II SA/Bk 757/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia ze służby oddala skargę. Komendant Powiatowy Policji w S. postanowieniem nr [...] z dnia [...].02.2011 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko mł. asp. J. J. /[...]/ - przewodnikowi psa służbowego Zespołu Patrolowo-Interwencyjnego Referatu Prewencji Komisariatu Policji w D. B. W postanowieniu przedstawiono funkcjonariuszowi zarzut naruszenia dyscypliny służbowej w dniu [...].02.2011 r., polegający na stawieniu się do służby w stanie nietrzeźwości (0,44 mg/l i 0,45 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. popełnienia czynu z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz.277, ze zm.). W dniu [...].04.2011 r. Komendant Powiatowy Policji w S. uznał policjanta za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego oraz wysoki stopień jego społecznej szkodliwości, orzeczeniem nr [...] z tego samego dnia wydalił mł. asp. J. J. ze służby w Policji. Po rozpatrzeniu odwołania orzeczeniem nr [....] z dnia [...].05.2011 r. wyższy przełożony dyscyplinarny uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...].06.2011 r. Komendant Powiatowy w S. rozpatrując ponownie sprawę dokonał zmiany rzecznika dyscyplinarnego, wyznaczając do prowadzenia sprawy kom. M. S. Następnie w dniu [...].06.2011 r. postanowieniem nr [...]dokonano zmiany i uzupełnienia zarzutu pierwotnie przedstawionego mł. asp. J. J. Po pierwsze, w związku ze stawieniem się przez ww. do służby w dniu [...].02.2011 r. w stanie nietrzeźwości (0,44 mg/l i 0,45 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), zarzucono funkcjonariuszowi naruszenie dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zbiegu z § 3 pkt 1 Decyzji Nr [...]Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...].04.2000 r. w sprawie zapobiegania przewinieniom i naruszeniom dyscypliny służbowej popełnianym pod wpływem alkoholu przez policjantów garnizonu podlaskiego. Drugi zarzut został postawiony w związku z wypisaniem przez policjanta w Książce wydania broni- pistoletu [...] o nr [...]wraz z amunicją w ilości 32 sztuki z dwoma magazynkami, których ww. następnie nie pobrał i bez uzbrojenia stawił się na odprawę służbową nie dopełniając w ten sposób obowiązków służbowych, czym naruszył art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zbiegu z § 26 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...].08.2007 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym. W związku z wnioskiem rzecznika dyscyplinarnego, działając na podstawie art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny, pismem z dnia [...].06.2011 r. wezwał go do raportu w celu wysłuchania funkcjonariusza. Po zrealizowaniu raportu, po ponownym przeanalizowaniu całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Komendant Powiatowy Policji w S. w dniu [...].07.2011 r. zatwierdził sprawozdanie rzecznika dyscyplinarnego wraz z zawartymi w nim wnioskami i tego samego dnia wydał orzeczenie nr [...], w którym uznał mł. asp. J. J. winnym popełnienia zarzuconego mu czynu i wymierzył karę wydalenia ze służby. W uzasadnieniu wskazano, że popełnienie przez funkcjonariusza zarzuconego przewinienia, pomimo dobrej dotychczasowej opinii, spowodowało utratę zaufania do ww. ze strony przełożonych i współpracowników. Poza tym podniesiono, że obwiniony swoją postawą, nie dbał o społeczny wizerunek Policji i naraził ją na utratę zaufania w społeczeństwie. Dodano również, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki wpływające na złagodzenie wymiaru kary, wymienione w art. 134h ust. 3 ustawy o Policji. Od powyższego orzeczenia funkcjonariusz złożył odwołanie, w którym wniósł o zmianę rozstrzygnięcia w taki sposób, aby umożliwić mu dalsze pełnienie służby. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu ww. zarzucił naruszenie art. 134 h ust. 1 ustawy o Policji, poprzez wymierzenie kary niewspółmiernej do przewinienia dyscyplinarnego oraz naruszenie art. 134h ust. 3 ww. ustawy, poprzez pominięcie okoliczności mających wpływ na ocenę stopnia szkodliwości przewinienia. W uzasadnieniu obwiniony podkreślił nieumyślność i nieświadomość naruszenia dyscypliny służbowej. Po otrzymaniu odwołania P. Komendant Wojewódzki Policji ponownie powołał komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia. W związku z nienagannym dotychczas postępowaniem funkcjonariusza, komisja wniosła o uznanie winy ww. w zakresie przedstawionych zarzutów i wymierzenie mu kary dyscyplinarnej –wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. Po rozpatrzeniu odwołania orzeczeniem nr [...] z dnia [...].08.2011 r. P. Komendant Wojewódzki Policji w B. utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...].07.2011 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Organ drugiej instancji zmienił natomiast kwalifikację prawną czynu zarzuconego w punkcie nr II i uznał, iż obwiniony naruszył dyscyplinę służbową określona w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zbiegu z § 33 ust. 3 cyt. Zarządzenia nr [...]Komendanta Głównego Policji z dnia [...].08.2007 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że obwiniony, będąc doświadczonym policjantem, powinien zdawać sobie sprawę, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy dopuszcza się przewinień dyscyplinarnych. Zdaniem organu funkcjonariusz miał szereg możliwości aby nie dopuścić się ww. zarzutów (urlop, zwolnienie z zajęć). