II SA/Bk 794/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi E. B. na czynność Burmistrza S. z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania bezpłatnego transportu i opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem postanawia: przywrócić termin do złożenia skargi W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. E. B. zwróciła się do Burmistrza S. z wnioskiem o zapewnienie jej niepełnosprawnemu synowi transportu i opieki w czasie przewozu z domu do szkoły przysposabiającej. W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. Burmistrz ustosunkował się odmownie do tej prośby. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. zatytułowanym "Prośba o ponowne rozpatrzenie sprawy" zwróciła się o uwzględnienie jej wniosku i ponowne jego rozpatrzenie. W odpowiedzi na tę prośbę organ w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. doręczonym stronie w dniu [...] maja 2017 r. ponownie negatywnie ustosunkował się do wniosku. E. B. w dniu [...] czerwca 2017 r. złożyła do tutejszego sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 34), który to wniosek pozostawiono bez rozpoznania (k. 56). Na skutek jej prośby o "przywrócenie terminu na uzupełnienie braków formalnych" - potraktowanej jak nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 76). W piśmie z dnia 19 września 2017 r. sporządzonym w imieniu E. B. przez ustanowionego jej z urzędu pełnomocnika, została wniesiona skarga na czynność Burmistrza S. zawartą w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania bezpłatnego transportu i opieki z domu do szkoły nad niepełnosprawnym synem skarżącej. Wraz ze skargą wniesiono o przywrócenie terminu do jej złożenia. Pełnomocnik argumentował, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez E. B. w dniu [...] czerwca 2017 roku, tj. przed upływem 30-dniowego terminu do wniesienia skargi". Wywiódł także, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (którego nie wskazał), w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi na skutek uprzedniego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, termin na wniesienie skargi powinien być liczony od dnia gdy pełnomocnik miał możliwość sporządzenia i wniesienia skargi, nie później niż upływ 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem. Skoro, jak wskazał pełnomocnik, w sprawie niniejszej realna możliwość sporządzenia i wniesienia skargi wystąpiła po dniu 18 września 2017 r., tj. uzyskaniu przez pełnomocnika informacji o przedmiocie sprawy, co było niezbędne do opracowania skargi, to termin na jej wniesienie rozpoczął bieg najwcześniej po tej dacie lub po dacie 14 września 2017 r., kiedy skarżąca uzupełniła dokumentację. Pełnomocnik wyjaśniła, że w dniu 1 września 2017 r. zapoznała się co prawda z aktami sprawy, ale nie było w nich żadnych dokumentów dotyczących spornego zagadnienia, zaś dokumentację (niepełną) uzyskała od E. B. dopiero w dniu 14 września 2017 r., przy czym wszechstronnie ze sprawą, w sposób umożliwiający sporządzenie skargi, zapoznała się dopiero w dniu 18 września 2017 r. po rozmowie z K. Z. - osobą monitorującą sprawę zapewnienia dojazdu i opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinno nastąpić gdy: uchybienie terminowi było niezawinione przez stronę, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, wskazano okoliczności uprawdopodobniające brak winy w niedotrzymaniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona dokonała spóźnionej czynności. W sprawie niniejszej należy ocenić, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącej złożyła w wymaganym siedmiodniowym terminie od ustania przyczyny jego uchybienia. Jak wynika bowiem z akt i z wyjaśnień pełnomocnika, co prawda w dniu 1 września 2017 r. po raz pierwszy zapoznała się z aktami sprawy, ale nie było w nich informacji szczegółowych, niezbędnych do sporządzenia skargi. Istotnie, informacja o czynności zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy znajduje się w tych aktach (k. 87), jednakże z uwagi na dwukrotne występowanie skarżącej o przyznanie prawa pomocy i zakładanie dwukrotnie odrębnych akt sądowych (II SO/Bk 24/17, II SO/Bk 26/17), w dacie 1 września 2017 r. pełnomocnik skarżącej dysponowała wyłącznie aktami o sygnaturze II SO/Bk 26/17, tj. aktami sprawy z ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w których nie było informacji o sprawie za wyjątkiem tego, że dotyczy ona odmowy zapewnienia dojazdu i opieki niepełnosprawnego dziecka do szkoły. Należy zatem przyjąć za wiarygodne wyjaśnienia pełnomocnika, iż wszechstronnie o przedmiocie sprawy dowiedziała się dopiero w dniu 18 września 2017 r. po przeprowadzeniu rozmowy z osobą monitorującą sprawę w Gminie S. Co prawda pełnomocnik kilka dni wcześniej rozmawiała ze skarżącą (14 września 2017 r.), jednakże – jak wskazuje sama skarżąca oraz jej pełnomocnik – jest to osoba niepełnosprawna intelektualnie w stopniu lekkim, zatem nie była w stanie udzielić pełnych informacji o sprawie. W tej sytuacji, skoro niezbędne informacje pełnomocnik uzyskała w dniu 18 września 2017 r., to od tej daty należy liczyć ustanie przyczyny uchybienia terminu, a więc data wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 22 września 2017 r. spełnia wymagania zachowania ustawowego siedmiodniowego terminu z art. 87 § 1 i § 3 p.p.s.a. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonano również spóźnionej czynności, bowiem złożono skargę, jak wymaga tego art. 87 § 4 p.p.s.a. W ocenie sądu, wskazane w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu okoliczności uprawdopodabniające brak winy w jego uchybieniu są przekonujące i prowadzą do uwzględnienia wniosku, jak też sąd stwierdził z urzędu inne okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. Przede wszystkim zauważyć należy, że w sprawie niniejszej obowiązywał termin trzydziestodniowy na wniesienie skargi liczony od dnia doręczenia stronie odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – art. 53 § 2 p.p.s.a. Podanie wszczynające postępowanie strona złożyła w piśmie z dnia [...] marca 2017 r., odpowiedzi udzielono w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. (i to jest czynność zaskarżona), strona złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo zatytułowane "Prośba o ponowne rozpatrzenie sprawy" z dnia [...] kwietnia 2017 r.), a organ udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. doręczonym stronie w dniu [...] maja 2017 r. Termin wniesienia skargi upływał zatem w dniu 10 czerwca 2017 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w trakcie biegu terminu na wniesienie skargi zmianie uległy przepisy dotyczące jej wnoszenia. Według brzmienia art. 53 § 2 p.p.s.a. obowiązującego po dniu 1 czerwca 2017 r., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest koniecznym elementem wniesienia skargi na akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., skargę na te akty lub czynności wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub czynności, zaś sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i może rozpoznać skargę. Jednakże przepisy te mają zastosowanie do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie nowelizacji, co w sprawie niniejszej nie ma zastosowania (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy zmieniającej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym. Jednakże w sprawie niniejszej również nie ma to zastosowania, bowiem skarga nie została wniesiona przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a., tj. przed 1 czerwca 2017 r., a po tej dacie upływałby termin na wniesienie skargi, gdyby doszło do tego w ustawowym terminie. W opisanej sytuacji skład orzekający w sprawie niniejszej uznał, że termin na wniesienie skargi należy liczyć jako trzydziestodniowy od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.), a w związku z tym upływał w dniu 10 czerwca 2017 r. Okoliczności jakie miały miejsce między 10 czerwca 2017 r. a datą wniesienia skargi, tj. 22 września 2017 r. wskazują, że trudno przypisać stronie winę za uchybienie terminowi. Skoro strona jest osobą niepełnosprawną intelektualnie w stopniu lekkim, to uzasadnione jest twierdzenie, że doręczane jej pisma urzędowe mogła opacznie rozumieć lub nie zawierały dla niej jasnego przekazu. W takiej sytuacji wyjaśnienie pełnomocnika, że skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie zaś ze skargą aby dochować terminu, jest usprawiedliwionym działaniem błędnym i niepełnym, ale uzasadnionym sytuacją życiową i zdrowotną skarżącej. Także fakt nieumiejętności komunikowania spraw urzędowych mógł spowodować, że pełnomocnik wszechstronną wiedzę o sprawę uzyskał dopiero w dniu 18 września 2017 r. po rozmowie z osobą monitorującą sprawę w Gminie S. W takiej zaś sytuacji należy przyjąć, że wystąpiły usprawiedliwione powody spóźnienia we wniesieniu skargi, co uzasadnia przywrócenie terminu do jej wniesienia. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że strona skarżąca w żadnym z pism organu nie została pouczona o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego i o terminie na dokonanie tej czynności procesowej. Co więcej, w obecnym stanie prawnym, co należy podkreślić, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. niedochowanie terminu trzydziestodniowego na zaskarżenie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. może zostać "pominięte" przez sąd, który – po wniesieniu skargi - może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i może rozpoznać skargę. Mając powyższe na uwadze, oraz uwzględniając fakt wniesienia w sprawie niniejszej wniosku o przywrócenie terminu podlegającego rozpoznaniu, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.