II SA/Bk 789/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat K. O. – D. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej D. Ż. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] o pow. 0,1269 ha położonej w S., obręb nr 3 "Z.". U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu 20 grudnia 2010 r. D. Ż. wystąpiła do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] o pow. 0,1269 ha położonej w S., obręb nr 3 "Z.". We wniosku podała, iż geodeta W. B. dokonując w styczniu 2001 r. podziału w/w działki popełnił przestępstwo, gdyż tego podziału dokonał 10 miesięcy wcześniej niż został podpisany akt notarialny, który był podstawą do wykonania tych czynności, a także oszukał ją, dając do podpisania ten projekt w dniu 2 stycznia 2001 r. oraz protokół - także ze stycznia 2001 r. - dotyczący utrwalania nowych punktów granicznych nieruchomości. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. odmówił wznowienia postępowania wskazując, że nie dopatrzono się znamion popełnienia przestępstwa, które miało być podstawą do wznowienia postępowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania D. Ż. od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. orzekło o jego uchyleniu i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydenta Miasta S. postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. Od decyzji tej odwołała się D. Ż., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. i ewentualne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołująca podkreśliła, iż w niniejszej sprawie istotnym faktem jest, iż protokół z dnia 2 stycznia 2001 r. został podpisany przez nią przed dokonaniem czynności utrwalenia nowych punktów granicznych, które jak się później okazało, geodeta wyznaczył niezgodnie z wcześniejszymi z nią ustaleniami. Wbrew twierdzeniu organu I instancji nigdy nie zaakceptowała ona dokonanego podziału, a co za tym idzie utrwalenia nowych znaków granicznych. Jej wolą było zawsze, aby budynek gospodarczy znalazł się w granicach jej działki. Taki podział odpowiadałby wielkości jej udziału, tj. 1/2 we współwłasności dzielonej nieruchomości. Podział zatwierdzony przez Prezydenta decyzją z dnia [....] stycznia 2001 r. faktycznie pomniejszył jej udział w w/w nieruchomości oraz był sprzeczny z interesem gospodarczym, ponieważ pozbawił jej możliwości korzystania z budynku gospodarczego niezbędnego do normalnego korzystania z nieruchomości. Decyzji podziałowej nie zaskarżyła, dlatego że uzyskała zapewnienie geodety, iż podział zostanie zmieniony i budynek będzie znajdował się w granicach jej działki. Zmianę podziału potwierdził notariusz sporządzający umowę, jak się później okazało, było to nieprawdą. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2011 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 kpa. Wskazany przepisy stanowi bowiem, że wznowienie postępowania może nastąpić, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Jak stanowi zaś doktryna prawa, przestępstwo powinno być stwierdzone orzeczeniem sądu, chyba że zachodzą okoliczności wymienione w art. 145 § 2 i 3 kpa. W konkretnym przypadku D. Ż., zgłaszając zarzut wydania przedmiotowej decyzji w wyniku popełnienia przestępstwa przez geodetę wykonującego czynności podziałowe, nie przedstawiła orzeczenia sądowego potwierdzającego ten fakt. Organy prowadzące postępowanie w tej sprawie nie mają natomiast podstawy prawnej ani obowiązku wynikającego z przepisów prawa ustalać w tym postępowaniu fakt popełnienia przestępstwa przy wydaniu decyzji. W tych okolicznościach podniesiony zarzut popełnienia przestępstwa przy wydaniu decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. nie mógł być uwzględniony. Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiodła D. Ż. W treści skargi podobnie jak w postępowaniu administracyjnym podała, iż składając podpis pod oświadczeniem o propozycji projektu podziału działki nr [...] działała w przeświadczeniu, że projekt podziału zostanie sporządzony zgodnie z ustaleniami pomiędzy skarżącą, bratem i jego spadkobiercami, czyli że budynek gospodarczy znajdzie się w granicach jej nieruchomości. Takie zapewnienie dostała od geodety i kierownika gospodarki nieruchomościami Urzędu Miejskiego w S. Działała w zaufaniu do tych organów i z tych powodów nie złożyła odwołania od decyzji podziałowej. W tym stanie rzeczy nie może ponosić bardzo negatywnych skutków niekorzystnego podziału nieruchomości, wynikającego z działania władzy samorządowej. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub ewentualnie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Kontrolna rola sądu administracyjnego polega, zatem na sprawdzeniu, czy konkretna decyzja została wydana na podstawie i w granicach prawa. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. W tym miejscu godzi się podnieść, iż postępowanie o wznowienie jest odrębnym obok postępowania o stwierdzenie nieważności oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej trybem wzruszenia decyzji ostatecznych. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Zauważyć jednak należy, iż omawiane postępowanie nie stanowi kolejnej "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie. Wspomnianą wyżej kontrolę wyznaczają bowiem określone przepisami przesłanki, których dopiero wystąpienie, otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia tę możliwość prawną od wystąpienia w sprawie dwóch przesłanek pozytywnych oraz braku dwóch przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są: rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną i wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a § 1 kpa podstaw prawnych wznowienia. Przesłanki negatywne to: przesłanka terminu - art. 146 § 1 kpa oraz przesłanka dotycząca tego, że treść rozstrzygnięcia sprawy w trybie wznowienia postępowania odpowiadałby treści decyzji ostatecznej - art. 146 § 2 kpa. Oznacza to, że możliwość wzruszenia decyzji w tym nadzwyczajnym trybie z powodu wystąpienia którejś z istotnych wad postępowania określonych powyższym przepisem, ograniczona jest do wyraźnie wskazanych przypadków bez możliwości zastosowania uznania administracyjnego przy ich stosowaniu. Z kolei formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania określa art. 149 kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia - art. 149 § 1 kpa (począwszy od 1 stycznia 2011 r. także odmowa wznowienia postępowania, stosownie do § 3 art. 149 kpa następuje w drodze postanowienia). Z powyższego wynika, że nadzwyczajny tryb postępowania, jakim jest wznowienie postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 1 i 2 kpa. Ten akt procesowy jedynie otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia jak i ocena skutków, jakie jej istnienie wywiera na rozstrzygnięcie sprawy. Przechodząc do meritum, wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zainicjowane zostało wnioskiem D. Ż. złożonym w dniu 20 grudnia 2010 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] o pow. 0,1269 ha położonej w S., obręb nr 3 "Z. ". Jako podstawę żądania wskazano art. 145 § 1 pkt 2 kpa. Skarżąca podała, iż geodeta W. B. przeprowadzając w styczniu 2001 r. podział działki nr [...] popełnił przestępstwo, ponieważ podziału dokonał 10 miesięcy wcześniej niż został podpisany akt notarialny, który stanowił zdaniem skarżącej podstawę prawna do wykonania tych czynności. Nadto oszukał ją dając do podpisania wykonane w dniu 2 stycznia 2001 r. czynności oraz protokół z utrwalenia nowych punktów granicznych. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii zbadania powyższej podstawy wznowienia postępowania, pozostawiając poza zakresem kognicji organów inne okoliczności dotyczące postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Podkreślić bowiem należy, iż organ administracji publicznej związany jest żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmienić z urzędu jego kwalifikacji (wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1988 r., IV SA 35/88, PiŻ 1988, Nr 30, s.15). W konsekwencji i kognicja sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności skarżonego rozstrzygnięcia, pomijając pozostałe zarzuty – skierowane do ostatecznej decyzji podjętej we wskazanej dacie. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 2 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 2 kpa wymaga spełnienia łącznie trzech warunków, a mianowicie: 1) musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa, b) stwierdzony on jest prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą okoliczności wymienione w art. 145 § 2 i 3 kpa, 3) pomiędzy wydaniem decyzji a popełnieniem przestępstw istnieje związek przyczynowy. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie, skarżąca zgłaszając zarzut wydania przedmiotowej decyzji w wyniku popełnienia przestępstwa przez geodetę wykonującego czynności podziałowe nie przedstawiła żadnego orzeczenia sądowego potwierdzającego ten fakt. W sprawie nie zachodzą też okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 i 3 kpa. W tym stanie rzeczy podnoszony zarzut popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2001 r. nie mógł być uwzględniony, w konsekwencji czego pogląd organów obu instancji o braku podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji uznać należy za prawidłowy. Brak przyczyn wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 2 kpa powoduje wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (por. wyrok NSA sygn. akt II SA 113/99 Lex nr 46255). Końcowo podnieść należy, iż warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 i 145a § 1 kpa (w tym wypadku określonych w pkt 2 art. 145 § 1). W wyroku z dnia 9 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1788/99 NSA przyjął, że uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, po przeprowadzeniu postępowania, co do przyczyn wznowienia z wynikiem negatywnym - rażąco narusza zasadę trwałości decyzji oraz przepisy regulujące ten tryb postępowania - co prowadzi do wady takiej decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (LEX nr 75514). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.