II SA/Bk 763/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi 1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2015 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. – uchylającą decyzję przyznającą B. G. zasiłek pielęgnacyjny. 2. Skargę na decyzję SKO w S. złożyła B. G. W jej uzasadnieniu wskazała, że o treści decyzji dowiedziała się w dniu 10 sierpnia 2015 r., "a więc jak podano w SKO w S. w ostatnim dniu terminu". Wyjaśniła, że jest osobą obłożnie chorą – nie wychodzi i nie wyjeżdża z domu. Wskazała, że ani córki, które się nią na zmianę opiekują, ani zatrudniona do opieki nad skarżącą opiekunka – nie mówiły o tym, że odebrały jakąś decyzję z SKO w S. Zaznaczyła, że nie przychodził też do niej listonosz z tą decyzją, ani nie było awiza. Dopiero po otrzymaniu pisma o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku skarżąca nabrała podejrzeń, że mogła już zapaść jakaś decyzja w SKO, o której z niewiadomych jej przyczyn nie wie. Jej rodzina wówczas niezwłocznie udała się do SKO i uzyskała odpis decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. o sygn. akt [...] odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że skarga uchybiła terminowi określonemu w art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wskazał Sąd, w rozpoznawanym przypadku orzeczenie organu odwoławczego doręczono skarżącej w dniu 8 lipca 2015 r. (przesyłka była dwukrotnie awizowana, termin ostatniego awizo upływał w dniu 8 lipca 2015 r. i tenże dzień należy przyjąć za datę doręczenia odpisu decyzji Kolegium). Termin do wniesienia skargi upływał zatem najpóźniej w piątek 7 sierpnia 2015 r. Natomiast skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 10 sierpnia 2015 r. 4. Po rozpoznaniu zażalenia NSA postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wydanym w sprawie [...] uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie, uznając je za przedwczesne. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi, niemniej jednak okoliczności faktyczne sprawy nakazują odczytywać informacje zawarte w skardze w części odnoszącej się do terminu jej wniesienia i powzięcia wiedzy o treści decyzji jako mogące stanowić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca jest bowiem osobą 95-letnią, schorowaną i w znacznym stopniu niesamodzielną, uzależnioną od pomocy osób trzecich. Nie posiada wykształcenia prawniczego. W związku z powyższym w ponownie prowadzonym postępowaniu nakazano ustalić czy w istocie skarżąca wnosząc skargę, zwróciła się także o przywrócenie terminu do jej wniesienia. 5. Rozpoznając sprawę ponownie, wezwano pełnomocnika skarżącej (jej córkę) o wyjaśnienie, czy zawarte w skardze w części "uzasadnienie" sformułowania odnoszące się do terminu wniesienia skargi i powzięcia wiedzy o treści decyzji stanowią wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. 6. W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że składając skargę miał także zamiar ubiegać się o przywrócenie terminu do jej wniesienia. O wydaniu kwestionowanej decyzji dowiedział się z pisma MOPS-u w Suwałkach w dniu 7 sierpnia 2015 r. i w związku z tym udał się do SKO w Suwałkach, gdzie 10 sierpnia 2015 r. otrzymał kopię decyzji. Pełnomocnik podał że udzielano mu sprzecznych informacji odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi, stąd też uznał że bezpieczniej będzie usprawiedliwić przyczynę uchybienia terminowi. Nie ma wykształcenia prawniczego w związku z tym nie wiedział jaką formę powinien mieć wniosek o przywrócenie terminu. Podniósł, że nie wie dlaczego tym razem korespondencja z SKO nie została doręczona mamie lub którejś z opiekunek. Wcześniej korespondencja była przynoszona do domu. W tym wypadku nikt z opiekujących nie widział aby pozostawione było awizo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek jest zasadny i podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Art. 87 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Brak winy stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (vide: Tadeusz Woś, Hanna Knysiak - Molczyk, Marta Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis s. 333). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409). Przystępując do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd uznał, że w sprawie zachowany został termin do jego złożenia. Z oświadczenia skarżącej wynika, że o wydaniu zaskarżonej decyzji dowiedziała się 10 sierpnia 2015 r. Zatem wniesienie jeszcze tego samego dnia, tj. 10 sierpnia 2015 r. do Sądu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nastąpiło z zachowaniem terminu. Skarżąca równocześnie z wnioskiem złożyła skargę na decyzję administracyjną. Wobec powyższego kluczową okolicznością w sprawie jest uznanie, czy skarżąca wniosła do Sądu skargę z uchybieniem terminu bez swej winy. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że o wydaniu zaskarżonej decyzji skarżąca dowiedziała się dopiero na skutek wizyty w siedzibie organu odwoławczego. Przyczyną niezłożenia skargi w terminie był niezawiniony brak świadomości skarżącej co do wydania przez organ odwoławczy decyzji. Skarżąca podkreśliła, że żadna z opiekunek nie widziała, aby została pozostawiona informacji o złożeniu pisma zawierającego wskazane rozstrzygniecie na poczcie. Sąd w świetle przytoczonych przez skarżącą okoliczności stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się przedmiotowa przesyłka wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, które jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Z dokumentu tego wynika, że przesyłka została doręczona zgodnie z trybem określonym w art. 44 K.p.a. (zastępcza forma doręczenia pisma). Przepis art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zgodnie z § 2 art. 44 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia - § 3 art. 44 K.p.a. Zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W sprawie niniejszej przesyłkę po raz pierwszy awizowano 24 czerwca 2015 r. Z powodu niemożności doręczenia przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata na poczcie. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki na poczcie i możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Z powodu niepodjęcia pisma w terminie 7 dni przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 2 lipca 2015 r. Z powyższego wynika, że sprawie niniejszej prawidłowo dokonano doręczenia zastępczego. Doręczenie zastępcze stwarza domniemanie, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może być jednak podważone. Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności dowodu doręczenia z prawdą. Brak więc przeszkód ku temu, by skarżąca podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie Sądu podlega wiarygodność takich wyjaśnień. W ocenie Sądu kwestię wątpliwości dotyczących skutecznego doręczenia, należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo do Sądu (vide: postanowienie NSA z 22 lipca 2015 r., II GSK 1482/15). Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej (vide: wyrok NSA z 3 kwietnia 1996 r., SA./Ka 1312/95, Lex nr 26708). W ocenie Sądu okoliczności faktyczne sprawy niniejszej uprawdopodobniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przemawia za tym wiek skarżącej 95-lat, zły stan zdrowia wymagający pomocy osób trzecich. Opieka w okresie doręczenia decyzji sprawowana była przez kilka osób – 2 córki skarżącej i opiekunkę. Powyższe w ocenie Sądu może świadczyć o tym, że istotnie osoby opiekujące się skarżącą nie zauważyły zawiadomienia o przesyłce. Dlatego też w oparciu o treść art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.