II SA/Bk 785/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Ewa Iwona Szepietowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę II SA/Bk 785/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] września 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zawiesiło z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z [...] października 1987 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonych w S. między ulicami: P., G., M., G. i K. – do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na rozpatrzeniu przez Wojewodę P. wniosku J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 1983 r. Naczelnika Miasta i Gminy S., którą dokonano wywłaszczenia m.in. nieruchomości nr a i b. Powyższe rozstrzygnięcie SKO powzięło na podstawie ustalenia, że podziałem z 1987 r. została objęta w całości działka nr b, wywłaszczona od W. B. – ojca J. B. decyzją z [...] lipca 1983 r. W stosunku do decyzji wywłaszczeniowej toczy się obecnie postępowanie o stwierdzenie jej nieważności zainicjowane wnioskiem J. B. W trakcie tego postępowania orzekali już Wojewoda P. – stwierdzając nieważność decyzji wywłaszczeniowej w dniu [...] października 2007 r. oraz Minister Infrastruktury – decyzjami z [...] marca 2009 r. i z [...] czerwca 2009 r. stwierdzającymi z kolei nieważność powyższego rozstrzygnięcia Wojewody. Obecnie postępowanie dotyczące legalności decyzji wywłaszczeniowej nie jest zakończone, bowiem sprawa, po decyzjach Ministra, wróciła do Wojewody P. Na tej podstawie Kolegium oceniło, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie właścicieli działki nr b na chwilę wydawania decyzji podziałowej w 1987 r. oraz na chwilę obecną, a mając na uwadze, że skutek w postaci stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej następuje ex tunc – eliminując ją z obrotu prawnego od początku – konieczne jest (przed rozstrzygnięciem sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej) ustalenie kwestii ważności decyzji wywłaszczeniowej, która była przyczyną podziału. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył od powyższego postanowienia J. B. Przedmiotowy wniosek doręczył osobiście do Biura Kolegium w dniu 08 października 2009 r. Zarzucił orzeczeniu rażące naruszenie prawa i nieusprawiedliwione przewlekanie postępowania poprzez nadużywanie instytucji zawieszenia postępowania. Zdaniem strony skarżącej wskazane zagadnienie wstępne nie występuje, bowiem możliwe jest jego rozstrzygnięcie we własnym zakresie przez Kolegium w drodze skorzystania z domniemania wiarygodności zapisów ksiąg wieczystych. W jego ocenie nie ma również żadnego znaczenia w sprawie kwestia ustalenia właścicieli działki nr b. Jak podał, uczestniczą oni w przedmiotowym postępowaniu "z innych powodów prawnych". Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie decyzji kończącej postępowanie w terminie jednego miesiąca liczonego od dnia wydania postanowienia w przedmiocie podjęcia postępowania. Jednocześnie w piśmie zawierającym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wezwał organ do usunięcia stanu bezczynności oraz do terminowego wykonania wyroku WSA w Białymstoku z 24 maja 2005 r. w sprawie sygn. akt SA/Bk 1348/03. Postanowieniem z [...] października 2009 r. nr [...] SKO stwierdziło, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu. Ustalono, że rozstrzygnięcie z [...] września 2009 r. doręczono skarżącemu skutecznie 30 września 2009 r. Korespondencję odebrał dorosły domownik. Z przepisów Kpa wynika, że do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się przepisy o odwołaniach – art. 127 § 3 Kpa, zaś z mocy art. 144 Kpa wynika, że w kwestiach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy o odwołaniach. Wywiedziono na podstawie powyższego, że skoro postanowienie o zawieszeniu postępowania z [...] września 2009 r. było zaskarżalne zażaleniem, a z uwagi na jego wydanie przez organ odwoławczy przysługiwał stronie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy – wniosek ten należało złożyć w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Termin ten mijał 07 października 2009 r., a wniosek wpłynął 08 października, a zatem z jednodniowym opóźnieniem. Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego J. B. wnosząc o jego uchylenie jako opartego na błędzie w ustaleniach faktycznych. Podniósł, że powyższe postanowienie otrzymał dwukrotnie – pierwszy raz 01 października 2009 r., a nie jak podaje organ 30 września 2009 r., zaś drugi raz otrzymał je brat skarżącego – R. B. w dniu 05 października 2009 r., który przekazał orzeczenie skarżącemu wraz z wszelkimi innymi pismami procesowymi, zrzekając się jednocześnie prawa do czynnego udziału w postępowaniu na jego rzecz. J. B. wyjaśnił, że SKO błędnie potraktowało jako strony postępowania zarówno jego, jak i brata. Wyjaśnił, że brat otrzymał od niego wydzieloną część działki w drodze darowizny lecz wynikającego z tej czynności prawnej podziału nie uwidoczniono poprzez założenie dla wydzielonej części nowej księgi wieczystej. Nadal jako właściciela działki nr c traktuje się w całości J. B. Tym samym również i w przedmiotowym postępowaniu błędnie stronami uczyniono dwóch braci. W zaistniałej sytuacji, jak wskazał skarżący, należy go traktować jako pełnomocnika brata, tym bardziej, że brat zrzekł się prawa do udziału w postępowaniu na rzecz skarżącego. Skoro zatem, jego zdaniem, otrzymał postanowienie o zawieszeniu dwukrotnie, bo najpierw jako skarżący, a ponownie jako pełnomocnik brata - termin do jego zaskarżenia powinien być liczony od daty późniejszego doręczenia. Odnośnie merytorycznej poprawności kwestionowanego zawieszenia wskazał, że wskazane w nim zagadnienie wstępne nie ma w ogóle znaczenia dla sprawy, która powinna być wyjaśniona poprzez stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej lub komunalizacyjnej z 2001 r., jak również poprzez doprowadzenie do zgodności zapisów w księgach wieczystych z zapisami w ewidencji gruntów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia kwestionowanego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi zakwestionował dopuszczalność liczenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku od daty doręczenia postanowienia R. B. Wskazano, że doręczenie bratu skarżącego wywołało skutki tylko dla tego adresata, a nie dla innej strony. Kolegium zakwestionowało również dopuszczalność zrzeczenia się prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Podniosło, że z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynika, że J. B. składa go we własnym imieniu, jak również że ponowne doręczenie korespondencji, w sytuacji gdy pierwotne było prawidłowe, nie otwiera ponownie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Podczas rozprawy w dniu 18 lutego 2010 r. J. B. wykazywał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało mu faktycznie doręczone 01 października 2009 r. Na dowód przedstawił sporządzony przez Urząd Pocztowy w S. wykaz przesyłek listowych poleconych odebranych przez matkę skarżącego – I. B. w dniach 30 września 2009 r. i 01 października 2009 r. Okazał również sądowi koperty, w których znajdowały się nadesłane przesyłki. Podał, że w tej samej dacie tj. 29 września 2009 r. wysłano do niego (na adres w S.) przesyłki z SKO i z WSA w Białymstoku. Jak podał, przesyłki z B. "zawsze przychodzą po dwóch dniach od nadania". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i sąd nie dopatrzył się przy jego wydawaniu uchybień podniesionych w skardze, jak również innych, które miał obowiązek uwzględnić z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Przedmiotem sporu jest legalność wydania przez SKO na podstawie art. 134 Kpa postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej Wojewody P. z 1987 r. Zgodnie z art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W przedmiotowej sprawie spóźnionym środkiem zaskarżenia był wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, do którego, z mocy art. 127 § 3 Kpa, stosuje się przepisy o odwołaniach, a więc i art. 134 Kpa. Zdaniem sądu powołane przepisy zostały zastosowane prawidłowo, a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Poza sporem pozostaje fakt, że przedmiotowy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, jako złożony od postanowienia w sprawie zawieszenia – zaskarżalnego zażaleniem, powinien zostać wniesiony w terminie przewidzianym dla zażalenia, a więc siedmiodniowym od daty doręczenia orzeczenia. Tej okoliczności skarżący nie kwestionował. Z akt administracyjnych zawierających dowody doręczenia w postaci zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że postanowienie z [...] września 2009 r. doręczono J. B. w dniu 30 września 2009 r. Przedmiotową korespondencję odebrała matka w/w I. B., której własnoręczny podpis widnieje na dowodzie doręczenia. Również doręczyciel na odwrocie przedmiotowego dokumentu wskazał, że pismo doręczył - z powodu nieobecności adresata – dorosłemu domownikowi. Powyższe wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że kwestionowane orzeczenie z [...] września 2009 r. zostało doręczone zastępczo J. B. 30 września 2009 r. z tym skutkiem, że od dnia następującego po dniu doręczenia, a