II SA/Bk 760/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej B. w B. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej oddala skargę Postanowieniem z dnia [...].07.2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego (dalej: PINB) nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...] w B., na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), obowiązek przedłożenia do 30.09.2018 r. – oceny technicznej prawidłowości wykonania oświetlenia elektrycznego zewnętrznego wokół budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w zakresie spełnienia, wymaganego przepisami, minimalnego oświetlenia wraz z podaniem sposobu doprowadzenia do zgodności z przepisami w zakresie wymaganego oświetlenia elektrycznego zapewniającego bezpieczne użytkowanie dojść po zapadnięciu zmroku (§ 14 ust. 4 warunków technicznych) oraz spełnienia § 64 warunków technicznych w zakresie spełnienia warunku, iż każde wejście do budynku powinno mieć elektryczne oświetlenie wewnętrzne. Ocena techniczna winna być sporządzona przez osobę uprawnioną. W wyniku odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej PWINB) postanowieniem z dnia [...].09.2048 r. uchylił postanowienie PINB z dnia [...].07.2018 r. i orzekł: - nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w B. obowiązek przedłożenia, w terminie do [...].10.2018 r., oceny technicznej wykonanej przez osobę uprawnioną, w zakresie prawidłowości wykonania nowego oświetlenia elektrycznego zewnętrznego wokół budynku mieszkaniowego wielorodzinnego przy ul. [...] w B. w zakresie spełnienia, wymaganego przepisami, minimalnego oświetlenia wraz z podaniem sposobu doprowadzenia do zgodności z przepisami w zakresie wymaganego oświetlenia elektrycznego zapewniającego bezpieczne użytkowanie dojść po zapadnięciu zmroku (§ 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Przebieg postępowania przedstawiał się następująco: PINB wszczął postępowanie na skutek informacji przekazanej przez K. H., iż istnieje zagrożenie bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi, związane z niewłaściwym oświetleniem chodników wokół bloku mieszkalnego przy ul. [...], które to oświetlenie zostało wymienione przez Wspólnotę Mieszkaniową na nieefektywne w porównaniu z oświetleniem pierwotnym. Podczas oględzin w dniu [...].04.2018 r. ustalono, że przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym drogi dojazdowe, zgodnie z projektem technicznym, powinny być oświetlone oprawami sodowymi o mocy 250 KW na słupach blaszanych o wysokości 9 m – 3 sztuki, natomiast tereny zielone oprawami parkowymi o mocy 70 KW na słupach o wysokości 5 m – 5 sztuk. W projekcie brak jest odniesienia do oświetlenia dojść do klatek schodowych i innych wejść do budynku. Na zlecenie Wspólnoty, słupy oświetlające teren patio zostały zastąpione słupami o wysokości ok. 86 cm z oprawami typu "ROSA" w ilości 6 sztuk. Tego typu 10 sztuk opraw zamontowano wzdłuż dojścia do części klatek schodowych wzdłuż działki od strony szkoły. Organ I instancji powziął wątpliwość, czy w tym stanie faktycznym, po dokonanych zmianach, nie naruszone zostały przepisy § 14 ust. 4 i § 64 rozporządzenia z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Brak oświetlenia dojścia do lokali usługowych warunkujący bezpieczne użytkowanie po zapadnięciu zmroku, może wymagać wydania decyzji administracyjnej w tym zakresie. Wyjaśnienia złożone przez projektanta obiektu wskazują, że na etapie projektowania nie przeanalizowano kwestii wymaganego oświetlenia chodników i dojść do wszystkich klatek schodowych i lokali usługowych. Brak jest pełnej dokumentacji projektowej w tym zakresie. Wobec tego, organ I instancji zobowiązał Wspólnotę do dostarczenia oceny technicznej na temat stwierdzenia prawidłowości istniejącego oświetlenia. Organ II instancji, w wyniku zażalenia Wspólnoty, postanowieniem z dnia 7.09.2018 r. zweryfikował nałożony w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązek. Stwierdził, że nowe oświetlenie klatek schodowych nie narusza § 64 warunków technicznych, a inwestor nie miał obowiązku montowania oświetlenia do poszczególnych wejść lokali usługowych, które nie stanowią wejścia do budynku. Natomiast w ocenie PWINB, pozostaje wątpliwość co do prawidłowości oświetlenia dojścia i dojazdów do budynku. Nowe oświetlenie różni się istotnie od oświetlenia wskazanego w projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2009 r. i zalecana ocena