II SA/Bk 797/19
WyrokWSA w Białymstoku2020-01-23
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grażyna Gryglaszewska, Marcin Kojło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nabytej na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej pod rządem ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jest możliwy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Zwrot wywłaszczonej nieruchomości nabytej w drodze umowy cywilnoprawnej pod rządem ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest możliwy, jeżeli nabycie to było równoznaczne w skutkach prawnych z wywłaszczeniem, co oznacza, że zawarcie umowy nie było dobrowolne, lecz związane z przymusem lub bezpośrednią perspektywą odjęcia nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Nieruchomość lub jej część może zostać zwrócona, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie, pod warunkiem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w B., nabytej przez Skarb Państwa w 1988 r. na podstawie aktu notarialnego. Organy administracji uznały, że część nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia i orzekły o jej zwrocie, ustalając jednocześnie wysokość odszkodowania. Gmina B. kwestionowała ustalenia dotyczące przymusowego charakteru nabycia nieruchomości, a spadkobiercy poprzednich właścicieli domagali się zwrotu całości nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi Gminy B. oraz J. K. i J. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skarg Gminy B., J. K. i J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi
Wnioskami z dnia [...] września 2015 r. J. K. i J. K. wystąpili do Prezydenta Miasta B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr [...], o powierzchni 0,1423 ha.
Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Wojewoda P. wyznaczył Starostę B. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do załatwienia sprawy z wniosku J. K. w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] nr [...], a obecnie po podziale geodezyjnym oznaczonej nr [...] stanowiącej własność Gminy B..
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Starosta Powiatu B. wydał w dniu [...] listopada 2016 r. decyzję nr [...], na mocy której: uznał, że część wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0119 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,1224 ha, stanowiącej własność Gminy B., stała się zbędna na cel wywłaszczenia (punkt 1 decyzji), zwrócił na współwłasność J. K. udział ½ i J. K. udział ½ nieruchomość położoną w B. przy ul. [...], nr [...]/1 o powierzchni 0,0119 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,1224 ha (punkt 2 decyzji), ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 9.475,63 zł (punkt 3 decyzji) oraz zobowiązał do zwrotu ww. odszkodowania J. K. w kwocie 4.737,82 zł oraz J. K. w kwocie 4.737,81 zł (po ½) w terminie 14 dni od chwili, w której decyzja stanie się ostateczna (punkt 4 decyzji).
Z ustaleń organu zawartych w uzasadnieniu ww. decyzji wynika, że właścicielami nieruchomości nr [...] położonej w B. przy ul. [...] byli A. i S. P., którzy nabyli ją na mocy Aktu Własności Ziemi wydanego przez Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...]. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 1987 r. sygn. akt [...] spadek po S. P. nabyły: żona A. P. i córka D. P. po ½ części, w konsekwencji czego właścicielkami przedmiotowej nieruchomości stały się A. P. w ¾ części i D. P. w ¼ części, które dokonały jej sprzedaży w dniu [...] listopada 1988 r. na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego rep. A nr [...] (zwanego dalej: "aktem notarialnym"). Z jego treści wynika, że działka została sprzedana pod projektowane usługi osiedlowe, projektowaną zabudowę jednorodzinną szeregową i bliźniaczą, poszerzenie i projektowaną ulicę, pas linii energetycznej, pod przemysł i bazy przemysłowo-składowe, a częściowo pod zieleń leśną – co wynika z pisma Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego przedłożonego do aktu notarialnego.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1995 r. sygn. akt [...] spadek po A. P. (zmarłej dnia [...] października 1990 r.) nabyła w całości córka D. P., zaś spadek po D. P. (zmarłej dnia [...] marca 1994 r.) nabyły jej dzieci, tj. J. K. i J. K., każde z nich w ½ części. Na podstawie powyższego, organ ustalił, że z wnioskami o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiły osoby uprawnione.
Dalej organ ustalił, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdzono podział działki nr [...] na trzy działki o nr: [...] o powierzchni 0,0119 ha, [...] o powierzchni 0,0080 ha przeznaczoną pod inwestycję polegającą na budowie ul. [...] i [...] o powierzchni 0,1224 ha. Działki te stanowią obecnie własność Gminy B..
