy, jako skuteczny sposób na potrzymanie sprawności ruchowej i uśmierzenie bólu kręgosłupa. Podkreślił, że decyzją z dnia [...] października 2020 r. przyznano mu zasiłek celowy na naprawę roweru z wymianą koła w kwocie 150 zł stwierdzając, że zostały spełnione warunki do przyznania takiej pomocy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarga okazała się niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera wad prawnych uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a przedmiotowa decyzja została wydana po wnikliwej i rzeczowej analizie akt sprawy, zaś zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał istnienia okoliczności stanowiących przesłankę do zmiany zaskarżonej decyzji Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest decyzja SKO, którą po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji przeanalizowano przesłanki do przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup i wymianę dętki rowerowej. Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268, dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jak wynika natomiast z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium wynoszącego 776 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społeczne (długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie, niepełnosprawność itp.). W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zawnioskowany zasiłek celowy na zakup i wymianę dętki rowerowej realizowany jest w trybie przewidzianym w przepisach u.p.s. W świetle regulacji art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Niewątpliwie skarżący nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. Dochód skarżącego to zasiłek okresowy w kwocie 388 zł, zaś odrębnymi decyzjami w tej samej dacie co zaskarżona decyzja tj. [...] maja 2022 r., organ I instancji przyznał skarżącemu następujące kwoty: na zakup żywności - 250 zł (k. 20 akt admin.), opłaty mieszkaniowe - 200 zł, zakup środków czystości (chusteczki do nosa) - 60 zł, na potrzeby bieżące (doładowanie telefonu, Internet, leki bez recepty, zakup talerzy i ścierek kuchennych) - 160 zł (k. 19 akt admin.). Łącznie zatem przyznano zasiłki celowe w kwocie 670 na bieżące, niezbędne potrzeby skarżącego zł. Powyższa kwota razem z zasiłkiem okresowym dała kwotę 1.058 zł uzyskaną w maju 2022 r. przez skarżącego na niezbędne potrzeby bytowe. Zaznaczyć jednakże należy, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem - czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym posiada uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom i zasadom, w szczególności w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy. Ponadto organy obu instancji wyjaśniły, że kwota przyznanego zasiłku celowego w maju 2022 r. jest adekwatna zarówno do potrzeb skarżącego jak i możliwości organu, a organ uznał, że koszt zakupu i wymiany dętki rowerowej nie jest najbardziej pilną i niezbędną potrzebą, w kontekście innych potrzeb bytowy. Skarżący argumentował, że przyznane kwoty są zbyt niskie i nie wystarczą na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb, tym bardziej, że jest osobą schorowaną i ma problemy z poruszaniem się, zatem rower jest niezbędny w jego egzystencji. Sąd wskazuje, że rolą świadczeń z pomocy społecznej nie jest pełne sfinansowanie każdorazowo wszystkich zgłaszanych potrzeb w wysokości odpowiadającej wnioskodawcy, nawet jeśli są to potrzeby niezbędne. Zdaniem Sądu przyznany skarżącemu zasiłek celowy pomoże zaspokoić zgłaszane przez skarżącego potrzeby, przy czym należy podzielić stanowisko SKO, że z akt sprawy wynika, iż nie jest to jedyna pomoc udzielana skarżącemu i zapewne wielu podopiecznych uzyskuje jeszcze pomoc społeczną o mniejszym rozmiarze. Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem pogląd, w myśl którego organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 3104/19, Lex nr 3197130; z dnia 20 grudnia 2016 r., I OSK 2837/15; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005). Wbrew zarzutom zawartym w skardze organy nie naruszyły przepisów postępowania, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy (w tym dochód skarżącego) i uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Przyznana pomoc innymi decyzjami z tej samej daty pomimo, iż nie spełnia oczekiwań skarżącego, została przyznana w zakresie adekwatnym zarówno do potrzeb skarżącego, jak również wysokości środków finansowych posiadanych na ten cel przez organ pomocy społecznej, co szczegółowo zostało opisane w decyzji organ I Instancji. Ponadto fakt przyznania żądanej pomocy w zakresie naprawy roweru w 2020 r. nie oznacza, że taka pomoc musiała być przyznana skarżącemu w chwili obecnej. Organy pomocy społecznej każdorazowa badają sytuację rodzinną i materialną potrzebującego uznając, które potrzeby są najbardziej niezbędne w konkretnej sytuacji. Skarżący ma zatem możliwość złożenia kolejnego wniosku w tym zakresie miarkując, aby wnioskowana przez niego ilość zasiłków celowych nie przekraczała możliwości organu. W związku z powyższym Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw normatywnych do uchylenia zaskarżonych decyzji. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.