II SA/Bk 797/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi E. B. i E. B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzenia budowlanego - oddala skargę.- Skarżący E.i E.B. wybudowali w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...].04.2002r (jest to data wydania przez wojewodę decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o pozwoleniu na budowę z dnia [...].01.2002r.) na działce o numerze geodezyjnym [...], położonej w B. przy ulicy H., budynek mieszkalny. Budynek zgłosili do użytkowania w organie nadzoru budowlanego w dniu 1.02.2006r. a organ ten pismem z dnia 15.02.2006r. poinformował skarżących, iż nie zgłasza sprzeciwu wobec przystąpienia do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W sierpniu 2006r. sąsiad skarżących A.Sz. poinformował organ nadzoru budowlanego, że skarżący samowolnie wykonali w swoim budynku mieszkalnym oprócz kotłowni olejowej objętej zatwierdzonym projektem budowlanym, również drugą kotłownię w garażu na paliwo stałe (drewno, węgiel). Spaliny wydzielane w trakcie użytkowania tego drugiego pieca, stwarzają uciążliwość, co narusza interes prawny sąsiadów. A.Sz. podkreślał, że w trakcie postępowania o pozwolenie na budowę wyrażał sprzeciw wobec bliskiej granicy działek lokalizacji budynku sąsiadów podnosząc między innymi problem zadymiania pomieszczeń w jego budynku mieszkalnym. Wydana po raz pierwszy decyzja kończąca postępowanie w sprawie przed organem nadzoru budowlanego I instancji (z dnia [...].10.2006r.) orzekała o nakazie rozbiórki samowolnie zamontowanego przez skarżących w maju 2006r. w budynku mieszkalnym drugiego pieca na opał stały, w oparciu o art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Na skutek odwołania inwestorów od tej decyzji P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...].12.2006r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że piec na opał stały jest urządzeniem budowlanym a nie częścią obiektu budowlanego i dlatego nie może mieć zastosowania w sprawie powołany przez organ I instancji art. 48 prawa budowlanego. Organ II instancji zalecił wyjaśnienie kwestii, jakiego rodzaju piec został dodatkowo przez skarżących zamontowany w ich budynku mieszkalnym, czy paliwo, którym jest opalany spełnia kryteria paliwa ekologicznego, czy wykonana druga kotłownia odpowiada wymogom technicznym dla tego typu pomieszczeń oraz wskazał na zwrócenie uwagi na to, że na skutek działania inwestorów doszło do zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia garażu na kotłownię bez wymaganego w tym zakresie zgłoszenia. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji w pierwszej kolejności wydał w dniu [...].02.2007r. w oparciu o art. 81 "c" prawa budowlanego postanowienie, w którym zobowiązał inwestorów do przedłożenia w terminie do 31.03.2007r. opinii osób z uprawnieniami budowlanymi o zgodności z warunkami technicznymi wykonanych robót budowlanych związanych z instalacją drugiego pieca oraz z adaptacją pomieszczenia piwnicy budynku na potrzeby dodatkowej kotłowni, a także opinii miejscowego organu planistycznego o możliwości pozostawienia w budynku pieca opalanego paliwem ekologicznym (trociny, drewno, węgiel i miał). Skarżący przedłożyli w dniu 19.03.2007r. żądane od nich opinie osób z uprawnieniami budowlanymi, które akceptowały pod względem wymogów technicznych roboty budowlane wykonane związku z instalacją drugiego pieca w budynku mieszkalnym. Przedłożyli też opinię organu planistycznego wskazującą, iż w obowiązującym teraz miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B., zatwierdzonym uchwałą z dnia [...].09.2006r., nie dopuszcza się na terenie objętym ustaleniami planu, stosowania do potrzeb grzewczych innych paliw niż wymienione w par. 41 ust. 2 ustaleń planu tj. innych niż źródła ciepła wykorzystujące energię solarną, urządzenia odzyskujące energię (np. pompy cieplne), urządzenia wykorzystujące energię elektryczną bez ograniczeń, urządzenia wytwarzające energię z procesu spalania oleju opałowego niskosiarkowego, gazu ziemnego, propanu – butanu, o łącznej mocy nie większej niż 30 kW, przy czym – jak wskazał organ planistyczny w końcowej części swojej opinii - ustalenia planu dotyczą tylko inwestycji