II SA/Bk 779/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.) Protokolant Marta Marczuk po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego i odmowy przyznania pomocy w formie rzeczowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 34,20 zł. (słownie trzydzieści cztery złotych, dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 23 sierpnia 2004 r. Skarżący K. M. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o przyznanie zasiłku zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] przyznał Skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 70 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, obuwia, środków czystości i higieny oraz odmówił przyznania pomocy w formie rzeczowej, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie. Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Podkreślono również, że miarkując wysokość zasiłku wzięto pod uwagę możliwości finansowe ośrodka i przyznano ten zasiłek w wysokości odpowiadającej możliwościom jego realizacji. W związku z tym uznano, że żądanie zgłoszone przez skarżącego w odwołaniu dotyczące stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. jest niezasadne. Za niezasadne uznano również zarzuty, że przyznany zasiłek nie pokryje należności za wodę i ścieki oraz za zakup leków z recepty z dnia 28 kwietnia 2004 r. wskazując, że Skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 25 sierpnia 2004 r. nie zgłosił tych potrzeb. Z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie zgodził się Skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze zarzucił organowi drugiej instancji: • naruszenie prawa tj. art. 106 ust. 3, art. 38 ust. 3 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, • przyznanie zasiłku celowego w wysokości, która nie zaspokaja podstawowych (niezbędnych) potrzeb bytowych umożliwiających bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka, • nie wskazanie w decyzji kryteriów, którymi kieruje się MOPS i SKO w przyznawaniu zasiłków oraz sposobu rozdysponowania środków, • rażące naruszenie dyrektywy art. 3 ustawy o pomocy społecznej przy rozstrzyganiu kwestii przyznania pomocy na uregulowanie należności za wodę i ścieki. Jednocześnie podniósł, że stosownie do art. 16 ustawy o pomocy społecznej gmina nie może odmówić pomocy na uregulowanie zaległych należności za wodę i ścieki. Końcowo skarżący wskazał, że obowiązkiem organu jest wypłata przyznanej pomocy niezwłocznie, a nie z dużym opóźnieniem (miesięcznym), ponieważ przyznana pomoc staje się bezcelowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując, że skarżona decyzja nie narusza przepisów art. 106 ust. 3 i art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), gdyż nie mają one zastosowania do zasiłku celowego. Artykuł 38 ust. 3 cyt. ustawy określa zasady przyznawania zasiłku okresowego, a skarżona decyzja rozstrzyga w sprawie przyznania zasiłku celowego. Natomiast art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. ma zastosowanie do świadczeń cyklicznych np. zasiłku okresowego, zasiłku stałego, gdyż tylko tego rodzaju świadczenia realizują w całości dyspozycję tego przepisu. Do świadczeń jednorazowych, a do takich należy zaliczyć zasiłek celowy, można zastosować tylko cześć tego przepisu stanowiącą, że świadczenie pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego i w tym zakresie skarżona decyzja jest zgodna z cytowanym przepisem. Zasiłek ten został przyznany stronie decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Nr [...] z dnia [...] września 2004 r. (k-24 akt I instancji), czyli zasiłek celowy przyznano za okres miesiąca kalendarzowego. Podniesiono, że wypłatę zasiłku celowego przyznanego decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Nr [...] z dnia [...] września 2004 r. ustalono na dzień 15 października 2004 r. uznając, że takie działanie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem, ponieważ strona ma prawo w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji wnieść od niej odwołanie, a stosownie do przepisu art. 130 § 2 KPA wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji w tym przypadku wypłatę zasiłku. Podkreślono, że w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., nie doszło także do naruszenia art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który w ustępie 2 przewiduje możliwość przyznania zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, odzieży itp., dlatego również zarzut, że "przyznanie częściowej pomocy jest rażąco sprzeczne z ustawą" uznano za niezasadny. W swoich decyzjach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie jednokrotnie wyjaśniało skarżącemu, że rozmiar pomocy przyznanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. uzależniony jest od możliwości finansowych tego ośrodka, że przyznana pomoc nie musi w całości zaspokajać zgłoszonych potrzeb oraz, że skarżący ma obowiązek współpracy w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji materialnej poprzez wykorzystywanie własnych możliwości i uprawnień np. pozyskując środki na utrzymanie chociażby z wynajmu wolnych pomieszczeń w zajmowanym przez niego domu jednorodzinnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z powodów powołanych w skardze. Decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki: 1. jest zgodna z normami materialnego prawa, 2. została wydana zgodnie z normami prawa procesowego. Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa). Organ rozpatrujący sprawę narusza prawo w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu, w omawianej sprawie wadliwie ustalono stan faktyczny będący następnie punktem wyjścia do dokonanego przez organ pierwszej i drugiej instancji rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 23 sierpnia 2004 r. Skarżący złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o przyznanie zasiłku zgodnie z treścią art. 36 ustawy o pomocy społecznej. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 25 sierpnia 2004 r. ustalono, że Skarżący oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, obuwia oraz środków czystości i higieny osobistej. W dniu 7 września 2004 r. Skarżący podniósł, że oczekuje pomocy na podstawie art. 36 ust. 2 lit. e. Następnie skarżący w dniu 17 września 2004 r. podczas zapoznawania się z aktami dopisał w kwestionariuszu wywiadu "co z art. 36 ust.2 pkt e", a w dnia 22.09.2004r., że w dalszym ciąga oczekuje pomocy zgodnie z art. 36 i art. 17 ustawy o pomocy społecznej i strategią rozwiązywania problemów społecznych Miasta Z. Z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że mimo próśb pracownika socjalnego o sprecyzowanie wniosku, Skarżący nadal wnioskował o ogólną pomoc, zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, odmawiając pracownikowi socjalnemu udzielenia jakichkolwiek wyjaśnień, co do wnioskowanej pomocy. Z treści wniosku z dnia 23 sierpnia 2004 r., jak i składanych w toku postępowania oświadczeń wynika, że Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w formie zasiłków określonych w art. 36 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) o pomocy społecznej zarówno wymienionych w ust. 1 cyt. artykułu świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku stałego, okresowego, celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego w celu ekonomicznego usamodzielnienia, jaki i wymienionych w ust. 2 świadczeń niepieniężnych. Natomiast organy rozstrzygnęły jedynie o zasiłku celowym na częściowe pokrycie kosztów i o odmowie przyznania pomocy w formie rzeczowej, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wniosek Skarżącego nie został rozpoznany w całości. W ocenie Sądu nie można zgodzić się z twierdzeniem organu pierwszej instancji, który uznał, że nie zgłoszenie przez Skarżącego potrzeb oraz nie sprecyzowanie wniosku można potraktować, jako pozostawienie organowi możliwości wyboru form i zakresu pomocy zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Dostrzegając brak należytego wyjaśnienia sprawy przez organ Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy powinny rozpatrzyć wniosek w całości, oceniając czy wnioskodawca spełnia, wymagane przepisami prawa, uprawnienia do skorzystania z wszystkich wnioskowanych form pomocy społecznej (świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, o których mowa w art. 36 ustawy o pomocy społecznej). Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W oparciu o przepisy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, a o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 tejże ustawy.