II SA/Bk 791/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprawy ze skargi M. Ś. i R. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a 1. odmówić M. Ś. przyznania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać M. Ś. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. M. Ś. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną (k. 16). Skarżący wraz z żoną utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 2.738,08 zł netto. Rodzina wnioskodawcy posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 300.000 zł), mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 200.000 zł) oraz dom letniskowy o powierzchni [...] m2 (wartości 100.000 zł). Ponadto ma samochód osobowy V., rok produkcji [...](wartości 25.000 zł). Poza tym nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego (bez kosztu zakupu żywności) wynoszą 1.850 zł i przedstawiają się następująco: utrzymanie mieszkania – 300 zł, media – 750 zł oraz koszty leczenia – 800 zł. Wnioskodawca i jego żona są osobami starszymi i schorowanymi (k. 16-17). Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, która to kwota w dniu 4 stycznia 2016 r. została uiszczona przez skarżącego (k. 15). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż utrzymuje się wraz z współmałżonką z emerytur w łącznej wysokości 2.738,08 zł netto, zaś ich wydatki wynoszą około 1.850 zł (bez kosztu zakupu żywności). Rodzina wnioskodawcy posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 300.000 zł), mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 200.000 zł) oraz dom letniskowy o powierzchni [...] m2 (wartości 100.000 zł). Ponadto ma samochód osobowy V., rok produkcji [...] (wartości 25.000 zł). Poza tym nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący i jego żona są osobami starszymi i schorowanymi. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż M. Ś. wraz z żoną, osiąga miesięczny dochód w kwocie 2.738,08 zł, przy wykazanych wydatkach na kwotę 1.850 zł. Nawet zatem doliczając jeszcze koszty zakupu żywności jest on w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych. Kwota ta bowiem powinna zostać w części przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że te na obecnym etapie postępowania ograniczały się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł i zostały pokryte przez skarżącego. Ponadto rodzina skarżącego posiada majątek: dom, mieszkanie, domek letniskowy i samochód o łącznej wartości 625.000 zł. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącego całości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) przekraczałoby jego możliwości finansowe. Jednak jak wykazano wyżej uiszczenie przez M. Ś. kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie niniejszej, przy jednoczesnym ustanowieniu radcy prawnego z urzędu z całą pewnością mieści się w możliwościach płatniczych skarżącego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.