II SA/Bk 787/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż jest osobą samotną, wdową i ma na utrzymaniu swoją rodzinę. Mieszka wraz z synem, któremu pomaga w utrzymaniu. Ponadto opiekuje się matką oraz teściową (k. 155). Z uwagi na brak formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pismo uczestniczki postępowania wezwano skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz ustosunkowania się do sytuacji materialnej skarżącej opisanej w piśmie uczestniczki postępowania m.in. prowadzenia działalności gospodarczej w postaci zakładu krawieckiego (k. 176). W odpowiedzi na powyższe skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzu oraz oświadczyła, iż prowadzi działalność gospodarczą, ale po odliczeniu kosztów utrzymania ma niewielkie zyski, zaś jej synowie nie posiadają samochodów, wskazanych przez uczestniczkę postępowania (k. 180). Ponadto we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wnioskodawczyni podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z dwoma pełnoletnimi synami (40 lat i 28 lat). Swoje dochody wnioskodawczyni dzieli na utrzymanie synów oraz ich rodzin oraz utrzymanie działalności gospodarczej (wynagrodzenie pracowników, leasing około 100.000 zł oraz podatki), a także swoje bieżące wydatki. W sumie skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie około 8.000 zł, przy czym po odliczeniu utrzymania synów zostaje jej kwota około 2.000 zł. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 500.000 zł) oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha (udział w spadku) (k. 181-182). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżąca A. M. wykazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką dorosłych synów i ich rodzinami. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącej stanowi dochód z działalności gospodarczej w wysokości 8.000 zł. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 500.000 zł) oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha (udział w spadku). Swoje dochody wnioskodawczyni dzieli na utrzymanie synów oraz ich rodzin oraz utrzymanie działalności gospodarczej (wynagrodzenie pracowników, leasing około 100.000 zł oraz podatki), a także swoje utrzymanie. W sumie skarżącej po odliczeniu utrzymania synów zostaje kwota około 2.000 zł. Ponadto wnioskodawczyni opiekuje się swoją matką i teściową. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 8.000 zł, posiadany majątek w postaci domu oraz nieruchomości rolnej, a także fakt utrzymywania dorosłych dzieci (40 lat i 28 lat) i ich rodzin, pozwalają na uznanie, iż A. M. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia opłaty za uzasadnienie w kwocie 100 zł oraz ewentualnie uiszczenie kwoty 250 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody (8.000 zł), w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Tym bardziej, iż synowie skarżącej są dorośli i powinni partycypować w utrzymaniu swoich rodzin. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.