II SA/Bk 786/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia czynności w celu doprowadzenia do zgodności z warunkami technicznymi zbiornika na gnojówkę i płyty gnojowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A., działając na wniosek W.D. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania zbiornika na gnojówkę oraz płyty gnojowej na działce o numerze geodezyjnym [...], położonej w miejscowości J. [...], gmina A., stanowiącej własność S.B. W dniach [...].12.2006r. oraz [...].03.2007r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili oględziny w terenie, podczas których stwierdzili, że na działce nr [...] zabudowanej obiektami budowlanymi (zabudowa zagrodowa), przy murowanej oborze zlokalizowana jest płyta gnojowa o wymiarach 29,60x (8,80-10,40m), usytuowana w odległości 21,70m od budynku mieszkalnego W.D. Stwierdzono ponadto istnienie zbiornika na gnojówkę o wymiarach 4,00 x 2,50m, zlokalizowanego pod płytą gnojową. Zbiornik ten został usytuowany w odległości 20,60m od budynku mieszkalnego W.D. Inwestor nie przedstawił dokumentów potwierdzających legalność wybudowania powyższych obiektów budowlanych. Organ I instancji po przesłuchaniu zgłoszonych świadków ustalił, że obie budowle (płyta i zbiornik) zostały wybudowane w latach 80-tych i 90-tych poprzedniego stulecia, natomiast remont polegający na wymianie murków i części płyty wykonano w 2006r. Potwierdzeniem remontu płyty gnojowej były pisemne zeznania B. i K.D. Z twierdzeń W.D. wynikało natomiast, iż przedmiotowa płyta gnojowa była budowana w latach 90-tych ubiegłego wieku i rozbudowana w 2006 r., natomiast zbiornik był zrealizowany w latach 2001-2003. Powyższym zeznaniom organ jednak nie dał wiary. W dniu [...].04.2007r. S.B. zawiadomił organ I instancji, o dostosowaniu obiektu do norm prawa budowlanego polegającym na rozebraniu części spornej płyty gnojowej. W związku z powyższym pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w A. w dniu [...].04.2007r. dokonali kontroli nieruchomości inwestora, podczas której stwierdzili, że część elementów płyty tj. murku oporowego, została rozebrana, a obornik składowany jest tylko w części, gdzie występują murki oporowe. Podczas kontroli dokonano pomiarów odległości płyty gnojowej z murkami oporowymi, która wynosiła 30,0m od otworów okiennych budynku mieszkalnego W.D. Odległość zamkniętego zbiornika na gnojówkę od okien budynku mieszkalnego sąsiada wynosiła zaś 20,60m. Organ I instancji uznając, że inwestor nie wykazał legalności wykonania płyty i zbiornika, decyzją z dnia [...].04.2007r. Nr [...] w celu uregulowania stanu prawnego inwestycji zobowiązał inwestora w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego do przedłożenia następujących dokumentów: - inwentaryzacji powykonawczo-projektowej samowolnie wybudowanego zbiornika na gnojówkę oraz płyty gnojowej na działce nr [...] w J., - inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej ww. działki nr [...] z uwzględnieniem wybudowanych budowli, - pozytywnej opinii o stanie technicznym samowolnie wybudowanego zbiornika na gnojówkę oraz płyty gnojowej, potwierdzającej zdatność ich do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się W.D. wnosząc w dniu [...].05.2007r. odwołanie (uzupełnione pismami z dnia [...].05.2007r. i [...].05.2007r.) W uzasadnieniu podniósł zarzut nieścisłości w zeznaniach świadków odnośnie daty powstania przedmiotowych obiektów budowlanych, a także naruszenie przepisów prawa budowlanego w kwestii niezachowania właściwej odległości od jego budynku mieszkalnego. Wskazał ponadto na stronniczość organu przy wydawaniu decyzji. W wyniku wszczętego postępowania odwoławczego P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...].06.2007 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i – nadal powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego - zobowiązał S.B. do wykonania w terminie do dnia [...] sierpnia 2007r. czynności w celu doprowadzenia budowli do zgodności z warunkami technicznymi poprzez: 1.wykonanie w istniejącym zbiorniku na gnojówkę odpowietrzenia wyprowadzonego co najmniej 0,5m ponad poziom terenu. 2.skrócenie płyty gnojowej o długość 1,30m od strony działki odwołującego się, tak aby zachowana była 30,00m odległość pomiędzy płytą gnojową a ścianą szczytową budynku mieszkalnego z otworem okiennym usytuowanym na działce nr geodezyjny [...]/2 W.D. oraz zakończenie płyty gnojowej od strony posesji skarżącego murkiem oporowym betonowym o wysokości minimum 0,80m, (zabezpieczającym przesuwanie obornika) z pozostawieniem wjazdu na płytę gnojową w celu wywiezienia obornika. 3.przedłożenie pozytywnej opinii o stanie technicznym wybudowanego zbiornika na gnojówkę oraz płyty gnojowej, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, potwierdzającej ich szczelność i zdatność do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. 