II SA/Bk 771/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. M. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz pełnoletnią córką (k. 24). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jego rodzina uzyskuje dochody z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3.608,57 zł tj. emerytury skarżącego w kwocie 2.064,81 zł oraz emerytury żony w kwocie 1.543,76 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 z [...] r., dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 z [...] r., nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz budynek gospodarczy i chlew (k. 24-25). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] października 2012 r. wnioskodawca podniósł, iż posiada mieszkania wskazane we wniosku o wartości 110.000 zł oraz 12.000 zł, a także z żoną posiadają oszczędności w łącznej kwocie 8.300 zł. Końcowo skarżący wskazał, iż jego córka jest na urlopie okolicznościowym bezpłatnym i nie posiada żadnego dochodu, ani majątku (k. 31). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna M. M. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, jest on w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dorosłą córką, która nie posiada żadnego dochodu i majątku. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z emerytur w łącznej kwocie 3.608,57 (k. 25). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 z [...] r., dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 z [...] r., nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz budynek gospodarczy i chlew, a także oszczędności w kwocie 8.300 zł (k. 31). Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałych źródeł dochodów w kwocie 3.608,57 zł (emerytury) oraz poczynione przez wnioskodawców oszczędności w kwocie 8.300 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem oraz nieruchomością rolną) pozwalają na uznanie, iż M. M. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (8.300 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.