II SA/Bk 757/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Starosta A. orzekł o zatrzymaniu Z. O. prawa jazdy w zakresie kategorii A, B i C nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. do Wydziału Komunikacji Starostwa A. wpłynął wniosek Burmistrza Miasta A. nr [...] w sprawie zatrzymania prawa jazdy Z. O., wraz z decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o uznaniu Z. O. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W związku z tym organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W dniu [...] maja 2018 r. Z. O. złożył sprzeciw do postępowania administracyjnego, w przedmiocie niesłusznego uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, opisując w nim swoją trudną sytuację życiowo-finansową oraz wnosząc o umorzenie postępowania. W związku z powyższym organ zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z prośbą o zajęcie stanowiska, czy ustąpiły przesłanki na podstawie których Burmistrz Miasta A. skierował do tut. urzędu ww. wniosek o zatrzymanie prawa jazdy. W odpowiedzi uzyskano informację, że przesłanki te nie ustały. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] Starosta A. odmówił umorzenia postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z ww. wnioskiem Burmistrza Miasta A.. Organ wskazał również, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, podjęta na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tj. Dz.U. z 2017r., poz. 489 ze zm., dalej: "u.p.u.a.") nie jest decyzją uznaniową, w związku z czym Starosta nie jest uprawniony do dokonywania oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 u.p.u.a., ani też nie może brać pod uwagę sytuacji osobistej i ekonomicznej dłużnika alimentacyjnego. W konsekwencji okoliczności podnoszone przez dłużnika alimentacyjnego nie mają znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, a jedynie na etapie rozstrzygania o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych - które to postępowanie prowadzone wobec Z. O., zostało już prawomocnie zakończone. Organ wskazał, że zatrzymanie prawa jazdy nie jest sytuacją nieodwracalną, ponieważ zgodnie z art. 5 ust. 6 u.p.u.a., uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w art. 5 ust. 3 u.p.u.a. oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, lub nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy ww. decyzję, od której odwołanie wniósł Z. O.. W uzasadnieniu Kolegium przywołało art. 5 ust. 3b i ust. 5 u.p.u.a., w oparciu o który stwierdziło, że organem właściwym do zatrzymania prawa jazdy jest starosta, zaś wydanie decyzji w tym przedmiocie następuje w przypadku zaistnienia dwu przesłanek: istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wystąpienia ze stosownym wnioskiem do starosty, przez organ właściwy dłużnika alimentacyjnego. Wydana w tym trybie decyzja ma zaś charakter związany, co oznacza, że organ nie dysponuje żadną swobodą w zakresie wyboru rozstrzygnięcia, którego treść determinuje bezwzględnie obowiązujący przepis prawa – tj. art. 5 ust. 5 u.p.u.a. Organ nie może więc zaniechać nakazanych mu ustawowo działań, kierując się m.in. trudną sytuacją materialną osoby zainteresowanej. Kolegium stwierdziło, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy, organ nie był więc władny do oceny zgodności z prawem dołączonej do wniosku decyzji o uznaniu odwołującego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Takie działanie wykraczałoby bowiem poza przedmiot sprawy. Także Kolegium nie jest uprawnione do badania prawidłowości ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta A., która została skutecznie doręczona adresatowi w dniu [...] marca 2018 r. i od której nie wniesiono odwołania. W tej sytuacji organ właściwy dłużnika, czyli Burmistrz Miasta A., zobowiązany był skierować do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem ww. decyzji, co też uczynił. Starosta A. otrzymawszy powyższy wniosek wszczął zaś postępowanie administracyjne, w toku którego wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz wydał prawidłową decyzję. Skargę na ww. decyzję wniósł do tut. Sądu Z. O., zarzucając jej stronniczość polegającą na pozbawieniu możliwości wypowiedzenia się przez pozbawienie możliwości wznowienia postępowania w I instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie ponownego rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na etapie postepowania przez organem I instancji nie została mu prawidłowo doręczona korespondencja. Wskazał również, że dzieci na które skarżący zobowiązany był łożyć alimenty nie były do nich uprawnione bowiem mają zmienione metryki urodzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że kwestia nieważności decyzji Burmistrza Miasta A. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie stanowi przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu dokonał doprecyzowania skargi, zarzucając jej naruszenie: a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. przez: niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sianu faktycznego, nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji okoliczności osobistych skarżącego, faktycznej realizacji świadczeń alimentacyjnych; b) naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 5 u.p.u.a. przez brak zebrania całego materiału dowodowego oraz naruszenie swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenia faktyczne w sprawie; c) błędną wykładnię art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 6 w zw. z art. 5 ust. 3b u.p.u.a., przez pominięcie, że decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa (brak prawidłowego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, w sytuacji gdy nie sposób postawić zarzutu skarżącemu, że uchylał się od dokonania z nim wywiadu alimentacyjnego). Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu pisma wskazał, zaś że zatrzymanie prawa jazdy nie zapewni wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych, a uniemożliwi skarżącemu wykonywanie pracy zawodowej. W ocenie pełnomocnika organy wydające decyzję o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego nie oceniły jego stanu majątkowego. Ponadto decyzja SKO w S. oraz Starosty A. zostały wydane w oparciu o nieważną decyzję Burmistrza Miasta A. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 5 ust. 3 u.p.u.a., w sytuacji gdy nie doszło do uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. W tym zaś względzie pełnomocnik podniósł, że niestawiennictwo na wezwanie organu, w sytuacji, w której wezwanie do stawienia się osobiście w siedzibie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, zostało uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Wystąpienie przesłanki w postaci uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, powinno być w ocenie pełnomocnika wykazane przez organ w sposób nie budzący wątpliwości, a więc przez wskazanie okoliczności, które jednoznacznie przemawiają za tym, że dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie tego wywiadu. W przedmiotowej sprawie, pismo zawierające wezwanie do stawienia się w siedzibie organu w celu przeprowadzenia wywiadu, zostało zwrócone do nadawcy jako nie podjęte w terminie, w związku z czym nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący wiedział o tym, że organ prowadzi wobec niego jakiekolwiek czynności. Nie można więc uznać, że niestawiennictwo będące konsekwencją niepodjęcia wezwania, było jednoznaczne z uniemożliwieniem przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji orzekającej o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz.554 ze zm.). Na wstępie wyjaśnić należy, że ww. ustawa w art. 5 ust. 3b stanowi, że jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. W myśl zaś art. 5 ust. 5 tej ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z przywołanych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy zostaną spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze - zostanie podjęta ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, po drugie - organ właściwy dłużnika wystąpi z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ww. ustawy jest zatem typową decyzją o charakterze związanym (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/17, publ. CBOSA). Oznacza to, że w tego rodzaju sprawach organ ustala jedynie zaistnienie wymienionych dwóch przesłanek koniecznych do wydania przedmiotowej decyzji. W omawianym postępowaniu nie ma więc możliwości zbadania zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ani też oceny jego sytuacji rodzinnej, majątkowej czy zdrowotnej. Te ostatnie okoliczności pozostają zatem bez wpływu na podejmowane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie, mogą natomiast mieć znaczenie na etapie wcześniejszym, tj. przy rozstrzyganiu o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 540/18, publ. LEX 2576131). Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organy obu instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły, że wobec skarżącego została wydana ostateczna decyzja o uznaniu skarżącego - dłużnika alimentacyjnego - za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja Burmistrza Miasta A. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych znajduje się na k. 23 akt administracyjnych organu I instancji. Do organu pierwszej instancji wpłynął też wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Wniosek z dnia [...] kwietnia 2018 r. Burmistrza Miasta A. o zatrzymanie prawa jazdy wraz z informacją o zawiadomieniu Komendanta Powiatowego Policji w A. o popełnieniu przestępstwa określonego w art. 209 § 1 Kodeksu karnego - k. 25 akt organu I instancji. Z uwagi na spełnienie obu przesłanek, o jakich mowa w art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ww. ustawy, stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji zobligowany był wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, a organ odwoławczy prawidłowo tę decyzję zaakceptował. Jak wskazano wcześniej, treść art. 5 ust. 5 ustawy nie pozostawia miejsca na wątpliwości, co do jego interpretacji. W razie zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 3b ww. ustawy (ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy do starosty) organ ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. W tym stanie rzeczy zaskarżonym decyzjom nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem ww. przepisy zostały zastosowane w sposób prawidłowy. Z kolei przepis art. 5 ust. 6 ustawy nie stanowił podstawy orzekania przez organy. Zgodnie z jego brzmieniem - "uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje" – ma on zastosowanie wówczas, gdy decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy została już wydana. Z powyższych względów chybione są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Jak już wyżej wskazano, organy w niniejszym postępowaniu nie były uprawnione do weryfikacji merytorycznej prawidłowości decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ani też do oceny prawidłowości przeprowadzonego w tej sprawie postępowania. Podnoszone zatem w tym względzie zarzuty wykraczały poza zakres rozstrzyganej sprawy i z tego powodu nie zasługiwały na uwzględnienie. Za bezpodstawne uznać też należało pozostałe zarzuty skargi, gdyż jak to już wyżej wyjaśniono, organy w przedmiotowym postępowaniu nie badają innych okoliczności, w szczególności takich, jak: zasadność zobowiązania skarżącego do alimentacji na rzecz dzieci, jego sytuacji osobistej czy faktycznej realizacji alimentów. Reasumując przyjąć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 kpa, organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Organ ten odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.