Następnie powołując się na art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2015, poz. 1774 ze zm., dalej: "u.g.n."), organ wskazał, że opisane w przepisach u.g.n. zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości mają zastosowanie również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99 ze zm., dalej: u.g.g.w.n."). Stwierdził przy tym, że aby mogła być zastosowana procedura zwrotu, umowa przeniesienia własności nieruchomości musiałaby zostać zawarta w związku z zamiarem wywłaszczenia nieruchomości z przeznaczeniem jej na cele użyteczności publicznej oraz w czasie obowiązywania u.g.g.w.n. i w ramach określonej w niej procedury wywłaszczeniowej. Dalej organ ustalił, że w dniu zawarcia aktu notarialnego działka nr [...] była objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]", zatwierdzonego uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w B. nr [...] z dnia [...] maja 1985 r. Plan ten, w części w jakiej obejmuje obecną działkę nr [...], przeznaczał ją pod handel, gastronomię, usługi rzemieślnicze, administrację i inne (symbol 8.UH, UG, UR, UI) oraz pod projektowaną przychodnię zdrowia i aptekę (symbol 7.UZ-2), zaś w części w jakiej obejmuje obecną działkę nr [...], przeznaczał ją pod projektowaną przychodnię zdrowia i aptekę (symbol 7.UZ-2), pod projektowaną ulicę dojazdową Dw, pod dwa zespoły zabudowy mieszkaniowej szeregowej (symbol MN-15) oraz pod las ochronny o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym mieszkańcom osiedla (LS). W związku zaś z brakiem innej niż ww. dokumentacji dotyczącej zamiaru wywłaszczenia, organ dopuścił dowód z przesłuchania świadków: J. D. – byłego Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w B., który w trakcie przesłuchania stwierdził, że nie pamięta okoliczności, w jakich zawarty został akt notarialny, jednakże podał, że w piśmie Wydziału Urbanistyki, dołączanym każdorazowo do aktu notarialnego, wskazywany był cel nabycia, który notariusz opisywała w treści aktu; a także obojga wnioskodawców, którzy zgodnie podali, że nie pamiętają szczegółów nabycia nieruchomości, lecz jedynie to, że ich babka – A. P., w owym czasie prowadziła gospodarstwo rolne, do którego była przywiązana, zaś po powzięciu informacji, że jego teren został przeznaczony na użytkowanie inne niż rolne (tj. publiczne), zdecydowała się na jego sprzedaż, będąc postawioną w sytuacji, w której cele te i tak byłyby na tym terenie realizowane, bez względu na fakt, czy wyrazi ona na to zgodę, czy nie, co przeżywała i była z tego powodu niezadowolona.
Na podstawie ww. dowodów, organ uznał, że w sprawie doszło do zawarcia umowy w okresie obowiązywania u.g.g.w.n. oraz w ramach procedury wywłaszczeniowej, bowiem nastąpiło to w warunkach wykluczających pełną dobrowolność po stronie dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Ponadto organ powołał się na pismo Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], w którego treści poinformowano poprzednich właścicieli m.in. działki nr [...] lub ich spadkobierców, o możliwości ubiegania się o jej zwrot w związku z zamiarem użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie z art. 136 ust. 2 u.g.n. – co zdaniem organu wskazuje na potwierdzenie przez Gminę B., że nabycie nieruchomości nastąpiło w ramach procedury wywłaszczeniowej.
Kolejno, powołując się na art. 137 ust. 1 u.g.n., zawierający przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a także na art. 2 ust.1, art. 2a, art. 4 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2016, poz. 1440) organ uznał, że nie jest możliwy zwrot części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie część działki nr [...], będącej drogą publiczną. Z kolei działki nr [...] i [...] uznał za zbędne na cel wywłaszczenia, bowiem nie zostały one wykorzystane na cel wywłaszczenia. Są one bowiem niezabudowane i niezagospodarowane, a część działki [...] porośnięta jest drzewostanem leśnym. W bliskim i bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się zaś tereny niezabudowane, od strony wschodniej w części sąsiedztwo stanowią tereny sakralne, od południowej tereny leśne, zaś od strony zachodniej rozciąga się obszar zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej osiedla [...]. Po stronie północnej i wschodniej przebiega arteria komunikacyjna – ul. [...]. Działki nie posiadają doprowadzonych przyłączy infrastruktury, zaś w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się infrastruktura komunalna. W chwili nabycia działki nr [...] jej teren stanowiły grunty rolne niezabudowane, porośnięte drzewostanem w części południowej.