techniczna ma na celu usunięcie wątpliwości organów, czy nie doszło do naruszenia § 14 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Wspólnota Mieszkaniowa (skarżąca) zarzuciła postanowieniu: - naruszenie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego; - naruszenie § 14 ust. 1 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem); - rażące naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 77 § 1, 80, 8 w związku z art. 140, 75 § 1, 77 § 1, 78 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). W uzasadnieniu skargi stwierdzono, ze organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy i w związku z tym nie słusznie zastosowały art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego i § 14 ust. 1 rozporządzenia. Skarżąca powołała się na projekt budowlany zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2009 r., zgodnie z którym drogi dojazdowe do nieruchomości powinny być oświetlone 3 – ma oprawami sodowymi a oświetlenie terenów zielonych 5 – ma oprawami parkowymi. Oświetlenie dróg dojazdowych wykonał deweloper (3 sztuko o mocy 250 KW na słupach o wys. 9 m) i nie były one przez Wspólnotę zmieniane. natomiast 5 sztuk oświetlenia ogrodowego, które uległo dewastacji, skarżąca wymieniła na oświetlenie miejskie firmy ROSA polepszając tym samym warunki oświetleniowe patio. Oświetlenie ogrodowe wykonano zgodnie z dokumentacją projektową i nie narusza ono przepisu § 14 ust. 1 i 4 rozporządzenia. Zdaniem skarżącej, organ budowlany nałożył na Wspólnotę obowiązek zapewnienia terenom zielonym oświetlenia takiego, jakie jest wymagane dla dojść i dojazdów do budynku i nieruchomości, co uważa za wadliwe. Wskazuje też, że § 14 ust. 4 rozporządzenia nie ustala jakichkolwiek minimalnych parametrów w stosunku do oświetlenia dojść i dojazdów do nieruchomości i budynków, stąd nie może stanowić podstawy do nałożenia obowiązków z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania skarżąca stwierdziła, że organy nie poczyniły własnych ustaleń w zakresie tego, czy oświetlenie na terenie Wspólnoty nie zapewnia bezpiecznego użytkowania dojść do nieruchomości i budynków po zapadnięciu zmroku. W szczególności, nie przeprowadzono oględzin po zapadnięciu zmroku. Budynek jest poddawany regularnym kontrolom wynikającym z art. 62 Prawa budowlanego i w tym trybie, organy budowlane dotychczas nie wnosiły zastrzeżeń. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, PWINB wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że nałożony obowiązek, wbrew twierdzeniu skarżącej, nie dotyczył oświetlenia dróg dojazdowych do obiektu, które to oświetlenie nie uległo zmianie względem zatwierdzonego projektu budowlanego. Przedmiotem ekspertyzy ma być moc nowego oświetlenia wykonanego wzdłuż dojść do budynku – dotyczy chodnika prowadzącego do klatek schodowych. Oprawy oświetleniowe przewidziane w projekcie budowlanym w ilości 5 sztuk, wysokości 5 m i mocy 70 KW zostały zamienione na słupy o wysokości 86 cm. oprawy typu "ROSA" w ilości 6 sztuk i mocy 18 KW. Chodzi o ustalenie prawidłowości tej wymiany, a nie o projekt budowlany nowej linii oświetlenia zgłoszony dnia [...].10.2015 r. usytuowany od strony działki szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie PWINB z dnia [...].09.2018 r., wydane w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi: Organ administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowalnych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Przepis art. 81 c ust 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, a zbieranie i ocena dowodów należy do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Organy nadzoru budowlanego są uprawnione do wykonywania zadań określonych przepisami prawa budowlanego, a kompetencje swe mogą realizować m.in. poprzez nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy pod warunkiem, że jest to podyktowane "uzasadnionymi wątpliwościami". Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym, skorzystanie przez organ nadzoru budowlanego z przepisu art. 81 c ust. 1 prawa budowlanego, wymaga wykazania, ze istniały racjonalne powody zażądania ekspertyzy, ponieważ organ, we własnym zakresie, z racji braku wiedzy wyspecjalizowanej i braku środków, nie jest w stanie poczynić samodzielnie ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia 26.09.2018 r. – II OSK 2212/16, wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 3.10.2018 r. – II SA/Kr 1077/18, wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 18.07.2018 r. – II SA/Gd 302/18). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, jakiej części oświetlenia ma dotyczyć zlecona ocena techniczna. Z materiału dowodowego wynika, że teren, jakim zarządza Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w B., posiada różnego rodzaju oświetlenie zrealizowane: na podstawie zgłoszenia z dnia [...].09.2015 r. i dokumentacji projektowej "Linia kablowa oświetlenia przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]", na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta Miasta B. z dnia [...].11.2009 r. w części dotyczącej oświetlenia dróg dojazdowych do obiektu – 3 sztuki słupów o wysokości 9 m z oprawami sodowymi mocy 250 KW. "Należy podkreślić, że organy nadzoru budowlanego nie prowadziły postępowania w powyższym zakresie, wbrew zarzutom skargi, gdyż legalność oświetlenia nie budziła wątpliwości. Natomiast, w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...].11.20109 r. i w zatwierdzonym projekcie budowlanym, zostało przewidziane także (oprócz oświetlenia dróg dojazdowych) oświetlenie na terenach zielonych, usytuowane przy dojściach (przy chodniku) prowadzących do wejść do budynku. Przedmiotowe oświetlenie zostało zaprojektowane w ilości 5 sztuk, wysokości 5 m, o mocy 70 KW. Jak sama skarżąca podaje w skardze, tak zaprojektowane oświetlenie nigdy nie zostało wykonane przez dewelopera. Zostały postawione oprawy ogrodowe, które uległy dewastacji i Wspólnota wymieniła je na 6 sztuk opraw mocy 18 KW typu "ROSA" na słupach o wysokości 86 cm. Przedmiotem postępowania, prowadzonego w niniejszej sprawie, jest właśnie ustalenie prawidłowości wymienionego oświetlenia, które nie odpowiada parametrom zamieszczonym w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...].11.2009 r. W ocenie Sądu, niezrozumiałym jest twierdzenie skarżącej, że na terenach zielonych wymaga się oświetlenia takiego, jak jest wymagane dla dojść i dojazdów do budynków i nieruchomości. Otóż, zarówno w protokole oględzin jak i ze zdjęć dołączonych do skargi wynika, że chodniki będące dojściem do budynku są zlokalizowane między trawnikami a lampy usytuowane na terenie zielonym mają je oświetlać. Z uwagi na okoliczność, że w pozwoleniu na budowę z dnia [...].11.2009 r. zostały określone inne parametry planowanego oświetlenia (ilość, wysokość słupów i moc oświetlenia) niż faktyczne zrealizowane, to dopuszczenie dowou z ekspertyzy technicznej było uzasadnione. Sąd nie stwierdził, by z jakiegokolwiek dokumentu wynikało, iż lampy będące przedmiotem sporu, miałyby pełnić jedynie funkcję dekoracyjną a nie użytkową (co sugeruje się w skardze). Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem ekspertyzy ma być moc nowego oświetlenia wykonanego wzdłuż dojść do budynku w celu stwierdzenia, czy istniejące oświetlenie zapewni bezpieczeństwo osobom korzystającym, porą nocną, z dojść do budynku. Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów k.p.a. (wymienionych tamże). Organy zebrały i oceniły materiał dowodowy (na etapie niezakończonego jeszcze postępowania) w sposób wystarczający w celu podjęcia zaskarżonego postanowienia dowodowego w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Zostały przeprowadzone oględziny miejsca spornego oświetlenia, w porze dziennej a nie nocnej, bowiem trudno byłoby przyjąć za miarodajne dokonywanie przez pracowników organu o specjalności budowlanej oceny mocy funkcjonującego oświetlenia. Wydaje się, ze temat mocy czy zasięgu oświetlenia i jego ocena dla bezpieczeństwa poruszających się osób, to zadanie dla fachowca z dziedziny poza budowlanej lub też mającej dodatkowe uprawnienia w zakresie projektowania instalacji elektrycznych. Dlatego Sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Uzasadnione wątpliwości organów nadzoru budowlanego dotyczyły potrzeby uzyskania ekspertyzy fachowca na temat mocy istniejącego oświetlenia w aspekcie oceny bezpieczeństwa dla osób przemieszczających się wyznaczonym dojściem do budynku. Nie sposób zgodzić się z zarzutem błędnej wykładni § 14 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia. Przepis ten mówi m.im. o "dojściach" "do budynku" co oznacza wejście do klatki budynku. W ocenie Sądu, przepis powyższy jest na tyle zrozumiały, ze nie wymaga dokonywania jakichkolwiek wykładni. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 t.j) orzeczono jak w sentencji.