nowych, realizowanych po wejściu w życie tego planu i nie są podstawą do likwidacji inwestycji istniejących. W dniu 2.05.2007r A.Sz. przedłożył w organie nadzoru budowlanego dodatkową opinię organu planistycznego, precyzującą wyrażone w końcowej części opinii wydanej na prośbę skarżących stwierdzenie co do niestosowania ustaleń planu do inwestycji powstałych po wejściu w życie tego planu, poprzez odniesienie tych stwierdzeń wyłącznie do zamierzeń zrealizowanych zgodnie z prawem, na podstawie prawomocnych pozwoleń na budowę. Przy takim materiale dowodowym organ I instancji decyzją z dnia [...].07.2007r. orzekł o rozbiórce przez skarżących samowolnie zamontowanego drugiego pieca na opał stały w ich budynku mieszkalnym w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący zamontowali drugi piec bez zgłoszenia tego faktu w organie architektoniczno – budowlanym. Zamontowany piec jest piecem stalowym typu "Narmet" o mocy 17,5 kW przystosowanym do spalania trocin, drewna, węgla i miału a zatem nie jest przystosowany do spalania paliwa proekologicznego tj. oleju opałowego niskosiarkowego, gazu ziemnego i propanu – butanu. Piec centralnego ogrzewania wybudowany w obiekcie już istniejącym stanowi zgodnie z przepisami prawa budowlanego urządzenie budowlane. Samowolne wykonanie tego rodzaju urządzenia, związanego funkcjonalnie z istniejącym budynkiem, podlega legalizacji w trybie art. 51 ust. 1 prawa budowlanego, jeżeli zachowane są warunki techniczne dla tego rodzaju urządzeń lub inne szczególne przepisy. W niniejszej sprawie nie zostały zachowane wymagania wynikające z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].10.2000r., z której jednoznacznie wynika, że ogrzewanie budynku zrealizowanego przez skarżących, powinno być z własnego źródła ciepła na paliwo proekologiczne (gaz, olej niskosiarkowy, elektryczne). Obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, również nie dopuszcza na tym terenie stosowania innych paliw niż proekologiczne. Biorąc pod uwagę powyższe i akcentując, że skarżący zainstalowali sporny piec świadomie naruszając warunki zabudowy, organ orzekł o nakazie rozbiórki pieca. W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy zaakcentowali, że przedłożyli organowi na czas wszystkie żądane przez organ opinie, potwierdzające prawidłowość wykonanych robót oraz opinie organu planistycznego o możliwości pozostawienia budynku mieszkalnego opalanego paliwem ekologicznym (trociny, drewno, węgiel, miał) i dlatego uważają, że wydana decyzja nie uwzględnia treści przedłożonych opinii. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].08.2007r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej podzielając w całości ustalenia organu I instancji i ocenę prawną sprawy tj. akcentując fakt samowolnego zainstalowania urządzenia budowlanego (bez stosownego zgłoszenia), którego istnienia nie można zalegalizować z uwagi na treść decyzji o warunkach zabudowy oraz treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które nie pozwalają na wykorzystanie na tym terenie do ogrzewania innego rodzaju paliwa proekologicznego niż gaz, olej niskosiarkowy, energia elektryczna. W wywiedzionej do sądu administracyjnego skardze na tę decyzję E. i E.B. powtórzyli argumentację z odwołania podkreślając pozytywne dla nich opinie przedłożone w zakreślonym przez organ terminie oraz akcentując, że opinia organu planistycznego złożona w organie nadzoru budowlanego przez sąsiada Sz., wpłynęła do organu po terminie wynikającym z postanowienia. Zaakcentowali, że wykonana przez nich kotłownia nie należy do inwestycji, dla których istnieje obowiązek uzyskania decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza, a plan zagospodarowania przestrzennego, na którego ustalenia organ się powołał, zaczął obowiązywać już po wykonaniu przez skarżących inwestycji. Podnosząc powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) tzn. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. W pierwszym względzie podkreślić należy, że bezspornym w sprawie jest, iż skarżący w budynku mieszkalnym na działce o nr geodezyjnym [...] przy ul. H. [...] w B. wykonali dwie kotłownie: jedną z piecem olejowym objętym zatwierdzonym projektem budowlanym, drugą natomiast z piecem na opał stały (drewno, węgiel). Piec na opał stały został umieszczony w garażu, gdzie zostało wydzielone w tym celu pomieszczenie. Przy czym piec na opał stały został zamontowany bez uzyskania pozwolenia na budowę lub bez dokonanego zgłoszenia o tym zdarzeniu organu architektoniczno – budowlanego. Mając na uwadze treść przepisu art. art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) wskazującego, iż za urządzenie budowlane - należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki podnieść należy, że trafnie ustaliły organy obu instancji, że zamontowanie pieca centralnego ogrzewania w obiekcie już istniejącym stanowiło wykonanie urządzenia technicznego związanego z obiektem budowlanym. Takie stanowisko organu znajduje potwierdzenie również w wyroku NSA w Warszawie z dnia 1.08.2003 roku, w którym wskazano, że sama instalacja centralnego ogrzewania w tym kocioł c.o., (...), mogą być zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, traktowane jako urządzenia techniczne zapewniające możliwość użytkowania obiektu (budynku mieszkalnego) zgodnie z jego przeznaczeniem (IV SA 2978/01, LEX nr 290987). Stwierdzenie to skutkowało koniecznością wdrożenia przez organ nadzoru budowlanego procedury określonej w art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazującym, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Nie ma przy tym żadnych wątpliwości, iż w sprawie niniejszej skarżący zamontowali piec centralnego ogrzewania na opał stały bez uzyskania pozwolenia na budowę czy też choćby zgłoszenia tej inwestycji. Podkreślić należy przy tym, że do samowolnej instalacji pieca centralnego ogrzewania na opał stały stanowiącego wykonanie urządzenia budowlanego, nie mógł mieć zastosowania przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane dotyczy bowiem samowolnej budowy obiektu budowlanego, bądź jego części, a zatem obejmuje swoim zakresem przedmiotowym wzniesienie bez wymaganego pozwolenia na budowę - budynku, budowli bądź obiektu małej architektury (vide: pojęcie obiektu budowlanego według definicji zamieszczonej w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego). Instalacja pieca centralnego ogrzewania nie mieściła się zatem w kategorii wyodrębnionej jako obiekt budowlany. Roboty te nie wiązały się z wykonaniem obiektu budowlanego ale wmontowaniem urządzenia budowlanego w istniejący już obiekt budowlany. Do wykonanych zaś urządzeń budowlanych ma zastosowanie przepis art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48 Prawa budowlanego. W uchwale z dnia 15 maja 2000 r. sygn. OPS 20/99 (opublikowanej w ONSA z 2000 r., Nr 4, poz. 133) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, iż wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego, o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy. W sprawie niniejszej, dotyczącej montażu pieca centralnego ogrzewania, zastosować należało zatem przepis art. 51 Prawa budowlanego, co też organy nadzoru budowlanego uczyniły. Na marginesie podnieść jedynie należy, iż przepis art. 51 ust. 1 prawa budowlanego stosuje się do co zasady do robót budowlanych będących w toku. Jest to spowodowane tym, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 są wydawane w następstwie postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Dlatego konieczny jest przepis, który rozszerza możliwość stosowania art. 51 ust. 1 także wówczas, gdy roboty budowlane zostały zakończone przed wszczęciem postępowania, jak to miało miejsce w tej sprawie. Wówczas to jeżeli roboty budowlane wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 zostały zakończone zanim organ nadzoru budowlanego wydał postanowienie o wstrzymaniu ich prowadzenia, to art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się, z mocy art. 51 ust. 7 odpowiednio, a więc przede wszystkim z pominięciem zbędnego w takich okolicznościach postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. W tych okolicznościach organ I instancji wydając zatem zaskarżone rozstrzygnięcie poprzedził je wdrożeniem procedury legalizacyjnej polegającej na wykazaniu przez inwestorów, iż zachowane są warunki techniczne dla tego rodzaju urządzeń lub inne szczególne przepisy. Niemniej jednak