Następnie powołując się na art. 136 ust. 3, art. 140 ust. 1-3, art. 217 ust. 2, art. 140 ust. 3-4 u.g.n. oraz sporządzoną w sprawie i pozytywnie ocenioną opinię rzeczoznawcy majątkowego organ określił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 9.475,63 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezydenta Miasta B. od ww. decyzji, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...]. uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że aktem notarialnym nabyto działkę nr [...] na cele uzasadniające wywłaszczenie, co oznacza możliwość zwrotu nieruchomości, gdy stała się ona zbędna na cel pod jaki została wywłaszczona lub nabyta. Powielając ustalenia dotyczące przeznaczenia nieruchomości zawarte w ówczesnym planie miejscowym, organ odwoławczy zauważył jednak, że skoro została ona nabyta częściowo pod zieleń leśną i skoro w planie miejscowym przeznaczona była na las ochronny o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym mieszkańcom osiedla, to organ I instancji powinien był ustalić, czy obecnie znajdujący się tam drzewostan leśny odpowiada pod względem położenia zieleni leśnej, pod którą wywłaszczono nieruchomość. Ponadto organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji co do braku możliwości zwrotu działki nr [...] stanowiącej drogę publiczną, jednakże stwierdził, że odmowa jej zwrotu powinna znaleźć się w rozstrzygnięciu decyzji, a nie jedynie w jej uzasadnieniu.
Po powrocie sprawy do organu I instancji, w dniu [...] kwietnia 2017 r. przeprowadzono wizję lokalną, której wzięli udział dwaj pracownicy organu oraz J. K.. Z protokołu wizji wynika, że teren działki nr [...] nie został urządzony zgodnie z planem, bowiem nie posiada on wytyczonych ciągów pieszych oraz innych elementów małej architektury np. ławek. Znajdujące się na nim ścieżki zostały wydeptane przez mieszkańców przechodzących do znajdującego się w sąsiedztwie kościoła, zaś drzewa na nim rosnące są w dużej części samosiejkami. W trakcie wizji sporządzono dokumentację fotograficzną stanowiącą załącznik do protokołu.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Starosta Powiatu B. uznał, że cześć wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0119 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,1224 ha, stanowiącej własność Gminy B., stała się zbędna na cel wywłaszczenia (punkt 1 decyzji) oraz orzekł o jej zwrocie na współwłasność J. K. w udziale ½ i J. K. w udziale ½ (punkt 2 decyzji). Ponadto ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 9.475,63 zł (punkt 3 decyzji) oraz zobowiązał do zwrotu ww. odszkodowania J. K. w kwocie 4.737,82 zł oraz J. K. w kwocie 4.737,81 zł (po ½) w terminie 14 dni od chwili, w której decyzja stanie się ostateczna (punkt 4 decyzji), a także odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0080 ha, stanowiącej własność Gminy B. (punkt 5 decyzji).