4.przedłożenie inwentaryzacji geodezyjnej płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę. Organ II instancji podobnie jak PINB w A. dając wiarę świadkom i inwestorowi przyjął, że płyta gnojowa i zbiornik powstały w latach 80-tych poprzedniego stulecia. Organ ten jednak - wbrew stanowisku PINB w A. - stwierdził, że na podstawie §44 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8 poz.48) przedmiotowy zbiornik i płyta gnojowa nie wymagały pozwolenia na budowę. Przedmiotowe budowle nie zostały zatem zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej. Wykonany natomiast w 2006r. remont budowli wymagał - w świetle art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. - zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor robót remontowych nie zgłosił a niedopełnienie tego wymogu skutkuje zastosowaniem procedury naprawczej przewidzianej art. 51 Prawa budowlanego. W tym konkretnym przypadku zaistniała potrzeba doprowadzenia budowli do zgodności z warunkami technicznymi. Organ II instancji, w wyniku własnych oględzin ustalił, że płyta gnojowa usytuowana jest w odległości 28,70m (a nie jak wykazał organ I instancji - 30,00m) od otworu okiennego budynku mieszkalnego W.D., co jest niezgodnie z § 6 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7.10.1997r. (Dz.U. nr 132 poz.877). W celu doprowadzenia płyty gnojowej do zgodności z przepisami organ nakazał jej skrócenie o 1,30m, co pozwoli na zachowanie wymaganej 30,0m odległości od ściany szczytowej z otworem okiennym budynku mieszkalnego W.D. W celu uniemożliwienia przesuwania się obornika w stronę budynku mieszkalnego odwołującego, nakazano inwestorowi wykonanie murku oporowego, uwzględniając zachowanie wjazdu na płytę gnojową w celu wywiezienia obornika. Odnośnie krytego zbiornika na gnojówkę stosownie do § 35 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.) nakazano wykonanie odpowietrzenia, które winno być wyprowadzone co najmniej 0,5m ponad poziom terenu. Odległość zbiornika od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń mieszkalnych W.D. jest zgodna z wymogami przepisu §6 ust. 3 pkt. 1 ww. Rozporządzenia i wynosi 20,60m, przy normie minimum 15,00m. Od powyższej decyzji PWINB w B. skargę do tutejszego sądu administracyjnego złożył inwestor S.B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie § 6 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 07.10.1997r., przez uznanie, że odległość płyty gnojowej od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich wynosi 28,70 m, przy wymaganej prawem odległości 30,00m. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi autor podniósł, iż organ II instancji niewłaściwie dokonał pomiarów odległości od otworów okiennych budynku mieszkalnego W.D. Należało bowiem odległość tę mierzyć od najbliżej usytuowanego okna i drzwi pomieszczenia mieszkalnego uczestnika postępowania, a nie od ściany czołowej jego domu. Skarżący stwierdził, iż nakazanie wykonania na zakończeniu płyty gnojowej od strony posesji W.D. murku oporowego jest rozstrzygnięciem zupełnie dowolnym. Dowolność i bezzasadność wykonania tej czynności wynika z faktu, że wykonanie takiego murku uniemożliwiłoby skarżącemu przejazd środkami transportowymi przy usuwaniu obornika z płyty gnojowej na pole, a także użycie mechanicznego środka załadunku obornika. Skarżący wskazał ponadto, że składowanie obornika w tak znacznej odległości od domu mieszkalnego W.D. w żaden sposób nie zagraża mu i nie zwiększa uciążliwości. Powyższa skarga zawierała także wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o odrzucenie skargi jako wniesionej z przekroczeniem terminu, a odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi, wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi, wobec czego sąd mógł rozpoznać ją pod względem merytorycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Na rozprawie wyznaczonej dla rozpatrzenia skargi pełnomocnik skarżącego ograniczył zarzuty skargi do punktu 2 – go sentencji decyzji organu odwoławczego, nakładającego na inwestora obowiązek skrócenia płyty gnojowej o 1,30 m. od strony działki W.D. oraz do wykonania wysokiego murku oporowego. Zdaniem strony skarżącej ustalenie organu, co do niezachowania 30 – metrowej odległości płyty od okien pomieszczeń mieszkalnych sąsiada D. jest błędne a u podstaw tego błędu legło mylne założenie, że pomieszczenie na poddaszu budynku W.D. z oknem umieszczonym w ścianie szczytowej, jest pomieszczeniem mieszkalnym, podczas gdy w rzeczywistości tak nie jest (najbliższe okna pomieszczeń mieszkalnych sąsiada znajduję się w podłużnej ścianie budynku, prostopadłej do ściany szczytowej). Nadto, zdaniem inwestora, nałożone punktem 2 – gim obowiązki (skrócenie płyty i wykonanie wysokiego murku oporowego od strony działki W.D.) uniemożliwią usuwanie obornika z obory albowiem murek stanąłby w linii taśmy (kanału) do usuwania obornika. Na potwierdzenie skarżący powołał się na mapę z planem usytuowania obiektów towarzyszących oborze, która wskazuje na istnienie dwóch kanałów do usuwania obornika z obory, w tym kanału na wysokości linii skrócenia płyty. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę decyzji organów administracji publicznej według kryterium legalności tj. zgodności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy zastosowaniu których decyzję wydano, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną ( vide: art. 1 par. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd administracyjny mając uprawnienia wyłącznie kontrolne nie może, zatem czynić samodzielnych ustaleń w sprawie i zastępować organ w sprawowaniu jurysdykcji administracyjnej. Dostrzeżenie przez sąd, iż w sprawie nie zostały należycie wyjaśnione pewne kwestie, istotne dla zastosowania norm prawa materialnego, zawsze czyni koniecznym uchylenie decyzji. Odnosząc wstępne uwagi dotyczące granic kognicji sądu administracyjnego do niniejszej skargi i oceniając całokształt rozstrzygnięcia sprawy, Sąd stwierdza, że rzeczywiście nie zostały poczynione należyte ustalenia faktyczne w zakresie obowiązku nałożonego na skarżącego punktem 2 – gim decyzji organu odwoławczego. Co do zasady sąd administracyjny podziela w pełnej rozciągłości ocenę prawną sprawy przez organ II instancji i prawidłowość zastosowania w stosunku do inwestora przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w celu wyłącznie nałożenia czynności doprowadzających sporne budowle rolnicze do zgodności z warunkami technicznymi. Organ II instancji prawidłowo, bowiem zauważył, że w okresie obowiązywania Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U.z 1975r. Nr 8, poz. 48), a obowiązywało ono od 1.04.1975r. do 1.01.1995r., czyli w ustalonym przez organ jako lata 80 – te i 90 – te ubiegłego stulecia, okresie budowy płyty i zbiornika, nie było wymagane pozwolenie na wykonanie inwestycji budowlanych, innych niż budynki, na terenie istniejącego już siedliska (zagrody) (vide: par. 44 rozporządzenia pkt 4 lit. "a" odczytywany przy zastosowaniu wnioskowania z przeciwieństwa – "argumentum a contrario"). To, że działka o numerze [...], położona w miejscowości J. jest działką siedliskową wynika z treści dołączonego do sprawy administracyjnej aktu notarialnego o przekazaniu gospodarstwa rolnego skarżącemu jako następcy. Wobec braku skargi W.D., sąd ustalenia organu w zakresie daty wykonania inwestycji, uważa za niepodważone skutecznie, zgadzając się z organem, że taki okres wykonania spornych budowli wskazywali w sprawie również świadkowie – sąsiedzi stron H.S. i R.Ch. (k. 60 i 61 akt organu I instancji). Za bezsporne sąd uznaje też ustalenie, że w 2006r. inwestor dokonał remontu płyty gnojowej (zastępując – w świetle zeznań świadków - murki wapienno – gipsowe murkami betonowymi). Roboty remontowe wymagały – stosownie do treści art. 29 ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1994r. – zgłoszenia, czego inwestor nie dopełnił. Wykonanie innych niż budowa obiektu budowlanego (bądź jego części) robót budowlanych bez stosownej zgody organu architektoniczno – budowlanego, skutkowało koniecznością zastosowania w sprawie procedury z art. 51 prawa budowlanego. W tym konkretnym przypadku zastosowanie art. 51 prawa budowlanego sprowadza się do nałożenia czynności doprowadzających opisane budowle do zgodności z warunkami technicznymi. Nie nasuwa wątpliwości nałożenie obowiązku wykonania odpowietrzenia zbiornika na gnojowicę – usytuowanego we właściwej odległości od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń mieszkalnych budynku W.D. – bo wymóg wyprowadzonego minimum 0,5 metra nad poziom terenu odpowietrzenia gnojownika wynika wprost z par. 35 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie( Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Nie budzi też zastrzeżeń obowiązek przedłożenia pozytywnej opinii o stanie technicznym budowli po wykonaniu obowiązków oraz przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, niezbędnych do sprawdzenia prawidłowości wykonanych obowiązków i wydania decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązków stosownie do brzmienia art. 51 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego. Zgodzić się jednakże należy z podtrzymywanym przez skarżącego zarzutem braku należytego wyjaśnienia przez organ okoliczności związanych z obowiązkami nałożonymi punktem 2 – gim skarżonej decyzji tj. obowiązkiem skrócenia płyty gnojowej od strony działki