II SA/Bk 795/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska - Bytys (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. S. i B. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych , Postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania B. K. i D. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródłem ich utrzymania jest: renta chorobowa skarżącej w wysokości 940 zł oraz dochód z tytułu działalności gospodarczej uzyskiwany przez skarżącego w kwocie 2.957 zł. Stałe wydatki miesięczne rodziny to: leczenie i rehabilitacja – 500 zł; czynsz i koszty mieszkania – 700 zł; woda, prąd i inne wydatki – 300 zł. Dodatkowo małżonkowie ponoszą wydatki roczne z tytułu: podatku rolnego – 500 zł, węgla – 4000 zł, podatku od nieruchomości i opłat za użytkowanie wieczyste – 16.000 zł. W skład majątku skarżących wchodzi: mieszkanie o powierzchni 48 m2 (wartość 100.000 zł); gospodarstwo rolne o powierzchni 1,44 ha (wykorzystywane na własne potrzeby, brak dopłat rolniczych na tę nieruchomość); dom mieszkalny i budynek gospodarczy (wartość 300.000 zł); współwłasność w ½ części działki o powierzchni 1 ha w użytkowaniu wieczystym (wartość 200.000 zł); samochód osobowy marki F. P. rok prod. 2010 oraz zgromadzone oszczędności w wysokości 3.200 zł i 194 euro. Skarżąca jest chora na SM, wymaga stałej opieki. Na podstawie powyższych ustaleń referendarz sądowy wskazał, że na obecnym etapie postępowania wysokość kosztów sądowych ogranicza się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, zaś posiadane przez małżonków oszczędności w wysokości 3.200 zł i 194 euro tj. w kwocie wielokrotnie przekraczającej wartość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowego (wpis od skargi wynosi 500 zł) pozwalają na uznanie, iż skarżący są w stanie uiścić wzmiankowany wpis, a także pokryć inne koszty sądowe, które mogą pojawić się na dalszym etapie postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, zgromadzone środki pieniężne powinny być przynajmniej w części przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Referendarz wyjaśnił także, iż instytucja prawa pomocy jest skierowana do osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał na art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyli małżonkowie S. wskazując na liczne schorzenia, na które cierpi skarżąca, wymagająca stałego leczenia, rehabilitacji, posiadająca orzeczenie o niezdolności do pracy do 2022 r. Wskazali na wysokie koszty leczenia skarżącej, w tym koszty lekarstw, ale też prywatnych wizyt lekarskich i wyjazdów, w trakcie których wymaga ona stałej pomocy osoby trzeciej, gdyż nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Wówczas opiekę tę sprawuje skarżący, który w tym czasie nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej. W związku z tym jedynym stałym dochodem małżonków jest renta skarżącej, bowiem dochód z działalności gospodarczej jest niestały. Także, jak wskazali, koszty leczenia nie zawsze wynoszą 500 zł miesięcznie, bowiem np. w listopadzie 2017 r. wyniosły one 768, 37 zł. Małżonkowie korzystają z pomocy materialnej rodziny, a z uwagi na chorobę żony nie są w stanie dokończyć koniecznego remontu domu. Wydatkowane zostały także dotychczasowe oszczędności w kwocie 3200 zł, za co zakupili opał, lekarstwa i ponieśli inne niezbędne wydatki. Obecnie ich oszczędności wynoszą 301, 15 zł. Wskazali, że nie są w stanie pokryć kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowienie referendarza sądowego podlegało zmianie w ten sposób, że sąd orzekł o zwolnieniu skarżących od kosztów sądowych w kwocie powyżej 250 zł. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawie niniejszej referendarz sądowy na podstawie informacji uzyskanych od skarżących a znajdujących się we wniosku o przyznanie prawa pomocy, odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć jednak należy, że skarżący w sprzeciwie wykazali zmianę ich sytuacji materialnej, która to zmiana nie pozwala ocenić, iż nie przysługuje im częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego, ustalił on posiadanie przez skarżących oszczędności w kwocie 3200 zł oraz 194 euro. Jak jednak wynika ze sprzeciwu i z dołączonych do niego dokumentów (faktury zakupu lekarstw oraz opału), skarżący nie posiadają już ww. oszczędności, bowiem wydatkowali je na niezbędne potrzeby związane z leczeniem skarżącej i zapewnieniem opału. Tym samym, jak wskazują, kwota ich oszczędności zmalała do około 320 zł, co jest kwotą niższą od kosztów sądowych podlegających obecnie uiszczeniu (500 zł wpis od skargi). Sprecyzowali również, że jedynym stałym obecnie źródłem ich dochodu jest renta skarżącej w wysokości 940 zł. Dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej nie sposób uznać za stały z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą żoną, co uniemożliwia poświęcenie należytej uwagi tej działalności a tym samym uzyskiwania z niej pożądanego i stałego dochodu. Dodali również, że korzystają z pomocy materialnej rodziny. Zdaniem sądu, stan faktyczny ustalony przez referendarza sądowego, z uwzględnieniem okoliczności wskazanych i udokumentowanych w sprzeciwie, uprawnia do wniosku o prawie skarżących do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w kwocie powyżej 250 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, w której – uwzględniając aktualną sytuację materialną skarżących – nie sposób uznać, że są oni w stanie ponosić pełne koszty postępowania bez uszczerbku w ich utrzymaniu. Zdaniem sądu, kwota pozostająca do uiszczenia po uzyskaniu zwolnienia częściowego jest możliwa do pokrycia z posiadanych oszczędności, uwzględnia niski stały dochód skarżących (renta) oraz niestałość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej. Fakt zastosowania przez sąd zwolnienia częściowego a nie całkowitego uzasadniony jest z kolei niewykazaniem zadłużenia przez skarżących, posiadaniem majątku, co uprawnia do wniosku o dysponowaniu przez nich możliwościami poczynienia choćby niewielkich oszczędności, z których część kosztów sądowych może zostać pokryta. W ocenie sądu, ta część to połowa wpisu od skargi w sprawie niniejszej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.