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji ponowił poprzednio poczynione ustalenia, uzupełniające je o wyniki wizji lokalnej, z której w ocenie organu wynika, że teren działki nr [...] nie został urządzony zgodnie z celem wywłaszczenia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezydenta Miasta B. od ww. decyzji, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia Starosty odnoszące się do braku zrealizowania celu wywłaszczenia na działce nr [...] oraz na działce nr [...] – jednakże jedynie w części odnoszącej się do przeznaczenia jej na przychodnię z apteką oraz ulicę dojazdową do zespołów zabudowy mieszkaniowej. Wątpliwości Wojewody wzbudziła zaś kwestia zrealizowania celu wywłaszczenia na części tej działki oznaczonej w planie miejscowym symbolem Ls. W tym zakresie organ II instancji wskazał, że na dzień sporządzania ówczesnego planu miejscowego, żadne przepisy nie zawierały definicji legalnej lasu ochronnego, a jedynie zasady uznawania gruntu za las ochronny (vide: art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych – Dz.U. 1982, Nr 11, poz. 79, dalej: "u.o.o.g.r.l."). Zgodnie z tymi przepisami, w ocenie Wojewody, jeżeli las znajdował się w mieście i został w planie miejscowym określony jako las ochronny, to stawał się lasem ochronnym, który nie musi być urządzony tak jak park i może zostać pozostawiony w stanie pierwotnym (vide: art. 11 ust. 3 i 4 ww. u.o.g.r.l.). Z tego względu, w tej części wywłaszczona nieruchomość nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia.
Po powrocie akt sprawy do Starosty zlecono wykonanie podziału geodezyjnego działki nr [...] w celu wydzielenia gruntu przeznaczonego do zwrotu. Wedle projektu podziału powstały działki: nr [...] o powierzchni 0,0590 ha i nr [...] o powierzchni 0,0634 ha. Uzyskano również operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym oszacowana została wartość rynkowa praw własności działek nr [...] i [...] oraz wysokość zwaloryzowanego odszkodowania dla potrzeb rozliczenia wzajemnych świadczeń z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r. J. K., działający zarówno w imieniu własnym jak i wnioskodawczyni J. K., zwrócił się do Starosty o rozłożenie odszkodowania na raty na okres 10 lat, wyjaśniając w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r., że wniosek ten leży w słusznym interesie stron i uwzględnia interes społeczny.
Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Starosta Powiatu B. uznał, że część wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0119 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,0590 ha, stanowiącej własność Gminy B., stała się zbędna na cel wywłaszczenia (punkt 1 decyzji) i orzekł o jej zwrocie na współwłasność J. K. w udziale ½ i J. K. w udziale ½ (punkt 2 decyzji). Ponadto ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 5.138,00 zł (punkt 3 decyzji) oraz zobowiązał J. K. i J. K. do zwrotu na rzecz Gminy B. ustalonego odszkodowania jednorazowo, w terminie 14 dni o dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna, w częściach po ½ udziału stanowiących kwotę 2.569 zł (punkt 4 decyzji). Organ odmówił również zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0080 ha będącej drogą publiczną (punkt 5 decyzji). W uzasadnieniu decyzji Starosta powielił te zawarte w poprzednio wydanych decyzjach, modyfikując je jedynie w zakresie dotyczącym przeznaczenia części działki nr [...] na las ochronny, tj. podzielając ustalenia zawarte w tym przedmiocie w uzasadnieniu decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] oraz uzupełniając je o okoliczność podziału ww. działki na dwie o nr [...] - przeznaczoną do zwrotu wnioskodawcom i [...] - pozostającą własnością Gminy B. z uwagi na znajdujący się na niej drzewostan leśny, który stał się lasem ochronnym zgodnie z ustaleniami ówczesnego planu miejscowego.
Wskutek rozpatrzenia odwołań od ww. decyzji wniesionych przez wnioskodawców oraz Prezydenta Miasta B., Wojewoda P., decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ze względu na brak rozstrzygnięcia przez Starostę wniosku o zwrot nieruchomości w całości, tj. pominięcie w sentencji decyzji działki nr [...], powstałej po podziale działki [...].
Starosta B. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność Gminy B., położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr [...] o powierzchni 0,0080 ha oraz oznaczonej w projekcie podziału stanowiącym integralną cześć decyzji nr [...] o powierzchni 0,0634 ha (punkt I decyzji sprostowany postanowieniem Starosty Powiatu B. z dnia [...] sierpnia 2019 r.), uznał, że część wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0119 ha oraz oznaczonej w projekcie podziału stanowiącym integralną cześć decyzji nr [...] o powierzchni 0,0590 ha, stała się zbędna na cel wywłaszczenia (punkt II decyzji) i orzekł o jej zwrocie na współwłasność J. K. w udziale ½ i J. K. w udziale ½ (punkt III decyzji). Ponadto ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 5.138,00 zł (punkt VI decyzji) oraz zobowiązał J. K. i J. K. do zwrotu na rzecz Gminy B. ustalonego odszkodowania jednorazowo, w terminie 14 dni o dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna, w częściach po ½ udziału stanowiących kwotę 2.569 zł (punkt V decyzji). Organ odmówił również rozłożenia na raty odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy B. (punkt VI decyzji). W uzasadnieniu decyzji organ powielił poprzednie ustalenia, uzupełniając je o przyczyny nieuwzględnienia wniosku wnioskodawców o rozłożenie zwaloryzowanego odszkodowania na raty, z uwagi na brak przedstawienia przemawiających za tym dowodów oraz niewielką kwotę odszkodowania.
