II SA/Bk 78/08

PostanowienieWSA w Białymstoku2008-03-14

Skład orzekający: Tomasz Oleksicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) może zostać oddalony, jeśli strona nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości swojej całkowitej niezdolności do ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania, w szczególności poprzez nieujawnienie dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez członków rodziny?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podlega oddaleniu, gdy strona nie wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który musi udowodnić brak możliwości poniesienia kosztów. W przypadku nieujawnienia przez stronę dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez członków rodziny, mimo wezwania sądu, wniosek może zostać uznany za niewiarygodny, co uzasadnia jego oddalenie.
Stan faktyczny
J. T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w związku ze skargą na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawczyni podała, że jej rodzina nie posiada dochodów ani oszczędności, a ona sama i jej mąż są bezrobotni. Sąd wezwał ją do złożenia szczegółowego oświadczenia o sytuacji majątkowej i dochodach rodziny. W odpowiedzi J. T. podała, że jej synowie prowadzą działalność gospodarczą, która przynosiła straty, a ona sama i jej mąż są bezrobotni bez prawa do zasiłku. Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wywiązała się w pełni z obowiązku przedstawienia pełnej informacji o dochodach synów z działalności gospodarczej, co uniemożliwiło ocenę jej sytuacji majątkowej i uznał wniosek za niewiarygodny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek J. T. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. T. i J. T. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania czynności w celu doprowadzenia robót do zgodności z prawem postanawia - oddalić wniosek J. T. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.- J. T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem J. T., pełnoletnimi synami K. T., R. T., A. T. oraz niepełnoletnią córką K. T. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku J. T. podkreśliła, iż rodzina nie posiada źródeł dochodu oraz oszczędności. Wnioskodawczyni wraz z małżonkiem od [...] 2007 r. pozostaje "na zasiłku dla bezrobotnych, bez prawa do zasiłku" (k. 17-18). Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał J. T. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: źródła utrzymania rodziny wnioskodawczyni, należało przy tym określić wysokość uzyskiwanego miesięcznego dochodu z jednoczesnym określeniem z jakiego tytułu jest ten dochód; czy rodzina wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności usługowej np. zakład [...] lub handlowej np. sklep z d., należało podać wysokość osiąganego z tego tytułu dochodu za okres trzech ostatnich miesięcy; czy rodzina wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu dzierżawy nieruchomości pod działalność handlowo-usługową, należało podać jego wysokość za okres trzech ostatnich miesięcy; wysokość zasiłków otrzymywanych przez wnioskodawczynię oraz jej współmałżonka J. T.; wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ( np. zakup żywności, opłaty za prąd, wodę, telefon (w tym telefony komórkowe), koszty eksploatacji posiadanych samochodów itp.; markę i rok produkcji posiadanych przez członków rodziny wnioskodawczyni samochodów; czy pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym pełnoletnie dzieci skarżącej osiągają miesięczny dochód, należy podać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Skarżąca została również zobowiązana do nadesłania dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych przez rodzinę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres trzech ostatnich miesięcy (np. deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy) oraz dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych przez rodzinę z tytułu z tytułu dzierżawy nieruchomości pod działalność handlowo-usługową, należy podać jego wysokość za okres trzech ostatnich miesięcy (k. 21). W odpowiedzi J. T. wywiodła, iż wraz z małżonkiem J. T. od [...] stycznia 2007 r. pozostają osobami bezrobotnymi, z powodu zaległości powstałych z tytułu składek odprowadzanych do ZUS małżonkowie nie otrzymują zasiłku dla bezrobotnych. Synowie skarżącej R. i K. T. od [...] stycznia 2007 r. rozpoczęli działalność gospodarczą (serwis o. i handel), która w roku 2007 r. przynosiła straty. We wzmiankowanym okresie R. i K. T. utrzymywali rodzinę, płacili rachunki (gaz, światło i woda – około 500 zł miesięcznie). Skarżąca nie dzierżawi nieruchomości pod działalność handlowo – usługową, sklep z d. nie należy do rodziny (k. 24). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu J. T. wykazała, iż jedynym źródłem utrzymania sześcioosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany przez K. i R. T. prowadzących działalność gospodarczą w zakresie serwisu i handlu o. - w roku 2007 prowadzona firma przynosiła straty. Wnioskodawczyni i J. T. od [...] stycznia 2007 r. są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni [...] m². Wnioskodawczyni oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają przedmiotów wartościowych oraz zgromadzonych oszczędności (k. 17). W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez J. T. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny w połączeniu z brakiem oświadczenia wnioskodawczyni w zakresie wysokości dochodu uzyskiwanego przez K. i R. T. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leży brak możliwości określenia wysokości środków finansowych uzyskiwanych przez R. i K. T. (będących zgodnie z treścią złożonego oświadczenia jedynymi żywicielami rodziny) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania wpadkowego w zakresie przyznania prawa pomocy konsekwentnie uchylała się od podania tych danych, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż prowadzona przez R. i K. T. działalność gospodarcza przynosi straty, podkreślając jednocześnie, iż nie posiada innych źródeł dochodu oraz zgromadzonych oszczędności. Powyższe okoliczności w zestawieniu z nienadesłaniem przez skarżącą dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych przez K. i R. T. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres trzech ostatnich miesięcy pozwalają na stwierdzenie, iż w złożonym oświadczeniu J. T. przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów ustanowienia adwokata i pokrycia kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Należy również zaakcentować, iż wypełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy dawał jedynie ogólnikowe informacje o sytuacji materialnej skarżącej (np. treść rubryki nr 5 i 10, niewypełnione rubryki 8 i 9), stąd została ona wezwana do złożenia oświadczenia w trybie art. 255 u.p.s.a. J. T. nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku w złożonych oświadczeniach nie wskazała wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzenia przez K. i R. T. działalności gospodarczej, co w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. W tym miejscu należy wskazać, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek J. T. uznano za niewiarygodny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło