II SA/Bk 767/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2017 r. sprzeciwu K. K. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2017 r. o odmowie przyznania K. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty za sporządzenie uzasadnienia i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty za sporządzenie uzasadnienia i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką, synem (20 lat) oraz córką (24 lata). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie około 4.000 zł (sprzedaż mleka). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni 120 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 13 ha. Ponadto wnioskodawca posiada dwa samochody osobowy oraz dwa stare ciągniki. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności, czy też przedmiotów wartościowych i jest osobą schorowaną. Wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem domowym oraz rolnym przedstawiają się następująco: utrzymanie domu i wyżywienie – 2.000 zł; woda – 400 zł; energia elektryczna - 500 zł; KRUS – 284 zł (kwartalnie 850 zł); telefon – 100 zł oraz zakup opału do domu – 334 zł (rocznie 4.000 zł) (k. 77-78,80). Jest to drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. W poprzednim wniosku skarżący uzyskiwał dochody ze sprzedaży mleka w kwocie 6.000 zł i otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 22.000 zł, co ostatecznie dało mu dochód miesięczny netto w kwocie 8.000 zł, przy wykazanych wydatkach na kwotę 2.300 zł, bez kosztów zakupu żywności. Jednocześnie skarżący wykazywał posiadanie prawie 30 sztuk bydła (18 sztuk bydła, 15-16 sztuk uzupełnienie stada "młodzież"). Ponadto aktualnie skarżący wskazał jeszcze, iż we wspólnym gospodarstwie domowym jest dodatkowo pełnoletnia córka (k. 14-15, 19). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 100 zł. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł sprzeciw. Podał, że nie zgadza się z postanowieniem referendarza sądowego. Wskazał, że ze względu na czynniki atmosferyczne, wypadki losowe dochód ze sprzedaży mleka może się zmieniać nawet w skali miesiąca. Podniósł, że pełnoletnia córka już się wyprowadziła. Zarzucił też referendarzowi, że przy rozpoznaniu aktualnego wniosku, ww. przywołuje dane z wniosku poprzedniego. Dodał, że w tym samym Sądzie i w tej samej sprawie referendarz zwolnił go od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadne. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na skarżącym. Należy też wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odnosząc przywołane wyżej regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do częściowego zwolnienia skarżącego od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej. Z treści złożonego przez niego formularza wynika, że źródłem stałego miesięcznego dochodu rodziny pozostaje dochód z gospodarstwa rolnego, tj. sprzedaży mleka w wysokości około 4.000 zł oraz dochód z tytułu dopłat do gruntów w kwocie 22.000 zł (co w przeliczeniu na miesiąc daję kwotę około 1.800 zł). W sprzeciwie skarżący podał, że pełnoletnia córka już się od niego wyprowadziła. Nie wskazał jednak, czy córka jest na jego utrzymaniu. Miesięczne wydatki trzyosobowej rodziny wykazane przez skarżącego wynoszą około 3.618 zł, bez kosztów zakupu żywności (k. 16). Ponadto skarżący w sprzeciwie podniósł, że względu na czynniki atmosferyczne, wypadki losowe dochód ze sprzedaży mleka może się zmieniać nawet w skali miesiąca. Nie przedstawił jednak dokumentów potwierdzający miesięczny dochód uzyskiwany ze sprzedaży mleka. Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni 120 m², nieruchomość rolna o powierzchni 13 ha, dwa samochody, dwa stare ciągniki oraz 18 sztuk bydła mlecznego oraz 15-16 sztuk uzupełnienia stada. Wnioskodawca jesienią 2016 r. i w 2017 r. dokonywał zakupu bydła oraz sprzedaży bydła na ubój. K. K. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący nie wykazał w sposób w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Po rozliczeniu bieżących wydatków rodziny skarżącego przy uwzględnieniu nawet kosztów zakupu żywności na kwotę około 1.000 – 1.500 zł i tak skarżącemu zostaje jeszcze kwota ponad 1.000 zł. Nadmienić należy, że skarżący nie wykazał, aby posiadał jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny i domu oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, co świadczy o dobrej kondycji finansowej jego rodziny. Podkreślić przy tym również trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Należy też nadmienić, że m.in. postanowieniem z dnia 23 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 602/15 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie innego stanu faktycznego. Skarżący nie otrzymywał wówczas m.in. dopłat bezpośrednich. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.