Wskutek rozpatrzenia odwołań wnioskodawców (od punktu I decyzji) oraz prezydenta Miasta B., Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy ww. decyzję. W jej uzasadnieniu, powołując się na art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 140 u.g.n., podzielił ustalenia organu I instancji dotyczące braku zrealizowania celu wywłaszczenia na działkach nr [...] i [...], na których miały powstać konkretne inwestycje, które nie zostały zrealizowane. Nie znajdują się na nich bowiem budynki lub elementy infrastruktury towarzyszącej budowie osiedla mieszkaniowego. Odnosząc się zaś do działek nr [...] i [...], których zwrotu odmówiono, Wojewoda podkreślił, że pierwsza z nich stanowi obecnie część drogi publicznej, zaś druga las ochronny, który był w tym miejscu przewidziany w chwili wywłaszczenia.
Skargę na ww. decyzję do tut. sądu wywiodła zarówno Gmina B., jak i J. K. oraz J. K..
Gmina B. w swojej skardze dotyczącej rozstrzygnięcia odnoszącego się do zwrotu działek nr [...] i [...], zarzuciła:
– naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 137 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także przez brak dostatecznego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia;
– naruszenie art. 136 ust. 1 i 2 oraz art. 137 u.g.n. przez uznanie, że część nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w akcie nabycia.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że nie zostało w sprawie wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, w jakich okolicznościach nastąpiło nabycie nieruchomości od poprzedników prawnych wnioskodawców. Zarówno bowiem zgromadzona dokumentacja, jak i zeznania świadków nie potwierdziły, czy toczyły się wówczas jakiekolwiek rokowania, a także czy zbywcom wyznaczono termin na zawarcie umowy, czy działali oni pod przymusem i czy podstawą nabycia nieruchomości w ogóle była u.g.g.w.n. Z dowodów tych nie da się również, w ocenie skarżącej, wyprowadzić wniosku co do charakteru nabycia przedmiotowej nieruchomości.
J. K. oraz J. K. zaskarżyli ww. decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c. k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu swojej skargi wskazali, że organy nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego odnośnie ustalenia, czy na działce nr [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia, opierając się jedynie na dokumentacji fotograficznej. Skarga powyższa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 798/19, zaś na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. sądu z dnia 21 listopada 2019 r. sprawa ta została połączona ze sprawą II SA/Bk 797/19 (zainicjowaną skargą Gminy B.), w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na obie ww. skargi, organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i odnosząc się do wywiedzionych w nich twierdzeń i zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona nimi decyzja organu odwoławczego, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, odpowiadają prawu.
Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy pt. "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości", dotyczące warunków i zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie m.in. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (u.g.g.w.n.). Umiejscowiony w ww. rozdziale art. 136 ust. 3 zd. 1 i 3 u.g.n., stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do art. 137 u.g.n., nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, natomiast warunkiem ich zwrotu jest zwrot odszkodowania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę, stosownie do art. 140 u.g.n. Przy tym wedle art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany – z tym, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zgodnie zaś z art. 140 ust. 1 i 2 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego (w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu), ustalone w decyzji odszkodowanie pieniężne, które podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 u.g.n., nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Stosownie zaś do art. 140 ust. 3 i 3a u.g.n., jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości, a jeżeli zwrotowi podlega udział w wywłaszczonej nieruchomości albo w jej części, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do wielkości udziału.
