II SA/Bk 767/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2011 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji orzekającej o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2010r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. P. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...], wydanej po wznowieniu postępowania, odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r. anulującej czynność materialno – techniczną, polegającą na zameldowaniu skarżącej na pobyt stały w lokalu nr 2, przy ul. [...] w B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: R. P. wnioskiem z [...] lipca 2006r. wystąpił do Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w B. z wnioskiem o anulowanie zameldowania na pobyt stały w lokalu nr 2, przy ul. [...] w B. - E. P. Wniosek uzasadnił tym, iż Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny wyrokiem z 26 maja 2006r. nakazał ww. opróżnienie przedmiotowego lokalu i wydanie go wnioskodawcy. Ponadto jak podkreślił, E. P. w dacie zameldowania nie zamieszkiwała w tym lokalu. Prezydent Miasta B. decyzją z [...] marca 2008r. nr [...], na podstawie art. 47 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił czynność materialno-techniczą polegającą na zameldowaniu E. P. na pobyt stały w lokalu nr 2 przy ul. [...] w B. i anulował wpisy w dokumentach ewidencyjno – adresowych. Stwierdził, bowiem, że zameldowanie E. P. na pobyt stały w lokalu nr 2 przy ul. [...] w B. nastąpiło przy braku przesłanki uzasadniającej to zameldowanie, tj. przy braku faktycznego pobytu pod zgłoszonym do zameldowania adresem. Przedmiotowa decyzja nie została podjęta przez E. P. w związku z tym, zawiadomienie o jej wydaniu zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w B. i z dniem 9 maja 2008r. decyzja stała się ostateczna. W dniu 21 lipca 2010r. E. P. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] marca 2008r., twierdząc, że organ nie doręczył jej decyzji, a o fakcie wymeldowania z przedmiotowego lokalu dowiedziała się podczas głosowania w wyborach Prezydenta RP w 2010 roku. Jako podstawy wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 kpa. Wyjaśniła, że do lokalu nr 2 przy [...] wprowadziła się w 2000 roku, tuż po zameldowaniu się i mieszka tam do dnia dzisiejszego. Podała również, że R. i J. P. w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie anulowania zameldowania poświadczyli nieprawdę, a J. W. w 2002 roku została ukarana za składanie fałszywych zeznań w toczącym się postępowaniu spadkowym. Prezydent Miasta B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z [...] sierpnia 2010r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta B. z [...] marca 2008r., uchylającej czynność materialno-techniczą polegającą na zameldowaniu E. P. na pobyt stały w lokalu nr 2 przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności wyjaśnił podstawy wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 kpa, a następnie odnosząc się do okoliczności wskazanych we wniosku, stwierdził, że żadna z powołanych we wniosku podstaw nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania. Po pierwsze, organ nie uwzględnił okoliczności złożenia przez R. i J. P. oraz J. W. fałszywych zeznań w postępowaniu, wskazując, że brak jest prawomocnego orzeczenia sądu potwierdzającego tą okoliczność, a załączona do wniosku kopia postanowienia o ukaraniu J. W. za składanie fałszywych zeznań dotyczy postępowania spadkowego, a nie wznowionego. Po drugie, organ nie zgodził się z twierdzeniem wnioskodawczyni, jakoby nie brała ona udziału w postępowaniu w przedmiocie anulowania czynności zameldowania. Wyjaśnił, iż E. P. otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania w miejscu pracy, a następnie w toku postępowania składała szereg pism z wyjaśnieniami i żądaniami. Fakt zaś nie podjęcia wydanej, po zakończeniu postępowania, decyzji nie jest wystarczający do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Odnosząc się do ostatniej wskazanej we wniosku podstawy organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, mogących mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Z decyzją tą nie zgodziła się E. P. i złożyła odwołanie do Wojewody P., wnosząc o uchylenie obu decyzji i przywrócenie zameldowania na pobyt stały w spornym lokalu. W uzasadnieniu podtrzymała zarzuty zawarte we wniosku o wznowienie, dotyczące poświadczenia nieprawdy przez R. i J. P. oraz J. W. w postępowaniu w przedmiocie anulowania zameldowania. Zarzuciła też organowi nieprzeprowadzenie dowodu z zużycia energii elektrycznej w lokalu nr 2, co miało jej zdaniem, istotne znaczenie dla sprawy. Końcowo wyjaśniła, że gdy zameldowała się na pobyt stały i wprowadziła do spornego lokalu, zarządcą nieruchomości był M. P., który potwierdził akt wprowadzenia się. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010r. Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2010r. w pełni podzielając zaprezentowane w niej stanowisko. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania wskazał na treść art. 47 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyjaśniając, że czynność zameldowania nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, a organ administracji ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Ponadto, jak podkreślił, zgoda właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do danej nieruchomości, na pobyt osoby dopełniającej obowiązku meldunkowego, jak również potwierdzenie faktu tego pobytu, nie stanowią wystarczającej przesłanki zameldowania na pobyt stały. Materialnoprawną przesłankę meldunku stanowi natomiast faktyczne zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że zameldowanie E. P. na pobyt stały w lokalu nr 2 przy ul, [...] w B., nastąpiło przy braku przesłanki uzasadniającej to zameldowanie, tj. przy braku faktycznego pobytu pod zgłoszonym do zameldowania adresem. W dniu 3 listopada 2010r. E. P. wniosła do tutejszego sądu administracyjnego skargę na powyższą decyzję, żądając jej uchylenia oraz uchylenia wszystkich decyzji Prezydenta Miasta B., a także przywrócenia zameldowania na pobyt stały w spornym lokalu oraz powołania świadka M. P. – właściciela nieruchomości przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu skargi, stanowiącym w dużej części powtórzenie argumentacji zawartej w odwołaniu, skarżąca podała, że od 2000 roku do dnia dzisiejszego mieszka w spornym lokalu, na dowód czego przedłożyła faktury za energię elektryczną, za korzystanie z telewizji cyfrowej i Internetu oraz za zużycie wody. Zarzuciła ponadto, że Prezydent Miasta B. w dowodzie osobistym wydanym na jej rzecz, poświadczył nieprawdę, albowiem w miesiąc po wydaniu decyzji o anulowaniu czynności zameldowania, wpisał jako miejsce zameldowania sporny lokal. Końcowo skarżąca podkreśliła, że przez anulowanie jej meldunku w spornym lokalu, została pozbawiona praw obywatelskich. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.). W świetle powołanych kryteriów wniesiona przez E. P. skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w taki sposób, który miał bądź mógłby mieć wpływ na jej wynik. Kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja Wojewody P. z dnia [...] września 2010r. została wydana na skutek wniosku skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r. anulującą czynność materialno – techniczną, polegającą na zameldowaniu skarżącej na pobyt stały w lokalu nr 2, przy ul. [...] w B. Uwzględniając specyfikę postępowania, w jakim został złożony wniosek skarżącej wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b kpa. Wyliczenie to ma charakter enumeratywny, tzn. bezskuteczne jest powoływanie się na jakiekolwiek inne podstawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2002 roku, sygn. akt IV SA 1206/02, dostępny w Centralnej Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro istotą postępowania o wznowienie, jak wskazano wyżej, jest zbadanie, czy w sprawie wystąpiły kwalifikowane wady postępowania enumeratywnie wskazane przez ustawodawcę, to przytoczone w skardze okoliczności odnoszące się bezpośrednio do decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r., nie mogą być brane pod uwagę. Sam, bowiem fakt niezadowolenia skarżącej z treści tej decyzji nie może uzasadniać wznowienia postępowania. Z tego względu Sąd w ramach przedmiotowej sprawy skoncentrował się wyłącznie na zbadaniu, czy wskazana decyzja dotknięta jest wadami skutkującymi wznowieniem postępowania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca powołała się na trzy przesłanki wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 kpa. Uzasadniając pierwszą z nich podała, że R. i J. P. w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie anulowania zameldowania poświadczyli nieprawdę, a J. W. została ukarana za składanie fałszywych zeznań w toczącym się postępowaniu spadkowym. W ocenie Sądu organ I instancji słusznie uznał, że powołana okoliczność nie uzasadnia wznowienia postępowania. Zgodnie z dyspozycją powołanego art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przepis art. 145 § 2 kpa stanowi z kolei, że