więc od 01 października 2009 r., rozpoczął dla w/w biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Termin ten upływał 07 października 2009 r. (środa), a ponieważ nie był to dzień ustawowo wolny od pracy – nie nastąpiło przedłużenie terminu zgodnie z art. 57 § 4 Kpa. Z prezentaty na przedmiotowym wniosku wynika, że złożono go osobiście do Biura Kolegium 08 października 2009 r., a więc z jednodniowym uchybieniem terminowi. W tych okolicznościach postanowienie SKO z [...] października 2009 r., którym stwierdzono, że wniosek był spóźniony - należało ocenić jako odpowiadające prawu. Zastosowany w sprawie niniejszej sposób doręczenia, zwany inaczej zastępczym, jest przewidziany w art. 43 Kpa jako jeden ze sposobów doręczania korespondencji stronie postępowania administracyjnego. Zgodnie ze zdaniem pierwszym powołanego przepisu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przedmiotowa norma wprowadza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym, w szczególności gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia – nie nastąpiło ono w ogóle lub nie nastąpiło w dacie zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W ocenie sądu J. B. powyższego domniemania skutecznie nie obalił, bowiem w aktach sprawy znajduje się prawidłowy dowód doręczenia, a podawane przez skarżącego argumenty mające dane wynikające z tego dokumentu podważyć – zamierzonego skutku osiągnąć nie mogą. Nie ma podstaw do przyjęcia jako daty doręczenia J. B. postanowienia z [...] września 2009 r. – dnia 01 października 2009 r., jak wywodził w/w na rozprawie. Okoliczność, że przesyłki wysłane tego samego dnia tj. 29 września 2009 r., z dwóch różnych podmiotów (WSA i SKO) mających siedzibę w B. - dotarły do adresata mającego miejsce zamieszkania w S. w dwóch różnych datach, a nawet że faktycznie docierają z dwudniowym opóźnieniem – nie stanowi przeciwdowodu, który skutecznie obaliłby domniemanie doręczenia skarżącemu w dniu 30 września 2009 r. postanowienia w sprawie zawieszenia. Data doręczenia jest bowiem często uwarunkowana godziną (przedpołudniową, popołudniową) wyekspediowania przesyłki od nadawcy do urzędu pocztowego, a następnie przez urząd pocztowy do adresata. Nie można wykluczyć, że wysłanie przesyłek nawet tego samego dnia może nastąpić w różnych godzinach (np. porannych lub popołudniowych), co może wpłynąć na datę otrzymania korespondencji przez adresata. Nie kwestionując zatem prawdziwości faktów podanych przez skarżącego na rozprawie, a dotyczących różnych dat doręczenia mu przesyłek nadanych tego samego dnia, stwierdzić trzeba, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny kwestionowanego postanowienia z [...] października 2009 r. jako zgodnego z prawem. Na marginesie zwrócić należy uwagę, że jedna z przesyłek podana w wykazie przesyłek listowych faktycznie dotarła nie po dwóch dniach, ale dnia następnego tj. 30 września 2009 r. Podzielić należy ponadto stanowisko SKO, że niedopuszczalne jest – w sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie – liczenie biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od daty doręczenia postanowienia o zawieszeniu R. B., które nastąpiło w ten sam zastępczy sposób w dniu 05 października 2009 r. Z akt administracyjnych wynika, że brat skarżącego był traktowany w postępowaniu administracyjnym jak odrębna strona tego postępowania i odrębnie wysłano mu odpis postanowienia. W konsekwencji inny był początek biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dla J. B. (od 30 września 2009 r.) i dla jego brata (od 05 października 2009 r.). Nawet jeśli J. B. występowałby jako pełnomocnik brata (a taka okoliczność z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy na dzień wydania kwestionowanego postanowienia nie wynika) – prawidłowo należałoby doręczać pisma i orzeczenia adresowane odrębnie do obydwu w/w stron z tym skutkiem, że również oddzielnie biegłyby dla w/w terminy do zaskarżenia. Rację ma również SKO, że nie otwiera nowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia powtórne doręczenie stronie orzeczenia, jak również że procedura administracyjna uregulowana w Kpa nie przewiduje możliwości zrzekania się prawa do udziału w postępowaniu na rzecz innej strony lub osoby trzeciej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Sąd zobowiązany jest do zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów podróży, od organu na rzecz skarżącego wyłącznie w przypadku uwzględnienia skargi, która to sytuacja w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Zwalniało to sąd od orzekania w przedmiocie kosztów.