Jak wynika z powyższego, zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 i nast. u.g.n. jest możliwy wówczas, gdy nieruchomość została nabyta w drodze umowy zawartej pod rządami u.g.g.w.n., jednakże może on nastąpić tylko, gdy nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa było równoznaczne w skutkach prawnych z wywłaszczeniem, w rozumieniu przepisów obowiązujących w chwili nabycia tej nieruchomości. Żądanie zwrotu może być zatem uwzględnione jedynie gdy zawarcie przez zbywcę umowy nie było dobrowolne, ale związane z przymusem, tj. z bezpośrednią perspektywą odjęcia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej, a więc w związku z realnym zagrożeniem wywłaszczeniem. Zauważyć przy tym należy, że powyższe znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie NSA, stanowiącym, że: na tle art. 216 ust. 2 pkt. 3 u.g.n. nie można analizować nabycia nieruchomości w formie cywilnoprawnej bez powiązania z procedurą wywłaszczenia (por. wyrok NSA z 16 października 2009 r., I OSK 37/09, Lex nr 573278) i zaistnieniem swoistej sytuacji przymusowej (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2009 r., I OSK 1136/08, Lex nr 582462), w której swoboda kontraktowa zbywcy zostaje poważnie ograniczona lub nawet wyłączona. W konsekwencji należy przyjąć, że tylko nabycie umowne, bezpośrednio związane z zamiarem wywłaszczenia konkretnej nieruchomości w związku z realizacją celu publicznego, stanowi podstawę do przyjęcia, że nieruchomość ta została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie u.g.g.w.n. w rozumieniu art. 216 ust. 2 pkt. 3 u.g.n. (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., I OSK 1835/17, Lex nr 2467373).
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że wnioski J. K. i J. K. dotyczą nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (osiedle [...]) oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiących przed podziałem, dokonanym na mocy decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jedną działkę o nr [...]. W celu rozpatrzenia ww. wniosków sporządzono zaś na etapie postępowania administracyjnego projekt podziału działki nr [...] na działki o nr: [...] (przeznaczoną do zwrotu) i [...]. Nie budzi również wątpliwości, że działka nr [...] została w dniu [...] listopada 1988 r. sprzedana przez poprzedniczki prawne wnioskodawców (tj. przez matkę D. P. i babkę A. P.) na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego rep. A nr [...] (akt notarialny). Jak wynika z § 1 aktu notarialnego, działająca w imieniu Skarbu Państwa I. C. będąca kierownikiem Oddziału Wywłaszczeń i Obrotu Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w B., przedłożyła notariuszowi (tj. A. K.) pismo Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego w B., z którego wynika, że działki opisane w akcie notarialnym (w tym działka nr [...]) przeznaczone są częściowo pod: projektowane usługi osiedlowe, projektowaną zabudowę jednorodzinną, szeregową i bliźniaczą, poszerzenie i projektowaną ulicę, pas linii energetycznej, pod przemysł i bazy przemysłowe, składowe, a częściowo pod zieleń leśną.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że umowa sprzedaży została zawarta w okresie obowiązywania u.g.g.w.n. oraz pod rządami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]", zatwierdzonego uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w B. nr [...] z dnia [...] maja 1985 r. (plan miejscowy). Plan ten przeznaczał obecną działkę nr [...] częściowo pod handel, gastronomię, usługi rzemieślnicze, administrację i inne (projektowane pawilony usługowo-handlowe dwu-kondygnacyjne wg projektów indywidualnych z programem handlu, punktu gastronomicznego, usług rzemieślniczych nieuciążliwych np.: zakład fryzjerski, krawiectwo lekkie, zegarmistrz, jubiler itd., punkt surowców wtórnych, rozmównica publiczna, jednostka administracji, punkt praktycznej pani itp. - symbol 8.UH, UG, UR, UI, k. 90 akt administracyjnych) oraz częściowo pod projektowaną przychodnię zdrowia i aptekę o powierzchni użytkowej 700 m2 (w bezpośrednim sąsiedztwie przychodni ciąg zielony pieszy; realizacja wg projektu powtarzalnego; lokalizacja stacji transformatorowej w narożniku ciągu pieszego na wydzielonej działce - symbol 7.UZ-2, k.90 akt administracyjnych), natomiast działkę [...] częściowo pod projektowaną przychodnię zdrowia i aptekę (wyżej opisany symbol 7.UZ-2), częściowo pod projektowaną ulicę dojazdową (obsługującą tereny zabudowy jednorodzinnej wewnątrz osiedla - symbol Dw, k. 88 akt administracyjnych), częściowo pod budowę dwóch zespołów zabudowy mieszkaniowej szeregowej (na zapleczy zabudowy zielony ciąg pieszy – skrót dojścia do ośrodka usługowo-handlowego; istniejący las ochronny dla celów rekreacyjnych - symbol MN-15, k. 92 akt administracyjnych) oraz częściowo pod lasy (lasy prywatne jako lasy ochronne o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym mieszkańcom osiedla o wartościowym drzewostanie istniejące zachowane ciągi piesze jako skróty dojść do części osiedla - symbol LS, k. 88 verte akt administracyjnych).