sąsiada W.D. oraz obowiązkiem wykonania prawie metrowej wysokości murku oporowego płyty. Zastosowany przez organ przepis par. 6 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7.10.1997r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, stanowi o obowiązku zachowania 30 – metrowej odległości płyt gnojowych od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich. Ustalenie, zatem warunku zachowania odległości wymaga jednoznacznego przesądzenia, czy stanowiący punkt odniesienia otwór okienny lub drzwiowy sąsiedniego dla płyty gnojowej budynku, prowadzi do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. Zastosowane przez organ domniemanie, że okno w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego W.D. musi być oknem pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, bo takie jest generalnie przeznaczenie budynku mieszkalnego, jest domniemaniem dowolnym, nieuwzględniającym normatywnej definicji pojęcia "pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi" a zawartego w par. 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm. ). Według normatywnej definicji o przynależności pomieszczenia do takiego, które jest przeznaczone na pobyt ludzi, decyduje ilość godzin przebywania człowieka w pomieszczeniu w ciągu doby. Żadnych ustaleń w tym zakresie organ nie przeprowadził, nie pytał nawet sąsiada skarżącego jak jest wykorzystywane pomieszczenie na poddaszu z oknem w ścianie szczytowej jego budynku mieszkalnego. Od prawidłowych zaś ustaleń w tym przedmiocie zależy rozstrzygnięcie o potrzebie, bądź jej braku, skrócenia płyty obornika zważywszy, że od pozostałych okien budynku sąsiada płyta gnojowa jest usytuowana w wymaganej 30 – metrowej odległości (drugi otwór okienny w ścianie szczytowej budynku sąsiada to okienko piwniczne). Podkreślić należy, że inwestor przed sądem prezentował stanowisko, że sporne okno doświetla niezamieszkały strych (k. 76 akt sądowych). O ile uzupełnione przez organ ustalenia potwierdzą istnienie konieczności skrócenia płyty gnojowej, pojawi się potrzeba należytego wyjaśnienia sprawy wykonalności wzniesienia murku oporowego na wysokości kanału gnojowego, którego istnienie uprawdopodobnił skarżący mapą, na której naniesione zostało usytuowanie obiektów budowlanych. O prawdopodobieństwie istnienia drugiego kanału gnojowego świadczy też potwierdzony zdjęciami dołączonymi do akt sprawy administracyjnej, fakt istnienia od strony działki J.D. dwóch słupów do naciągu lin, przesuwających taśmę (szuflę) wyrzucającą obornik na zewnątrz. Organ nadzoru budowlanego winien też jednoznacznie wskazać przepis (przepisy) warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze, przewidujący wymóg wykonania murków oporowych, a zwłaszcza dać uzasadnienie prawne potrzeby wykonania murku prawie metrowej wysokości. Z urzędu sądowi jest wiadome, że ten sam organ nadzoru budowlanego w innych rodzajowo tożsamych sprawach, nakładał – dla zabezpieczenia płyty gnojowej przed wypływem nieczystości na zewnątrz – obowiązek wykonania ścianek płyty o określonej grubości a wysokości według potrzeb (vide: decyzja PWINB w Białymstoku z dnia [...].11.2007r. Nr [...], zaskarżona w sprawie o sygnaturze [...]). Organ winien również skonfrontować ze stanem faktycznym twierdzenie skarżącego o zamknięciu możliwości manewru ciągnikiem, w przypadku skrócenia płyty i jednoczesnego wykonania wysokiego murku oporowego. Mając na uwadze potrzebę wyjaśnienia kwestii wyżej opisanych Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd wyrokiem objął całość zaskarżonej decyzji, mimo, iż zarzuty skargi skoncentrowały się wokół jednego punktu rozstrzygnięcia organu albowiem – jak wcześniej zauważył – nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi. Obowiązki nałożone punktem 3 – cim i 4 – tym należałoby powtórzyć, ponieważ dotyczą przedłożenia dokumentacji stwierdzającej prawidłowe wykonanie nałożonych czynności już po ich wykonaniu, natomiast ponowna potrzeba nałożenia obowiązku odpowietrzenia zbiornika na gnojowicę będzie zależała od tego czy prace w tym zakresie – jako niekwestionowane – zostały wykonane, czy nie. O zwrocie przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego Sąd nie orzekł z uwagi na brak zgłoszenia przez stronę skarżącą reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika wniosku o zwrot kosztów postępowania, który to wniosek – pod rygorem utraty prawa do zwrotu kosztów postępowania – należy zgłosić na piśmie bądź do protokołu rozprawy przed jej zamknięciem (vide: art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W wyroku zamieszczone natomiast zostało z urzędu obligatoryjne stwierdzenie o niemożności wykonania skarżonej decyzji do czasu uprawomocnienie się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).-