postępowanie z powyższej przyczyny może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W orzecznictwie administracyjnym przyjęty jest pogląd, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Oznacza to, że wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, aby postępowanie w sprawie złożenia fałszywych zeznań przez R. i J. P. oraz J. W. zostało prawomocnie zakończone, a osoby objęte tym postępowaniem zostały prawomocnie skazane. Przedłożona zaś przez skarżącą kopia postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2002r. (sygn. akt [...]) o warunkowym umorzeniu postępowania wobec J. W. potwierdza jedynie złożenie fałszywych zeznań w postępowaniu spadkowym, a zatem nie ma żadnego wpływu na postępowanie w przedmiocie anulowania czynności zameldowania. W zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa skarżąca wskazała, że decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r. anulująca jej zameldowanie w spornym lokalu nie została jej doręczona, a w konsekwencji została ona pozbawiona możliwości złożenia odwołania. Jak wynika z powołanego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. Żadna z podanych okoliczności nie wystąpiła w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie anulowania zameldowania skarżącej. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych skarżąca nie tylko została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu postępowania, co nastąpiło w dniu 6 września 2006r. w miejscu pracy skarżącej, ale i brała czynny udział w tym postępowaniu, składając liczne pisma (o anulowanie postępowania: z 14 i 15 września 2006r., z 13 listopada 2006r., o zawieszenie postępowania z dnia 11 grudnia 2006r. oraz z 9 maja 2007r.). Sam zaś fakt nie odebrania przez skarżąca osobiście decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r. nie uzasadnia wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Jak wskazano, bowiem wyżej skarżąca była świadoma toczącego się postępowania, stąd też organ w związku brakiem możliwości bezpośredniego doręczenia decyzji, skorzystał z możliwości doręczania w formie obwieszczenia i zawiadomieniem z 23 kwietnia 2008r., umieszczonym na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w B., poinformował o wydaniu decyzji i możliwości jej odbioru. W ocenie Sądu powołane wyżej okoliczności w żaden sposób nie potwierdzają stanowiska skarżącej, jakoby bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Kolejną przesłankę wznowienia postępowania, na jaką powołała się skarżąca, jest art. 145 § 1 pkt 5 kpa, stanowiący o wyjściu na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. Przesłanka ta, jak słusznie zauważył organ I instancji, nie mogła być w przedmiotowej sprawie uwzględniona, albowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, mogących mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r. anulującej czynność materialno – techniczną, polegającą na zameldowaniu skarżącej na pobyt stały w lokalu nr 2, przy ul. [...] w B., jest prawidłowa, pomimo jej częściowo błędnego uzasadnienia. Uchybienie to, polegające na wyjściu poza ramy wznowienia postępowania, nie miało jednak wpływu na ostateczny wynik sprawy, a tylko w takim przypadku Sąd władny byłby uchylić zaskarżoną decyzję. Skoro podniesione w skardze argumenty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Końcowo wyjaśnić należy, iż Sąd nie mógł odnieść się procesowo do wniosku skarżącej z dnia 26 września 2011r. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, albowiem był on spóźniony. Termin do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego ma charakter prekluzyjny i w myśl art. 20 § 2 p.p.s.a. powinien zasadniczo zostać złożony przed przystąpieniem do rozprawy (tak: NSA w wyroku z 31 marca 2008r. I OSK 371/07, dostępnym w elektronicznej bazie orzeczeń sądowych oraz T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s.158). Zgłoszenie natomiast wniosku po przystąpieniu do rozprawy jest możliwe jedynie w wypadku uprawdopodobnienia przez stronę późniejszego powstania przyczyny wyłączenia lub późniejszego powzięcia wiadomości o istniejącej już wcześniej przyczynie wyłączenia sędziego (art. 20 § 2 p.p.s.a). Skoro skarżąca nie uprawdopodobniła powyższych okoliczności, to złożony przez nią wniosek, już po zamknięciu rozprawy, należało uznać za oczywiście spóźniony. Sąd nie mógł też uwzględnić wniosku dowodowego skarżącej o przesłuchanie świadka, albowiem przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny jedynie dowodu z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.