II SA/Bk 777/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. D. sp. komandytowa w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. Prezydent Miasta B. orzekł o zameldowaniu A.D. na pobyt stały w lokalu Nr 3 przy ulicy A. [...] w B. Wskazał, że A.D. wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie w lokalu Nr 3 położonym przy ulicy A. [...] w B. wnioskiem z dnia 29.04.2008r. z uwagi na to, że faktycznie od roku w tym lokalu zamieszkuje. Do wniosku dołączyła formularz zgłoszenia pobytu stałego bez potwierdzenia przez właścicieli lokalu faktu pobytu pod zgłoszonym adresem. Właścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem przy ulicy A. [...] byli: L.Ch., (z udziałem 4/9), jej brat A.A. (z udziałem 1/9) oraz jej syn z żoną: M. i U.Ch. (z udziałem 4/9). L.Ch. była zameldowana w lokalu Nr 3, a zmarła pod koniec 2007r. Przed śmiercią notarialnie darowała swój udział w nieruchomości córce E.L. M. i U.Ch. sprzedali swój udział w nieruchomości na rzecz spółki komandytowej w B. "R.D.". W mieszkaniu Nr 3 w budynku przy ulicy A. [...] zamieszkał syn E.L. – R.L., z którym od roku zamieszkuje wnioskująca o zameldowanie A.D. Na okoliczność faktycznego pobytu A.D. pod adresem wskazanym we wniosku organ przesłuchał byłych i obecnych właścicieli nieruchomości oraz osoby zamieszkujące w budynku przy ulicy A. [...]. M. i U.Ch. oraz ich córka M. potwierdzili zamieszkiwanie w lokalu Nr 3 A.D. Uczynił to też R.L., pozostający w konkubinacie z A.D. Potwierdziła ten fakt również jego matka E.L., ale ostatecznie nie wyraziła zgody na zameldowanie z uwagi na zamiar zbycia udziału w nieruchomości na rzecz spółki "R.D.". Przedstawiciel spółki "R.D." też nie wyraził zgody na zameldowanie A.D.. Organ wskazał, że poza dowodami z zeznań, fakt przebywania i zamieszkiwania A.D. w lokalu Nr 3 potwierdzony został oględzinami lokalu. Z tych przyczyn organ uznał, że istniały przesłanki do zameldowania, które ma na celu wyłącznie potwierdzenie faktu pobytu danej osoby pod wskazanym adresem. Odwołanie od tej decyzji wywiodła Spółka "R.D." w B., zarzucając jej: - naruszenie art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez dokonanie meldunku pomimo braku dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu podmiotu zgłaszającego pobyt stały A.D. - naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niedokonanie prawidłowych ustaleń, - niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i załatwienie jej z naruszeniem słusznego interesu odwołującego się. W odwołaniu położono nacisk na to, że żaden z współwłaścicieli nie potwierdził w momencie składania wniosku na formularzu zgłoszenia, faktu przebywania (wnioskującej o zameldowanie) w lokalu Nr 3 przy ulicy A. [...]. Tym samym nie został spełniony wymóg z art. 9 ust. 2"a" ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, konieczny dla zameldowania. Odwołujący się podkreślił też braki w postępowaniu dowodowym tj. nieprzesłuchanie współwłaściciela A.A. i pominięcie stanowiska sp. kom. "R.D.". Odwołanie nie zostało uwzględnione. Wojewoda P. po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] września 2008r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy przede wszystkim zaakcentował rejestracyjny charakter czynności zameldowania i upoważnienie do decyzyjnego orzekania o zameldowaniu wyłącznie wtedy, gdy dane zgłoszone do zarejestrowania pobytu budzą wątpliwości.. W okolicznościach sprawy niniejszej brak potwierdzenia na formularzu zgłoszenia, pobytu A.D. pod adresem ul. A. [...] m. 3 uzasadniał potrzebę wydania decyzji. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawiał wątpliwości co do faktu stałego zamieszkiwania A.D. pod adresem wskazanym w zgłoszeniu. Organ odwoławczy podkreślił, że do zameldowania nie jest wymagana zgoda osób, czy podmiotów posiadających tytuł prawny do lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, stąd brak zgody odwołującej się spółki – jednego ze współwłaścicieli – na zameldowanie, jest okolicznością obojętną dla sprawy. W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do sądu administracyjnego przez spółkę "R.D." zostały podniesione zarzuty: I. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1. art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (dalej: u.e.l.) poprzez zameldowanie na pobyt stały A.D. przy ulicy A. [...] lok. 3 w B. pomimo braku potwierdzenia przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu faktu, iż rzeczywiście przebywa ona pod w/w adresem; 2. art. 6 (u.e.l.) poprzez uznanie, iż A.D. zamieszkuje przy ulicy A. [...] lok. 3 w B.; II. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wydanie decyzji w postaci: 1. art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie "R.D." czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym; 2. art. 10 § 1 kpa poprzez brak zawiadomienia "R.D." przed wydaniem decyzji o zameldowaniu A.D. o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz prawie do zgłoszenia ewentualnych żądań; 3. art. 79 § 1 kpa poprzez brak zawiadomienia "R.D." o terminie oględzin, a co za tym idzie brak zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu; 4. art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie zebrania w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji niedokonanie na tej podstawie prawidłowych ustaleń; 5. art. 80 kpa poprzez ustalenie, iż zostało w niniejszej sprawie udowodnione, że A.D. zamieszkuje przy ul. A. [...] lok. 3 w B., 6. art. 8 kpa w związku z art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i załatwienie jej z naruszeniem słusznego interesu "R.D." Podnosząc powyższe zarzuty spółka "R.D." w B. wniosła o uchylenie decyzji o zameldowaniu A.D. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga, jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana bez zarzuconego skargą naruszenia prawa materialnego i po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego. Nie są słuszne twierdzenia skarżącej spółki, iż pozbawiona ona została możliwości uczestniczenia w postępowaniu. W aktach administracyjnych znajdują się dowody świadczące o informowaniu spółki "R.D." o podejmowanych przez organ czynnościach postępowania. I tak pismem z 21.05.2008r., doręczonym spółce 27.05.2008r. (k. 23 i 24 akt administracyjnych) skarżąca została zawiadomiona o wszczętym postępowaniu w sprawie zameldowania A.D. na pobyt stały pod adresem ul. A. [...] nr 3 w B. W zawiadomieniu tym organ zwrócił się jednocześnie do spółki o nadesłanie wyjaśnień na okoliczność daty nabycia przez spółkę udziału w nieruchomości przy ulicy A. [...], wiedzy spółki o osobach zamieszkujących na nieruchomości, w tym wiedzy spółki o zamieszkiwaniu na nieruchomości osoby zgłoszonej do zameldowania. Ponieważ skarżąca nie nadesłała żądanych wyjaśnień we wskazanym przez organ terminie 7 dni, organ w dniu 16 czerwca 2008r. ponowił prośbę o udzielenie odpowiedzi, doręczając spółce ponaglenie w dniu 20 czerwca 2008r. (k. 27 i 28 akt administracyjnych). W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca spółka przedłożyła przy piśmie złożonym w dniu 18.06.2008r. kopię aktu notarialnego nabycia udziału w nieruchomości. W piśmie tym spółka stwierdziła jedynie, że nie wyraża zgody na zameldowanie jakichkolwiek osób w budynku przy ulicy A. [....], nie wypowiadając się w kwestii osób zamieszkujących pod wskazanym adresem. Pismem z dnia 19 czerwca 2008r. doręczonym spółce 23 czerwca 2008r. (k. 35 i 36 akt administracyjnych) spółka została powiadomiona o mających się odbyć w dniu 9 lipca 2008r. oględzinach lokalu wskazanego jako miejsce pobytu A.D. Na termin oględzin przedstawiciel spółki się nie stawił. W dniu zaś 14 lipca 2008r. organ wystosował do stron postępowania, w tym do skarżącej spółki, pismo informujące w oparciu o art. 10 § 1 kpa, o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie i o możliwości końcowego wypowiedzenia się co do dowodów w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia (k. 55 akt administracyjnych). Zawiadomienie powyższe doręczone zostało spółce 15 lipca 2008r. (k. 56 akt administracyjnych). Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] sierpnia 2008r. tj. po "odczekaniu" na upływ 7 dni od daty doręczenia wszystkim stronom postępowania zawiadomienia o możliwości zajęcia końcowego w sprawie stanowiska. Z przedstawionych wyżej okoliczności ewidentnie wynika, że postawiony w skardze zarzut pozbawienia spółki możliwości uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, jest zarzutem gołosłownym., nie znajdującym "pokrycia" w aktach sprawy. Również pozostałe zarzuty procesowe są pozbawione słuszności. Organ podjął w sprawie czynności pozwalające na wyprowadzenie obiektywnych wniosków co do faktu zamieszkiwania A.D. na nieruchomości przy ulicy A. [...]w B. W tym celu przesłuchał współwłaścicieli nieruchomości, świadków oraz dokonał oględzin lokalu wskazanego jako miejsce stałego pobytu A.D. Skarżąca spółka z własnej woli nie wypowiedziała się w kwestii zamieszkujących na nieruchomości osób, albowiem taka możliwość organ spółce stworzył wzywając ją do złożenia wyjaśnień co do osób zamieszkujących przy ulicy A. [...]