II SA/Bk 780/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. działający z upoważnienia Burmistrza Z., decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] orzekł o przyznaniu K. M. pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 150 zł na częściowe pokrycie wydatków na: żywność, środki czystości, energię elektryczną, gaz, odzież, obuwie i leki. W uzasadnieniu organ podał podstawy prawne oraz zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) podkreślając, że niewielka ilość środków nie pozwala na uwzględnienie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Wskazano, iż w budżecie na 2007 roku na zasiłki celowe z pomocy społecznej przewidziano kwotę 280.000 zł. Kwota ta została podzielona na poszczególne miesiące w roku, z uwzględnieniem zwiększonych wydatków w okresach świątecznych. Wysokość miesięcznych transz nie zabezpiecza wszystkich potrzeb zgłaszanych przez osoby ubiegającego o przyznanie pomocy. Możliwości zatem finansowe ośrodka pozwalają tylko na częściowe zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych K. M. Organ przyznając świadczenie kierował się z jednej strony sytuacją materialną wnioskodawcy i celem na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony liczbą ubiegających się o tę formę pomocy osób oraz możliwościami finansowymi ośrodka. Odwołanie od decyzji wniósł K. M. i zarzucił, że decyzja organu I instancji nie zawiera przesłanek ustalających wysokość przyznanego zasiłku co jest przejawem samowoli administracyjnej. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczeń z pomocy społecznej na zasadach bezzwrotnych, co zostało potwierdzone w zgromadzonym materiale dowodowym. Jednak nie może oczekiwać zaspokojenia w całości wszystkich zgłaszanych potrzeb, gdyż stosownie do treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, póz. 593 z późn. zm.) potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie ustawy o pomocy społecznej, tj. art. 106 ust. 3 i art. 39 jak i rażącą dyskryminację jego osoby. Podniósł, że decyzja nie rozstrzyga w całości złożonego wniosku a wysokość przyznanego zasiłku celowego nie zaspakaja jego podstawowych potrzeb bytowych. W decyzji brak jest kryteriów, którymi kierowano się w przyznawaniu zasiłku oraz sposobu rozdysponowania posiadanych środków. Naruszono również obowiązek wypłacenia przyznanej pomocy niezwłocznie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 – pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w Z., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości i zakresie określonym w zaskarżonej decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co mieści się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko, łącznie z podaniem rozdziału kwot, jakimi dysponował na tego rodzaju pomoc w okresie objętym wnioskiem skarżącego. W czerwcu 2007r. do rozdysponowania na zasiłki celowe, przewidziano kwotę 18.000 złotych przy czym załatwiono 247 wniosków, co w oczywisty sposób tłumaczy wysokość indywidualnie przyznawanych świadczeń. Suma jaką przyznano skarżącemu zaskarżoną decyzją nie odbiega od przeciętnych kwot zasiłków celowych. (średni zasiłek wypłacony wyniósł 72,87 zł) a wręcz przeciwnie przewyższa tę kwotę. W tym miejscu podnieść należy, że dołączone do akt przez skarżącego wcześniejsze decyzje wydawane przez organy orzekające o pomocy społecznej celem wykazania samowoli organów i braku kryteriów przy ustalaniu wysokości świadczeń nie dowodzą powyższej okoliczności. Jak już wskazano, decyzje w sprawie zasiłku celowego mają charakter decyzji uznaniowych. Uznanie organu powinno być uzasadnione poprzez wskazanie zarówno możliwości finansowych organu m.in. ilości przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilości osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuacji osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Uzasadnienia dołączonych decyzji jak i decyzji zaskarżonej zawierają wskazanie powyższych danych i ich analizę, co wyklucza zasadność zarzutu dotyczącego braku wskazania kryteriów przyznawania zasiłku celowego i samowoli organów w tym zakresie. Również różna wysokość średniego zasiłku celowego wskazana w przedmiotach decyzjach nie dowodzi samowoli organów, gdyż średnia wysokość tego zasiłku nie jest wielkością stałą ale zależy od ilości środków finansowych przeznaczonych w danym okresie na pomoc finansową oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią, które są wielkościami zmiennymi. Oznacza to, że średnia wysokość zasiłku celowego będzie różna w różnych okresach. I co istotne trudno uznać, aby zasiłki przyznawane skarżącemu dyskryminowały jego osobę, albowiem ich wysokość była zawsze wyższa od średniej wysokości zasiłku celowego. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny, pod kątem istniejących przepisów prawnych. Równocześnie należy podnieść, iż organy obu instancji prawidłowo wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy socjalnej, a w szczególności jakie względy wpłynęły na ograniczony charakter jej zakresu. Legalności zaskarżonej decyzji nie podważa zarzut dotyczący nierozpatrzenia przez organy prowadzące postępowanie całości złożonego wniosku, gdyż jest on bezzasadny. Już samo porównanie treści tego wniosku z zakresem orzeczenia decyzją MOPS pozwala na stwierdzenie, iż wszystkie wnioskowane żądania skarżącego, podlegające załatwieniu w formie decyzji administracyjnej z zakresu właściwości Kierownika MOPS, znalazły odzwierciedlenie w decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 106 ust. 3, gdyż przepis ten ma zastosowanie w sprawach o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ale mających charakter cykliczny np. o zasiłek okresowy. Końcowo podnieść należy, że zarzut spóźnionej wypłaty zasiłku nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wypłata zasiłku może nastąpić dopiero wówczas, gdy decyzja ma walor ostateczności, a zatem dopiero po rozpatrzeniu odwołania skarżącego. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów ze skargi podlegała ona oddaleniu – zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)