II SA/Bk 75/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi W.G.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie jednorazowego zasiłku celowego w związku z suszą 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] października 2006 roku Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. W.G.Ś. , wnioskiem opatrzonym datą [...] września 2006 roku, wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o zasiłek celowy w związku z suszą w 2006 roku. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w dniu [...] października 2006 roku mocą decyzji znak: [...], odmówił przyznania żądanej pomocy. Decyzję swoją uzasadnił faktem niespełnienia przez wnioskodawcę warunku wynikającego z §2 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, póz. 1109 z 2006 roku). Podał, że straty szacowane przez komisję powołaną przez wojewodę muszą wynosić średnio powyżej 30% w skali całego gospodarstwa i że oszacowanie strat i sporządzenie protokołu przez komisję jest niezbędnym warunkiem otrzymania pomocy w ramach podanego wyżej rozporządzenia. Jeśli komisja powołana przez wojewodę oszacowała straty w gospodarstwie skarżącego na poziomie 20,16% to nie było podstaw do przyznania zasiłku celowego. Od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. dnia [...] listopada 2006 roku W.G.Ś. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Wskazał, iż straty w zasiewach jarych i ozimych w jego gospodarstwie szacuje się powyżej 60% w całym gospodarstwie, a więc są dużo większe niż podał w trakcie dokonywanych oględzin przez komisję. W trakcie pracy komisji nie był w stanie dokładnie określić szkód wywołanych przez suszę. Zwrócił uwagę również na swoją ciężką sytuację osobistą spowodowaną suszą i podał, że będzie mu bardzo trudno utrzymać pogłowie zwierząt gospodarskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. dnia [...] grudnia 2006 roku wydało decyzję (znak: [...]), którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Wskazując najważniejsze motywy swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podało, iż stosownie do §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych, w celu złagodzenia skutków suszy pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeśli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowanych suszą, oszacowane przez Komisję powołaną przez wojewodę na podstawie §20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz raz sposobów ich realizacji, wynoszą średnio powyżej 30%. Organ II instancji wyjaśnił, że rolnik ubiegający się o zasiłek celowy na złagodzenie skutków suszy musi spełniać łącznie dwa warunki tj. podlegać z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą muszą wynosić średnio powyżej 30%. Podał, że W.Ś. spełnia tylko pierwszy z wymienionych warunków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z protokołu oszacowania strat spowodowanych suszą, sporządzonego dnia 2 sierpnia 2006 roku, wynika że straty w łąkach o powierzchni 1,2 ha wynoszą 70%, straty w uprawie ziemniaka o powierzchni 0,20 ha wyniosły 70%, a w mieszankach na powierzchni 2,0 ha wyniosły 40%. Kolegium podało przy tym, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., opierając się na wskazanym protokole, prawidłowo ustalił wysokość szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie skarżącego na średnio 20,16%, czego skutkiem był brak możliwości przyznania zasiłku celowego w związku z suszą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło również, że nie może uwzględnić strat w użytkach zielonych, gdyż stosownie do przepisu §4 pkt 2) powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie ustala się wyłącznie na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę. W.G.Ś. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na powyższą decyzję. Umotywował ją tym, iż jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlega temu ubezpieczeniu, posiada bydło oraz trzodę chlewną. Jeszcze raz wskazał, że w chwili sporządzania protokołu nie był w stanie dokładnie określić procentowo wszystkich strat spowodowanych przez suszę w 2006 roku. Wyjaśnił przy tym, że w jego gospodarstwie 70% użytków stanowią uprawy ozime, które w ponad 60% ucierpiały w związku z suszą a one stanowią podstawę paszy dla zwierząt gospodarskich. W protokole szacowania strat nie brano jednak pod uwagę tego rodzaju zasiewów co spowodowało brak przyznania mu zasiłku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Podało przy tym, że skarżący miał możliwość kwestionowania treści protokołu oszacowania strat, na co wskazuje zawarty w protokole punkt "Uwagi (w tym różnice w ocenie strat) w miarę potrzeb wykorzystać drugą stronę protokołu" - jednak z tej możliwości nie skorzystał. Skoro skarżący podpisał protokół oszacowania strat sporządzony w dniu [...] sierpnia 2006 roku nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń, to nie może teraz wywodzić, iż straty były większe niż przyjęto do protokołu. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zwróciło uwagę, że w odwołaniu z dnia [...] listopada 2006 roku skarżący wskazywał, że uprawy ozime zostały zniszczone przez opady deszczu, w związku z tym nie mogły być przedmiotem szacowania strat spowodowanych przez suszę w 2006 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, przy czym wskazać należy, iż z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nawiązując do powyższej zasady Sąd stwierdza, że zarzuty podane w treści skargi przez W.G.Ś. nie mogą być uwzględnione. Dotyczą one zastrzeżeń związanych z treścią protokołu, który w ocenie skarżącego nie odzwierciedla rzeczywistej wysokości strat spowodowanych przez suszę w jego gospodarstwie. Skarżący podniósł, że na datę sporządzania przez komisję protokołu tj. dnia [...] sierpnia 2006r. nie był w stanie określić wysokości strat w uprawach ozimych, które stanowią 70% jego użytków rolnych. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zajętym w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym podpisanie przez skarżącego protokołu oszacowania strat bez żadnych zastrzeżeń czyni aktualnie niemożliwym podnoszenie przez niego zarzutu, że protokół ten nie odzwierciedla rzeczywiście poniesionych strat. Natomiast przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie przez organy przepisów materialnoprawnych. Chodzi bowiem o nieprawidłową interpretacje przepisów § 2 pkt 2 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, poz. 1109). Sposób obliczania szkód, polegający na procentowym ich odniesieniu do areału wszystkich użytków rolnych w gospodarstwie – nie jest prawidłowy. Wprawdzie brzmienie przepisu §2 pkt 2 rozporządzenia nie jest jednoznaczne, nie określa bowiem w stosunku do jakiej powierzchni powinna być obliczana skala średnich strat w gospodarstwie, to jednak rozwiązania należy szukać w przepisie §4 ust. 2 rozporządzenia. Z brzmienia tego przepisu można wnioskować, że podstawą do obliczenia średniej powinny być dane zawarte w protokole z oszacowania szkód sporządzonym przez komisję powołaną na podstawie odrębnych przepisów. Skoro tak to dane przyjmowane do ustalenia średniej wysokości szkód powinny być zaczerpnięte z takiego protokołu. Jeżeli komisja nie ustaliła w toku szacowania szkód poniesionych w wyniku suszy w innych uprawach, niż wyszczególnione w protokole, to organ rozstrzygający o prawie pomocy nie może przyjąć, że szkód tych nie było wcale. Organ powinien się kierować wyłącznie danymi o powierzchni tych upraw rolnych, na których poniesiono szkody, które zostały oszacowane przez komisję. Do ustalenia średniej nie można natomiast przyjąć powierzchni tych użytków rolnych, na których komisja nie dokonała wyszacowania. Powyższa interpretacja znalazła już odzwierciedlenie w kilku wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, np. (IISA/BK 5/07, IISA/Bk 798/06). Orzekając w przedmiotowej sprawie, Sąd podzielił powyższy pogląd, albowiem celem rozporządzenia było udzielnie pomocy rodzinom rolniczym, bez względu na powierzchnię posiadanych upraw rolnych, gdyż klęska suszy w 2006r. miała charakter powszechny. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Komisja oszacowała straty w gospodarstwie rolnym W.G.Ś. na 3,40 ha przyjmując, że na 1,20 ha było 70 % zniszczeń, na 0,20 ha – 70 % i na 2 ha – 40% zniszczeń. Po przeliczeniu na powierzchnię okazało się, że nie zebrano upraw z 1,78 ha. Obliczając średnią szkód w uprawach spowodowanych suszą, organy odniosły wielkość oszacowanych szkód do areału całego gospodarstwa skarżącego, tj. do 8,83 ha zamiast uczynić to w stosunku do 3,40 ha, gdyż tylko na takiej powierzchni szkody zostały oszacowane. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji winien dokonać prawidłowego wyliczenia szkód spowodowanych suszą i określić ich wskaźnik procentowy, w oparciu o dane z protokołu komisji z [...] sierpnia 2006r., a następnie raz jeszcze dokonać analizy przesłanek wynikających z §2, §4 i §5 cytowanego wcześniej rozporządzenia pod kątem zasadności i wysokości przyznania zasiłku celowego na rzecz skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej jej wydanie. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.