II SA/Bk 795/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. N. i E. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F. N. i E. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a przyznać F. N. i E. N. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. E. N. i F. N. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 81) podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z czwórką dzieci. Wnioskodawcy wskazali ponadto, iż źródłem utrzymania ich rodziny jest dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, który w całości jest wykorzystywany na bieżące utrzymanie rodziny i gospodarstwa rolnego. Na majątek państwa N. składa się dom o powierzchni [...] m2 oraz budynki gospodarskie, stodoła, chlew, spichlerz i obora potrzebna do chowu zwierząt gospodarskich. Środki pieniężne, jakie uzyskują z prowadzenia gospodarstwa rolnego pozwalają rodzinie na pokrycie m.in. kredytów zaciągniętych na zakup maszyn potrzebnych do pracy w gospodarstwie. Ponadto skarżący wskazali, iż obecnie nastąpiła dekoniunktura na produkty wytwarzane w gospodarstwie rolnym i jednocześnie wzrosły koszty nawozów sztucznych potrzebnych do prowadzenia gospodarstwa, środków ochrony roślin, oleju napędowego do ciągników rolniczych oraz energii elektrycznej, co znacznie obniżyło uzyskiwane dochody z gospodarstwa rolnego. Dodatkowo w związku ze specyfiką zawodu rolniczego wnioskodawcy cierpią na choroby związane z tego rodzaju wykonywaną pracą, w związku z czym, dużo wydają na leczenie. Swoje bieżące wydatki skarżący określili na kwotę około 3.000 zł, do których należało również zaliczyć kształcenie dwóch córek zaocznie na studiach ekonomicznych i trzeciej na studiach stacjonarnych, jak też dziesięcioletniego syna w szkole podstawowej, co przekłada się na duże koszty związane z dojazdami, zakwaterowaniem, wyżywieniem, jak też z zakupem podręczników i pomocy szkolnej związanej z nauką. Skarżący ponadto podnieśli, iż poza w/w majątkiem nie posiadają żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 81-83). Do wniosku skarżący dołączyli: zaświadczenia z Urzędu Gminy w B., z Urzędu Gminy w B. P. i z Urzędu Gminy w B. poświadczających roczny dochód z gospodarstwa rolnego skarżących położonego na tym terenie, zamykający się odpowiednio kwotą 9.191 zł, 4.303 zł i 18.438 zł (k. 86-88); zaświadczenie o zameldowaniu wszystkich wymienionych we wniosku osób pod wskazanym we wniosku adresem (k.89); zaświadczenia ze studiów (k. 90-92) oraz zaświadczenia z urzędu skarbowego poświadczające brak dochodu skarżących oraz członków ich rodziny (k. 93-97). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 26 lutego 2009 roku wnioskodawcy oświadczyli, iż zajmują się głównie hodowlę bydła mlecznego w ilości [...] sztuk. Ponadto posiadają trzy ciągniki (w tym jeden zakupiony na kredyt) oraz większość podstawowych maszyn towarzyszących produkcji rolnej. Dodatkowo podnieśli, iż w bieżącym roku otrzymali dopłaty obszarowe z UE w wysokości 20.601,94 zł oraz dopłaty rolno – środowiskowe w wysokości 2.288,60 zł. Dopłaty te w całości zostały przeznaczone na spłatę zaciągniętych kredytów, zakup oleju napędowego i nawozów sztucznych, a także zakup ziarna kwalifikowanego na zasiew poplonów ozimych i ścierniskowych. Miesięczny koszt utrzymania rodziny wnioskodawcy przedstawili następująco: utrzymanie dzieci (studia i opłaty z tym związane, nauka, leki, ubrania) – 3.000 zł, wyżywienie 1.030 zł, utrzymanie samochodu F. S. rok produkcji [...] – 500 zł. Skarżący w swoim piśmie podkreślili, iż przychody ze sprzedaży produktów rolnych wpływają na rachunek bieżący Banku Spółdzielczego, z którego spłacane są zaciągnięte kredyty na maszyny rolnicze. Dodatkowo wnioskodawcy zobligowani są jeszcze do zakupu nawozów sztucznych – 16.500 zł, kwalifikowanego materiału siewnego w postaci kukurydzy i zboża oraz środków ochrony roślin, co zostanie dokonamy po uzyskaniu kredytu bieżącego na zakup środków w/w środków na początku kwietnia 2009 roku. Ponadto skarżący zaakcentowali, iż spadek cen na produkty rolne i trudności w zbyciu tychże produktów wymusza na skarżących przejście z produkcji intensywnej na ekstensywną i ograniczenie produkcji (ograniczenie zakup drogich pasz treściwych dla bydła mlecznego), co może w czasie kryzysu pozwolić im na mniejsze wydatki na produkcję, jak też i zmniejszyć koszty związane z obsługą gospodarstwa (k. 115-117). W konkluzji skarżący wywiedli, iż nie są w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania oraz ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Do wniosku Państwo N. dołączyli kopie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu ze sprzedaży mleka (k. 173 akt sprawy II SA/Bk 799/08), wysokości uzyskanych dopłat z UE (k. 174-178 II SA/Bk 799/08), wysokości ponoszonych wydatków (k. 179-181, 184-197 II SA/Bk 799/08) oraz spłaconego już kredytu (k. 182-183 II SA/Bk 799/08). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący E. N. i F. N. spełnili ustawowe przesłanki do udzielenia im prawa pomocy w zakresie całkowitym, a mianowicie w odniesieniu do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali bowiem, iż jedynym jego źródłem utrzymania ich sześcioosobowej rodziny pozostaje aktualnie dochód z gospodarstwa rolnego, a dokładnie sprzedaży mleka w wysokości około 3.700 zł (faktura za luty 2009 roku k. 173 akt sprawy II SA/Bk 799/08) i uzyskane z Unii Europejskiej dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 22.890,54 zł. Majątek skarżących stanowi dom o powierzchni [...] m² oraz budynki gospodarskie, stodoła, chlew, spichlerz ,obora potrzebna do chowu zwierząt gospodarskich, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, samochód osobowy F. S., rok produkcji [...], a także trzy ciągniki (w tym jeden zakupiony na kredyt) i większość podstawowych maszyn rolniczych. Pełnoletnie dzieci wnioskodawcy są studentami i nie prowadzą działalności rolniczej. Ponadto wnioskodawcy podkreślił, iż miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem ich rodziny, w tym zaciągnięte kredyty przekraczają ich miesięczny dochód. Poza tym w ostatnim okresie słabej koniunktury oraz kryzysie, który dotknął również rolnictwo, skarżący faktycznie nie uzyskują poza dochodem ze sprzedaży mleka, żadnych innych dochodów z gospodarstwa rolne. Dodatkowo są zmuszeni dokładać do produkcji roślinnej tak, aby pokryć wydatki z tym związane m.in.: zakup oleju napędowego, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego. Powyższe skutkuje tym, iż skarżący w kwietniu 2009 roku zmuszeni będą do zaciągnięcia kolejnego kredytu na bieżącą produkcję rolną. Powyższe okoliczności, a w szczególności niski dochód sześcioosobowej rodziny wnioskodawcy, w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami oraz w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż wnioskodawcy nie są w stanie ponieść kosztów sądowych, w tym również kosztów ustanowienia adwokata, bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojej rodziny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.