II SA/Bk 767/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprzeciwu K. K. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 marca 2017 r. o odmowie przyznania K. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką K. Kl. i synem P. K. (20 lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie około 6.000 zł (sprzedaż mleka). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha. Ponadto wnioskodawca posiada stary samochód osobowy oraz dwa stare ciągniki i towarzyszące im podstawowe maszyny rolnicze. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności, czy też przedmiotów wartościowych. Wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem domowym oraz rolnym przedstawiają się następująco: utrzymanie domu – rocznie 5.000 zł opał; energia elektryczna - 400 zł; woda – 200 zł; podatek rolny i składki ubezpieczeniowe na życie na trzy osoby – 1.000 zł; wywóz śmieci i telefon - 80 zł; leki – 100 – 200 zł (k. 14-15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2017 r. (k. 17) K. K. wywiódł, iż prowadzi gospodarstwo rolne i uzyskuje miesięczny dochód ze sprzedaży mleka (18 sztuk bydła, 15-16 sztuk uzupełnienie stada "młodzież"), a ponadto otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 22.000 zł. Całość uzyskiwanego dochodu i produkcji rolnej jest przeznaczona na pokrycie bieżących potrzeb rodziny oraz prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca posiada maszyny rolnicze wykazane w oświadczeniu oraz dwa samochody osobowe dwudziestoletnie. W miesiącu styczniu 2017 r. skarżący kupił trzy jałówki w cenie po 400 zł i w miesiącu lutym 2017 r. dwie krowy po 3.800 zł. ponadto skarżący jesienią 2016 r. sprzedał kilka sztuk krów na ubój (k. 19). Do akt sprawy skarżący dołączył kopie trzech faktur za mleko i wyciąg bankowy (k. 20-24). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 100 zł. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienia z wpisu od skargi. Podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dodał, że w urzędowym formularzu nie wskazał wszystkich kosztów związanych z wydatkami w prowadzonym gospodarstwie, tj. wydatków za zakup nawozów w kwocie 20.000 zł rocznie oraz wydatków weterynaryjnych w kwocie minimum 700 zł miesięcznie. Zdaniem wnioskodawcy referendarz winien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych poprzez uzupełnienie oświadczenia, a nie przedwcześnie odmawiać przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadne. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na skarżącym. Należy też wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odnosząc przywołane wyżej regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które obecnie wynoszą 100 zł. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej. Z treści złożonego przez niego formularza wynika, że źródłem stałego miesięcznego dochodu rodziny pozostaje dochód z gospodarstwa rolnego, tj. sprzedaży mleka w wysokości około 6.000 zł oraz dochód z tytułu dopłat do gruntów w kwocie 22.000 zł (co w przeliczeniu na miesiąc daję kwotę około 1.800 zł). Miesięczne wydatki trzyosobowej rodziny skarżącego wykazane przez skarżącego wynoszą około 2.300 zł, bez kosztów zakupu żywności (k. 16). Skarżący w sprzeciwie podniósł dodatkowo, że jego roczne wydatki na nawozy sztuczne wynoszą ponad 20.000 zł oraz na weterynarza minimum 700 zł miesięcznie. Nie przedstawił jednak dokumentów potwierdzających poniesienie ww. wydatków. Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni 110 m², nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha, dwa samochody, dwa stare ciągniki oraz 18 sztuk bydła mlecznego oraz 15-16 sztuk uzupełnienia stada. Wnioskodawca jesienią 2016 r. i w 2017 r. dokonywał zakupu bydła oraz sprzedaży bydła na ubój. K. K. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący nie wykazał w sposób w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 100 zł. Po rozliczeniu bieżących wydatków rodziny skarżącego przy uwzględnieniu nawet kosztów zakupu żywności na kwotę około 1.000 – 1.500 zł oraz wydatków weterynaryjnych- około 700 zł oraz na nawozy sztuczne około -1600 zł (rocznie 20.000 zł) i tak skarżącemu zostaje jeszcze kwota około 1.700 zł. Nadmienić należy, że skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających poniesione wydatki weterynaryjne oraz na nawozy sztuczne, a to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Podkreślić przy tym również trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.