II SA/Bk 783/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi U. K. i I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącej I. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. I. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem (k. 27). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż jej rodzina uzyskuje dochody z tytułu emerytury męża w kwocie 2.772 zł oraz emerytury skarżącej w kwocie 1.280 zł. W skład majątku rodziny wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolne o powierzchni około [...] ha, a także oszczędności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca podniosła, iż jest osobą schorowaną, po operacji jelita grubego. Natomiast mąż jest po amputacji kończyny dolnej i porusza się od 43 lat na protezie i o kulach. W związku z powyższym znaczna część środków przeznaczana jest na leki. Ponadto mąż wnioskodawczyni wymaga nowej protezy, co wiąże się z dużymi wydatkami. Mąż wnioskodawczyni posiada 13-letni samochód przystosowany do inwalidztwa, w związku z czym znaczna kwota domowych środków przeznaczana jest na zakup paliwa. Nadto wszystkie prace domowe np. zapewnienie opału muszą być wykonywane przez osoby trzecie. Końcowo wnioskodawczyni podniosła, iż syn prowadzący oddzielne gospodarstwo domowe ma całkowity bezwład prawej ręki. Na podstawie powyższych okoliczności skarżąca wniosła również o ustanowienie adwokata wskazując, iż sprawa jest dla niej zbyt skomplikowana (k. 27-28). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 08 grudnia 2011 r. (k. 30) skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie odpowiedzieć na większość zadanych pytań, ponieważ mimo, iż są małżeństwem swoimi emeryturami gospodarują oddzielnie. Podniosła również, iż mąż nie posiada żadnych maszyn rolniczych oprócz starego ciągnika "U." i nie hoduje żywego inwentarza. Ziemia w części jest uprawiana, ale nie przynosi żadnego dochodu. Uprawiana jest raczej z sentymentu męża do faktu otrzymania tej ziemi od rodziców (k. 32). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna I. S. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jest ona w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić przy tym należy, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawczyni nie zadośćuczyniła powyższemu wezwaniu, gdyż w znacznej części nie przedłożyła żądanych dokumentów i informacji, w szczególności w przedmiocie ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, uzyskiwania dochodu z posiadanego mieszkania, dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu skarżąca I. S. wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód w łącznej kwocie 4.052 zł, uzyskiwany z tytułu otrzymywanych emerytur (k. 28). Mąż skarżącej dodatkowo prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około [...] ha, ale uprawia ziemię jedynie na własne potrzeby nie uzyskując przy tym żadnego dochodu. W skład majątku wnioskodawców wchodzi ponadto dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m2, 13- letni samochód przystosowany do inwalidztwa, a także oszczędności w kwocie 36.000 zł. Skarżąca nie przedstawiła wydatków swojej rodziny. Skarżąca jest osobą schorowaną, po operacji, natomiast mąż jest po amputacji nogi i ma protezę. Obecnie mąż wnioskodawczyni potrzebuje już bardziej zmechanizowanej protezy, co wiąże się z dużymi wydatkami. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które nie zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo przedstawiania okoliczności dotyczących stanu zdrowia członków rodziny skarżącej. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałych źródeł dochodów w kwocie 4.052 zł (emerytury) oraz poczynione przez wnioskodawców oszczędności w kwocie 36.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem, mieszkaniem, nieruchomościami rolnymi) pozwalają na uznanie, iż I. S. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które sprowadzają się aktualnie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł i poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru (k. 5). Wykazana we wniosku kwota oszczędności (36.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.