II SA/Bk 767/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie P.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (zwany dalej: "PINB w Z. ") nakazał K. K. (zwanemu dalej: "Skarżącym") dokonanie rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku obory o długości 12,00 m, szerokości 5,00 - 6.60 m i wysokości 3,00 - 4,70 m na działkach o nr geod. [...] (przed podziałem nr [...]) we wsi Ć., gm. K. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej: PWINB w B.") ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymał przywołaną decyzję w mocy. Skarga na ww. decyzję ostateczną, wywiedziona przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, została oddalona wyrokiem prawomocnym z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 602/15. W dniu [...] maja 2016 r. PINB w Z. wystosował do Skarżącego upomnienie nr [...] wzywające do wykonania przywołanego powyżej obowiązku rozbiórki. Następnie w dniu [...] czerwca 2016 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [...], opatrzył go klauzulą o skierowaniu ww. tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej i w dniu [...] lipca 2016 r. doręczył zobowiązanemu, wszczynając tym samym wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] lipca 2016 r. Skarżący wniósł do PINB w Z. zarzuty w sprawie prowadzenia niniejszej egzekucji administracyjnej. Zobowiązany podniósł, że organ prowadzący niniejszą egzekucję nie jest właściwy (właściwym organem jest wojewoda), wobec strony został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny oraz wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego (samowola była dokonana przez poprzedników prawnych strony), tj. zarzuty wskazane w art. 33 § 1 pkt 9, pkt 8 i pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2016 r., poz. 599, zwana dalej: "u.p.e.a.") Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] PINB w Z. uznał ww. zarzuty za niezasadne. Po rozpatrzeniu zażalenia, PWINB w B. postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że podziela stanowisko organu I instancji dotyczące niezasadności wniesionych przez Skarżącego zarzutów, a tym samym braku podstaw prawnych do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. Wskazał, że przedmiotowa egzekucja administracyjna jest prowadzona przez właściwy organ, zarówno miejscowo, jak i rzeczowo. Nadmienił, że PINB w Z. jest wierzycielem obowiązku rozbiórki, jako organ administracji publicznej, który nałożył egzekwowany obowiązek w pierwszej instancji, stosownie do przepisu art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Równocześnie organ ten jest organem egzekucyjnym egzekwowanego obowiązku o charakterze niepieniężnym, co wynika z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Zdaniem organu odwoławczego nie jest uzasadniony zarzut zastosowania wobec Skarżącego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Podniósł, że art. 1a pkt 12b u.p.e.a. przewiduje następujące środki egzekucyjne stosowane w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. PWINB podniósł, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie zastosował w stosunku Skarżącego żadnego z ww. środków, a jedynie wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne. PWINB w B. nie stwierdził podnoszonego błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Wskazał, że w postępowaniu administracyjnym jako inwestor samowoli budowlanej został ustalony Skarżący, do którego były kierowane postanowienia legalizacyjne oraz nakazy rozbiórki. Wyrokiem prawomocnym z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 602/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku potwierdził poprawność działań organów nadzoru budowlanego. W postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], wystawionego przez PINB w Z., zobowiązanym jest właśnie Skarżący. Zdaniem organu odwoławczego wskazywanie na etapie egzekucji administracyjnej innych jeszcze osób jako zobowiązanych jest bezpodstawne. Skargę na postanowienie organu odwoławczego złożył Skarżący zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów budowlanych oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy prowadzący postępowanie administracyjne "nie przywołały" jego żony, która prowadzi z nim wspólne gospodarstwo i korzysta z budynku podlegającego rozbiórce. Zaznaczył, że organy nie były w stanie doprowadzić do umorzenia prostej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, to jest jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonych rozstrzygnięć, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Kontrolując zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie PWINB w B. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji uznające za niezasadne zarzuty Skarżącego zgłoszone przeciwko prowadzeniu egzekucji obowiązków określonych tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Podstawę prawną zakwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, zwana dalej: "u.p.e.a.") Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1). Jak wynika zaś z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Reguła określona w tym przepisie jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którą organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, bo ten zakres obejmowało już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne, które zostało ostatecznie zakończone. Strona w tamtym postępowaniu mogła i była uprawniona do podważania zasadności nałożonego na nią obowiązku. Zasada ta wynika z samej istoty postępowania egzekucyjnego, które ma na celu doprowadzenie do realizacji nałożonego obowiązku ostateczną decyzją administracyjną, który nie jest wykonywany dobrowolnie przez zobowiązanego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może zatem kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania. Zobowiązany, kwestionując prowadzenie obecnego postępowania, może jedynie wnieść zarzuty z przyczyn wyczerpująco wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Zgodnie zaś z dyspozycją powołanego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4. błąd co do osoby zobowiązanego, 5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (wymogi treści tytułu wykonawczego). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy za organem egzekucyjnym, że prawomocnym wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 602/15 WSA w Białymstoku oddalił skargę Skarżącego na decyzję PWINB w B. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowy budynku wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stąd też bezzasadne są zarzuty zawarte w skardze dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów budowlanych oraz nieujęcia żony Skarżącego w postępowaniu administracyjnym. W tym miejscu należy przypomnieć, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mają na celu ochronę uczestników tego postępowania w zakresie jego prawidłowości, nie służą zaś weryfikacji ostatecznych decyzji stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Jak już wyżej wskazano, organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ocena dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji (istnienia wniosku wierzyciela, o ile wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym) oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym upomnieniem (art. 15u.p.e.a.). Ponadto egzekucja może być wszczęta po upewnieniu się, że nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, oraz po stwierdzeniu, że sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Powyższy obowiązek jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym a zatem nie może ulec przedawnieniu. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało upomnieniem z dnia [...] maja 2016 r., doręczonym prawidłowo Skarżącemu w dniu 19 maja 2016 r. Spełnione zostały zatem warunki formalne do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał natomiast, aby zachodziła jakakolwiek z przesłanek wynikających z art. 33 u.p.e.a, a wymaganych do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu. W szczególności jak już wyżej wskazano Sąd nie stwierdził błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Egzekucję prowadził właściwy miejscowo i rzeczowo organ, tj. PINB w Z. (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Ponadto wobec zobowiązanego, jak słusznie podniósł organ odwoławczy nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Co więcej w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie zastosował wobec Skarżącego żadnego ze środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 b u.p.e.a., a jedynie wszczął postępowanie egzekucyjne. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, niezasadny jest też zarzut, że niniejsza sprawa winna zostać umorzona. Skoro egzekwowany obowiązek rozbiórki nie został wykonalny, a decyzja, z której obowiązek ten wynika, pozostaje w obiegu prawnym, brak jest podstaw do zastosowania instytucji umorzenia. W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 124 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Konkludując, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.