. Z akt administracyjnych wynika też, że organ podejmował próby ustalenia adresu A.A., dysponującego udziałem 1/9 w przedmiotowej nieruchomości, co potwierdza notatka organu dołączona do akt administracyjnych (k. 5 akt). Z notatki tej wynika, iż A.A. po wymeldowaniu w dniu [...].04.1997r. z pobytu w E. przy ul. B., nie posiada zameldowania na pobyt stały ani czasowy. Czynienie organowi zarzutu nieprzesłuchania w/w współwłaściciela nieruchomości, tj. niedopełnienia niewykonalnej czynności, przy braku jakiejkolwiek aktywności samej spółki w przedłożeniu własnych wniosków dowodowych mogących obiektywnie pomóc organowi na dotarcie do osób, które posiadały jakąś wiedzę na temat rzeczywistego miejsca pobytu meldowanej, świadczy o braku dysponowania przez spółkę przeciwdowodami dla ustaleń organu. Nie może zostać uznany za skuteczny zarzut braku zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, bez uprawdopodobnienia możliwości istnienia innych dowodów. Dowody, które organ w sprawie zebrał z całą pewnością pozwalały na stwierdzenie, że A.D. na stałe w spornym lokalu mieszka, a więc zameldowanie ten fakt powinno potwierdzić. Okoliczność, iż nie jest to korzystne dla interesów spółki "R.D." – jednego ze współwłaścicieli lokalu, nie ma znaczenia w sprawie, o czym niżej przy odniesieniu się sądu do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Punktem wyjścia dla oceny materialnoprawnej prawidłowości zaskarżonej decyzji jest kwestia, czy w świetle regulacji ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zmianami) dopuszczalne jest zameldowanie w sytuacji, gdy na formularzu zgłoszenia do zameldowania fakt pobytu pod wskazanym adresem osoby zgłoszonej do zameldowania nie został potwierdzony przez podmiot (podmioty) legitymujące się tytułem prawnym do lokalu oraz gdy podmiot ten (jeden z podmiotów) kwestionuje legalność kontynuowania tego pobytu. Według strony skarżącej potwierdzenie na formularzu zgłoszenia meldunkowego faktu przebywania (zamieszkiwania) osoby zgłaszanej pod danym adresem, jest warunkiem dopuszczalności wniosku o zameldowanie, a brak takiego potwierdzenia stanowi negatywną przesłankę zameldowania oraz dowodzi braku zgody właściciela lokalu na pobyt w nim osoby zgłoszonej do zameldowania. Ze stanowiskiem skarżącej spółki nie sposób się zgodzić, albowiem nie uwzględnia ono zmian w przepisach ustawy z 10 kwietnia 1974r. dokonanych w wyniku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. w sprawie sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) niezgodności z Konstytucją poprzednio obowiązującego art. 9 ust. 2 tej ustawy w zakresie, w jakim nakładał na dokonujących zameldowania obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie, dokonanego przez właściciela lub zarządcę budynku. Przepis ten utracił moc z dniem 19 czerwca 2002r. i został zastąpiony od 1 maja 2004r. regulacją art. 9 ust. 2a) i 2b), wprowadzoną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887). W stanie prawnym obowiązującym po 1 maja 2004r., a więc po wejściu w życie ustawy zmieniającej, sprzeciw osoby mającej tytuł prawny do lokalu nie jest czynnikiem decydującym o zameldowaniu w tym lokalu innej osoby. Od wskazanej daty przy zameldowaniu na pobyt czasowy lub stały, nie jest wymagane przedstawienie potwierdzenia prawa do przebywania danej osoby w lokalu, dokonane przez właściciela lub zarządcę budynku, a jedynie przedstawienie potwierdzenia okoliczności faktycznej, tj. pobytu danej osoby w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. W ocenie sądu przedmiotowe potwierdzenie nie ma charakteru formalnej przesłanki dopuszczalności zameldowania, albowiem nie uniemożliwia nadania biegu zgłoszeniu zameldowania oraz nie wyłącza jego merytorycznego rozpoznania (tak też WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14.10.2008r. sygn. IISA/Bk 437/08). Potwierdzenie pobytu nie stanowi również przesłanki materialnoprawnej zameldowania albowiem te zostały określone wyraźnie w przepisach art. 7 ust. 1 w zw. z art. 10 ustawy z 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle w/w przepisów warunkiem merytorycznym zameldowania (przesłanką zameldowania) jest wyłącznie faktyczne przebywanie pod oznaczonym adresem. Potwierdzenie pobytu wymagane przepisem art. 9 ust. 2a ustawy z 10.04.1974r. ma jedynie charakter poświadczenia faktu, a nie stwierdzenia prawa, czy wyrażenia zgody na zameldowanie przez osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu. Brak potwierdzenia na formularzu zgłoszenia faktu przebywania osoby meldowanej (zgłaszanej) pod danym adresem, czyni jedynie koniecznym przeprowadzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego zaistnienie merytorycznej przesłanki zameldowania, albowiem rodzi wątpliwości co do ziszczenia się tej przesłanki. Stąd w takiej sytuacji rozstrzygnięcie o zameldowaniu zapada w formie decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z treści tego przepisu wynika, że rejestracja miejsca pobytu, tj. zameldowanie poprzez czynność materialno-techniczną, następuje tylko wówczas, gdy dane zgłoszone na formularzu meldunkowym nie budzą żadnych wątpliwości. W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec braku potwierdzenia przez właściciela lokalu na formularzu zgłoszenia okoliczności pobytu meldowanej w lokalu Nr 3 przy ulicy A. [...], niezbędne było przeprowadzenie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i skargę oddalił (art. 151 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270).