II SA/Bk 78/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. E. Sz. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne ([...] ha) położone na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone [...] km od zabudowań gospodarczych, co podnosi koszty produkcji rolnej. Z powodu złej pogody (deszcze) w 2011 r. skarżący ponownie poniósł straty w plonach oszacowane na około 12.800 zł. Wnioskodawca wskazał, że w roku bieżącym znacznie wzrosły koszty i ceny środków produkcji rolnej. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu został zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej, co w konsekwencji oznaczało spadek dochodów. Powyższe skutkuje również tym, iż zachodzi konieczność ciągłego wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co zwiększa koszty tej działalności. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. Sz. nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 332 zł miesięcznie. Ponadto skarżący w sierpniu 2011 r. uzyskał dochód ze sprzedaży zboża w kwocie 2.000 zł. Toczące się postępowania egzekucyjne i zajęcia wierzytelności oraz ruchomości powoduje w ocenie skarżącego paraliż jego produkcji rolnej (k. 15-16). Pismem z dnia 15 lutego 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie i w jakiej wysokości, stanu inwentarza żywego oraz posiadanych maszyn rolniczych, miesięcznych bieżących wydatków oraz tego czy rodzina skarżącego posiada samochody, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w tym dokumentów potwierdzających powierzchnię posiadanych gruntów rolnych, aktualny stan zadłużenia komorniczego oraz wyciągów z rachunku bankowego (k. 19). W zakreślonym terminie skarżący oświadczył, iż posiada obecnie [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz [...] ciągniki rolnicze (rok produkcji [...]) maszyny do uprawy ziemi, przyczepę rolniczą z [...]., kombajn do zbioru ziemniaków z [...]. oraz inne drobne maszyny niezbędne w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca podniósł, iż w roku bieżącym nie otrzymał jeszcze dopłat bezpośrednich, ale w ubiegłym roku w kwietniu wypłacono mu kwotę 21.374 zł. Miesięczne wydatki skarżącego wynoszą około 900 zł i przedstawiają się następująco: 550 zł - żywność, 160 zł – energia elektryczna, 30 zł – woda, 150 zł – telefon. Ponadto w bieżącym roku skarżący podniósł wydatki na zakup paliwa, natomiast z braku środków nie kupił nawozów. Wnioskodawca nie posiada samochodu osobowego i obecnie nie sprzedaje mleka. Końcowo skarżący wskazał, iż nie uzyskał w Urzędzie Gminy w K. zaświadczenia o ilości posiadanych gruntów rolnych, bowiem wskazano mu, iż poświadczenie ilości gruntów znajduje się w nakazach płatniczych (k. 21). Dodatkowo E. Sz. do akt sprawy przedłożył kserokopie: faktury ze sprzedaży zboża oraz sprzedaży jałówki (k. 22,23), dokumentów komorniczych oraz postanowień sądu (k. 24-29), wyciąg z rachunku bankowego za okres wrzesień- listopad 2011 r. (k. 30), zaświadczenia lekarskiego (k. 31), tytułów wykonawczych (k. 32- 35), rachunków za energię (k. 36), faktur za olej napędowy (k. 37-41). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna E. S. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W złożonym oświadczeniu E. Sz. wykazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania pozostaje aktualnie jedynie dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego tj. [...] ha, zgodnie z twierdzeniem skarżącego średnio w wysokości około 500 zł miesięcznie. Z dodatkowego oświadczenia i przedłożonych do akt dokumentów wynika, iż skarżący uzyskał w okresie od kwietnia do listopada 2011 r. następujące kwoty: 2.020,04 zł– dochód ze sprzedaży zboża (sierpień 2011 r.); 21.374 zł – dopłaty do gruntów rolnych (kwiecień 2011 r.); 2.791,67 zł – dochód ze sprzedaży jałówki (listopad 2011 r.); 1.995 zł – ARiMR (październik 2011 r.); 935,55 zł – zwrot części podatku akcyzowego (listopad 2011 r.); 1.905,67 zł – spłata od Komornika (listopad 2011 r.) (k. 30). Faktycznie zatem dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego, po przeliczeniu na 12 miesięcy jest znacznie wyższy niż wskazuje skarżący i zamyka się kwotą około 3.000 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (aczkolwiek skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających ilość posiadanych gruntów np. decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, a w sprawie I SA/Bk 11/12 oświadczył, iż posiada 24 ha), drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. Sz. dodatkowo posiada obecnie [...]sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz [...] ciągniki rolnicze (rok produkcji [...]) maszyny do uprawy ziemi, przyczepę rolniczą z [...], kombajn do zbioru ziemniaków z [...] oraz inne drobne maszyny niezbędne w gospodarstwie rolnym. Na datę 12 marca 2012 r. miesięczne wydatki skarżącego wynoszą średnio około 900 zł. Ponadto wnioskodawca w okresie od września 2011 r. do stycznia 2012 r. zakupił olej napędowy na łączna kwotę 2.258,10 zł. Do akt sprawy – mimo wezwania - skarżący przedłożył wprawdzie dokumenty potwierdzające prowadzone egzekucje komornicze, niemniej jednak są to dokumenty z lat 2009-2010, bądź też roku 2011 z adnotacją skarżącego "nie zapłacono" faktycznie nie wskazujące, jakie aktualnie zadłużenia posiada. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem wszystkich żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy bowiem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu w wysokości znacznie przewyższającej wskazywane we wniosku dochody (około 3.000 zł), w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami (900 zł), w połączeniu z posiadanym majątkiem pozwalają na uznanie, iż E. Sz. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez E. Sz. kwoty wpisu sądowego (200 zł) oraz pozostałych kosztów, które ewentualnie mogą wystąpić w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Skarżący zresztą wpis w takiej wysokości w listopadzie 2011 r. uiścił do sprawy toczącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (k. 30). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.