II SA/Bk 784/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 16) podając we wniosku, iż prowadzi gospodarstwo rolne domowe wspólnie z żoną oraz trójką dzieci, w wieku 20, 15 i 14 lat. Skarżący utrzymuje się z renty w wysokości 658 zł. Jego żona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Dodatkowo rodzina skarżącego posiada: działkę budowlaną o powierzchni [...] m2, ½ udziału w domu o powierzchni [...] m2, domek letniskowy, dom bliźniak o powierzchni [...] m2, działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 oraz dom o powierzchni [...] m2. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k.12, 16-17). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 września 2014 roku skarżący wskazał, iż bieżące dochody pokrywane są renty w wysokości 658,49 zł oraz zasiłku rodzinnego w wysokości 212 zł i stypendium szkolnego w kwocie około 150 zł na dzieci U. i M. K. Rodzina skarżącego posiada samochód H., rok produkcji [...], którego koszty miesięcznej eksploatacji wynoszą 300 zł. Wnioskodawca podkreślił również, iż nieruchomości wskazane we wniosku nie przynoszą mu żadnych dochodów, a jedynie opłaty w postaci podatków od nieruchomości, ponieważ nie są wykorzystywane na żadne cele (k. 21). Do oświadczenia skarżący przedłożył dokumentu potwierdzające uzyskiwane dochody (k. 22-28). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu M. K. wykazał, iż pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną, pełnoletnią córką oraz dwóją małoletnich dzieci. Źródło miesięcznego utrzymania pięcioosobowej rodziny stanowi dochód uzyskiwany z renty w kwocie 757,68 zł (k. 28 decyzja) oraz zasiłek rodzinny w kwocie 212 zł i stypendium szkolne w kwocie około 150 zł. Wykazane wydatki miesięczne to kwota 300 zł z tytułu użytkowania samochodu osobowego, z 2005 roku. W skład majątku M. K. wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Dodatkowo rodzina skarżącego posiada: działkę budowlaną o powierzchni [...] m2, ½ udziału w domu o powierzchni [...] m2, domek letniskowy, dom bliźniak o powierzchni [...] m2, działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 oraz dom o powierzchni [...] m2. Skarżący wskazał, iż z tego tytułu nie uzyskuje żadnych dochód, a ponosi same wydatki związane z płaceniem podatków Przedstawione powyżej dane, w zestawieniu brakiem informacji na temat ponoszonych miesięcznych wydatków oraz nienadesłaniem wymaganych dokumentów poświadczających wysokość tych wydatków uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej (możliwości płatniczych) wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazane wydatki skarżącego to jedynie kwota 300 zł z tytułu użytkowania samochodu osobowego, przy deklarowanych dochodach w wysokości około 1.100 zł. Ponadto skarżący poza spornym zobowiązaniem będącym przedmiotem niniejszego postępowania nie wykazał, aby posiadał jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny i domu, co świadczy że jest on w stanie pokryć koszty sądowe. Nadto posiada liczne nieruchomości, co również wskazuje na dobrą sytuację materialną. Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, a te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż M. K. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 100 zł. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżący tego nie uczynił. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.