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134h ust. 3 P. Komendant Wojewódzki Policji stwierdził , że w aktach sprawy nie dopatrzył się okoliczności spośród wymienionych w art. 134h ust. 3 ustawy o Policji wpływających na złagodzenie wymiaru kary. Wręcz przeciwnie organ odwoławczy stwierdził, że przewinienia zostały popełnione przez ww. umyślnie. Funkcjonariusz przyznał się w całości do przedstawionego mu w tym zakresie zarzutu nie kwestionując jego treści. Ponadto nie poinformował nikogo o swoim stanie przed jego ujawnieniem, co więcej dążył do pełnienia służby w dniu [...].02.2011 r. (wypisanie broni, stawienie się na odprawę). Poza tym P. Komendant Wojewódzki Policji w B. dopatrzył się okoliczności wpływających na zdecydowane zaostrzenie wymiaru karu. Organ stwierdził, że skoro obwiniony mając w wydychanym powietrzu blisko 1 promil alkoholu, miał być kierowcą radiowozu oraz posiadał przy sobie pełne spektrum środków przymusu bezpośredniego, to jego działanie zasługuje na szczególne potępienie. W ocenie organu odwoławczego, fakt że ww. wypisał broń służbową, a nie zdążył jej pobrać przed odprawą jest tego potwierdzeniem. Dodatkową okolicznością pozwalająca na zaostrzenie wymiaru kary, jest zdaniem organu, stan nietrzeźwości, w którym znajdował się obwiniony w dniu zdarzenia. Skargę na orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] sierpnia 2011 r. złożył do sądu administracyjnego J. J. Powyższemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a szczególności: 1) art. 135g ustawy o Policji poprzez pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, tj. nienaganny przebieg służby oraz incydentalny charakter popełnionych przez niego przewinień dyscyplinarnych, a także szeregu innych okoliczności łagodzących, na które wskazywał zarówno obwiniony, jak i komisja powołana przez P. Komendanta Wojewódzkiego Policji do zbadania zaskarżonego orzeczenia, podczas gdy powyższe okoliczności przemawiają za złagodzeniem kary dyscyplinarnej wobec obwinionego; 2) art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu całości okoliczności ujawnionych w toku postępowania przed organem odwoławczym oraz przeprowadzenie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wybiórczy, w szczególności pominięcie opinii komisji powołanej przez P. Komendanta Wojewódzkiego Policji do zbadania zaskarżonego orzeczenia. Mając powyższe zarzuty na względzie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go wydanie orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w S. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są zobowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego (art. 135g ustawy o Policji). W ocenie Skarżącego organ odwoławczy pominął opinię powołanej przez siebie komisji, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ustawa o Policji nie nakłada na wyższego przełożonego w sprawach dyscyplinarnych obowiązku rozpatrzenia odwołania zgodnie z propozycją powołanej komisji. Ponadto strona skarżąca podniosła, że P. Komendant Wojewódzki Policji nie uwzględnił całokształtu okoliczności sprawy poprzez zaniechanie ustalenia jego sytuacji rodzinnej i osobistej. Wskazał, że spłaca kredyt w banku w miesięcznych ratach w wys. 1500 zł oraz, że znaczną kwotę z jego wynagrodzenia pochłaniają alimenty na troje dzieci. Dodał również, że jest policjantem od blisko 13 lat i wciąż pozostaje w służbie oraz, że w niedługim czasie będzie mógł przejść na emeryturę. W ocenie Skarżącego powyższe okoliczności wskazują, że "wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe" obwinionego będzie dla niego w pełni wystarczającą i dotkliwą karą dyscyplinarną. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Komendant Policji w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Ustawa z dnia 6.04.1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277) zawiera Rozdział 10, poświęcony odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. Za naruszenie obowiązków służbowych funkcjonariusz Policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Według art. 132 powołanej ustawy o Policji ,,Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej (ust. 1). Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2)". Art. 132 ust. 3 powołanej ustawy o Policji wylicza przykładowo, stanowiąc, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: 2) zaniechanie czynności służbowych albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, 6) stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu... Zgodnie z art. 134 ustawy o Policji, karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżeni stopnia, 6) wydalenie ze służby. Stosownie zaś do treści art. 134h ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Na zaostrzenie wymiaru kary wpływają okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego wskazane w art. 134h ust. 2 ustawy, a między innymi działanie w stanie po użyciu alkoholu. Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (art. 132 a). Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (art. 135g ust. 1 ustawy). Przedstawiona gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Kontrola uznaniowości w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy oraz czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby. Innymi słowy, organ służbowy podejmując decyzję o doborze jednej ze wskazanych przez ustawę kar dyscyplinarnych powinien wziąć pod uwagę takie okoliczności, jak rodzaj naruszonych obowiązków (obowiązki służbowe sensu stricto, reguły postępowania wyznaczone pojęciem godności i powagi służby, reguły wykonywania zawodu określone normami zawodowej sztuki, etyki i deontologii), stopień tzn. intensywność ich naruszenia, stopień zagrożenia dla interesu służby spowodowany naruszeniem obowiązków służbowych, dotychczasowy przebieg służby (stosunek do obowiązków), jak również element subiektywny, jakim jest stopień winy funkcjonariusza (wina umyślna w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym, wina nieumyślna w postaci nieostrożności – lekkomyślności). Wymiar kary powinien uwzględniać dyrektywy jej nakładania oraz okoliczności przemawiające tak na korzyść jak i na niekorzyść obwinionego. W zaskarżonym orzeczeniu organ dyscyplinarny dokonał prawidłowego zastosowania art. 132 i in. ustawy o Policji. Organ ten uwzględnił wskazane dyrektywy postępowania dyscyplinarnego, nie uchybił także przy ferowaniu rozstrzygnięcia przepisom prawa materialnego i procesowego. Wbrew zarzutom skargi organ policyjny dokonał wnikliwej i wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, a wymierzona kara wydalenia ze służby uwzględnia dyrektywy jej wymiaru ujęte w art. 134 ,,h" i art. 135 "g" ustawy Sąd nie podzielił zarzutów skargi, iż Komendant Wojewódzki Policji nie rozważył okoliczności przemawiających na korzyść Skarżącego (art. 135 "g" ustawy), przez co naruszył przepisy art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 kpa. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu (str. 11), że Skarżący pełnił służbę nienagannie przez 12 lat, lecz jego negatywne zachowanie zniweczyło okres wieloletniej służby. Organ nie dopatrzył się przesłanek przemawiających za złagodzeniem wymiaru kary. Natomiast wymieniono szereg okoliczności wpływających na zaostrzenie kary (art. 134 h ust. 2 ustawy o Policji). Świadome stawienie się na służbę w stanie nietrzeźwości, w sytuacji, gdy obowiązkiem Skarżącego miało być kierowanie radiowozem, dysponowanie środkami przymusu i bronią (której nie zdążył pobrać z racji dokonanej kontroli) świadczyło, zdaniem organu, o wyjątkowej nieodpowiedzialności i zasługiwało na szczególne potępienie. Organ podkreślił, że Skarżący miał działać na rzecz bezpieczeństwa obywateli, dbać o wizerunek Policji, być wzorem poszanowania prawa, a tymczasem postąpił wbrew tym zasadom mając świadomość, że stawienie się na służbę w stanie nietrzeźwości jest jak najsurowiej traktowane we wszystkich zakładach pracy, a przede wszystkim w Policji. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji o wydaleniu ze służby nie daje podstaw do twierdzenia, że organ przekroczył granice uznaniowości. Organ wszechstronnie uzasadnił swoje stanowisko w zakresie adekwatności wymienionej kary do stopnia przewinienia. Policjant, który stawia się do służby w stanie nietrzeźwości naraża zdrowie i życie innych ludzi, których ma chronić. Dlatego też, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, czyn Skarżącego zasługiwał na szczególne potępienie. Należy podkreślić, że wybór środka karnego należał ostatecznie do wyższego przełożonego dyscyplinarnego, tj. P. Komendanta Wojewódzkiego Policji, który nie był związany wnioskami Komisji co do sposobu załatwienia odwołania. Zgodnie z art. 135 m ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny "może powołać komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia". W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji z tego uprawnienia skorzystał. Jednakże żaden przepis ustawy o Policji, zwłaszcza art. 135 m i 135 n, nie nakazuje Komendantowi załatwienia odwołania zgodnie z oczekiwaniem komisji, która jest, w ocenie Sądu, organem doradczym II instancji. Dlatego też zarzut Skarżącego twierdzącego, że Komendant Wojewódzki Policji zastosował karę surowszą – wydalenia ze służby, a nie - przeniesienia na niższe stanowisko, jak opiniowała Komisja, nie może być uprawnionym argumentem w ocenie skarżonego orzeczenia. Nadto trudna sytuacja materialna, rodzinna, osobista, na którą powołuje się Skarżący w uzasadnieniu skargi (o czym nie wspominał na wcześniejszych etapach postępowania, ani też w odwołaniu), nie może być, w ocenie Sądu, elementem wpływającym na złagodzenie kary, bowiem tego rodzaju przesłanka nie została wymieniona w art. 134 h ustawy o Policji, jako wpływająca na wymiar kary. Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. )