przedłożone przez skarżących dokumenty nie pozwoliły organowi na zalegalizowanie przedmiotowej inwestycji, gdyż nie zostały zachowane warunki techniczne wymagane dla instalacji ogrzewczych. Stosownie do § 132 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 roku. nr 75, poz. 690 ze zm.) dopuszcza się stosowane pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe w budynkach o wysokości do 3 kondygnacji nadziemnych włącznie, jeżeli nie jest to sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...). Bezspornym jest, że skarżących budynek jest dwukondygnacyjny. Z przedłożonych zaś przez skarżących opinii Urzędu Miejskiego Wydziału Planowania i Zagospodarowania Przestrzennego z dnia [...].03.2007 roku wynika, iż przedmiotowy budynek położony jest na obszarze miasta B., na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B. zatwierdzony Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] września 2006 roku (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 259, poz. 2572 z dnia 31.10.2006 roku), który wszedł w życie 30 dni pod ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym. W rozdziale 9 w/w planu mówiącym o zasadach modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej zawarty jest zapis, iż: "Dopuszcza się lokalizowanie na terenie objętym ustaleniami planu źródeł ciepła indywidualnych lub lokalnych do potrzeb technologicznych lub grzewczych, wykorzystujących energię solarną, urządzeń odzyskujących energię (np. pomp cieplnych) lub elektryczną bez ograniczeń, wytwarzających energię z procesu spalania oleju opałowego niskosiarkowego, gazu ziemnego, propanu - butanu, o łącznej mocy nie większej niż 30 KW przy ograniczeniach wynikających z wymogów ochrony środowiska." /§41 ust. 2/. "Nie dopuszcza się stosowania innych paliw niż wymienione w ust. 2." /§41 ust. 3/. Ponadto w opinii tej wskazano, iż powyższe ustalenia dotyczą inwestycji nowych, realizowanych po wejściu w życie planu miejscowego. Nie są zaś podstawą do likwidacji inwestycji istniejących, przy czym w opinii sporządzonej na wniosek pana A.Sz. Urząd Miejski doprecyzował, iż jeśli chodzi o "inwestycje istniejące" dotyczy to zamierzeń zrealizowanych zgodnie z prawem, na podstawie prawomocnych pozwoleń na budowę. Podkreślić należy, iż obie w/w opinie Urzędu Miejskiego w B. są ze sobą spójne, a ta ostania doprecyzowuje jedynie wcześniejsze stanowisko urzędu. Zupełnie oczywistym zdaniem Sądu jest to, iż jeśli chodzi o "inwestycje istniejące" to możemy mieć na uwadze tylko inwestycje zrealizowane legalnie. W przypadku zaś skarżących legalnie został zamontowany jedynie kocioł olejowy, co wynikało zarówno z decyzji ustalającej warunki zagospodarowania i zabudowy w budynku mieszkalnym skarżących położonym na działce o nr geodezyjnym [...] przy ul. H. [...] w B. oraz pozwolenia na budowę tej inwestycji. W tych okolicznościach organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały, iż ustalenia zawarte zarówno w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].10.2000 roku nr [...] dotyczące dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego skarżących oraz obowiązujący obecnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B. nie pozwalają na zalegalizowanie pieca centralnego ogrzewania na opał stały. Nie można bowiem zgodzić się ze skarżącymi, iż obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania nie może ich dotyczyć, gdyż dopiero niedawno zaczął obowiązywać. Do momentu wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skarżący samowolnie zamontowali i użytkowali piec c.o. na paliwo stałe. Nie spełnili zatem przesłanek warunkujących legalizację samowoli budowlanej. Wobec tych okoliczności organy zobowiązane były do nakazania rozbiórki samowolnie zamontowanego pieca na opał stały. Okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy wskazują jednoznacznie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Kontrolując bowiem zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może posługiwać się innymi kryteriami oceny niż te, które wynikają z przepisów prawa. Argumenty natomiast skarżących, stanowią jedynie polemiką z ustaleniami organów administracji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).