Nie jest również sporne, że działka oznaczona obecnie nr [...] jest częścią drogi publicznej i z tego względu nie istnieje możliwość jej zwrotu – stosownie do art. 2 u.g.n. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie: w sytuacji, w której zachodzą przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, potencjalny zwrot takiej nieruchomości nie powinien naruszać treści innych ustaw w zakresie dotyczącym nieruchomości, w tym także ustawy o drogach publicznych (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 20 września 2018 r., Lex nr 2556339, lub wyrok NSA z 19 października 2011 r., I OSK 1767/10, Lex nr 1069610). Z kolei w tezie wyroku z 28 października 2011 r. I OSK 649/11, NSA wskazał wprost, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej (nabytej nieruchomości) nie przysługuje gdy nieruchomość zajęta jest pod drogę publiczną (Lex nr 1149411).
Skarżąca Gmina B. kwestionuje natomiast ustalenia organów obu instancji, dotyczące okoliczności w jakich doszło w listopadzie 1988 r. do sprzedaży przez poprzedniczki prawne wnioskodawców nieruchomości oznaczonej ówcześnie nr [...]. W jej ocenie, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że podstawą nabycia nieruchomości była u.g.g.w.n. oraz, że zawarcie ww. umowy sprzedaży było poprzedzone rokowaniami lub że sprzedającym wyznaczono termin na zawarcie umowy lub że działały one pod przymusem.
W ocenie sądu ww. zastrzeżenia nie znajdują uzasadnienia zarówno w aktach sprawy, jak i w przepisach prawa. Przede wszystkim bowiem podkreślić należy raz jeszcze, że akt notarialny został zawarty w okresie obowiązywania u.g.g.w.n., która była wówczas jedynym aktem prawnym rangi ustawowej, regulującym zasady gospodarowania gruntami przeznaczonymi w planach zagospodarowania przestrzennego na cele zabudowy oraz zasady wywłaszczania nieruchomości (vide: art. 1 ust. 1 u.g.g.w.n.). Istotne przy tym jest, że art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n (dotyczący u.g.g.w.n.) nie wprowadza ograniczeń w postaci konkretnych podstaw prawnych nabycia nieruchomości (tak jak w pkt 1 i 2 tego przepisu), w związku z czym swoim zakresem obejmuje wszelkie formy nabycia nieruchomości, przez które należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje m.in. przeniesienie własności nieruchomości (vide: art. 4 ust. 3b u.g.n.), a przy tym i nabycie w drodze umowy cywilnoprawnej. Nie należy przy tym tracić z pola widzenia, że u.g.g.w.n. w brzmieniu obowiązującym w dniu 18 listopada 1988 r. zawierała w art. 53 ust. 1 regułę pierwszeństwa nabycia w drodze umowy. Przepis ten stanowił wówczas, że wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy. Jak wskazał przy tym NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r. I OSK 2491/12: taka regulacja pierwszeństwa formy cywilnoprawnej przy procedurze nabycia nieruchomości musi zostać uwzględniona przy wykładni pojęcia nabycia z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Nie można pominąć nabycia w formie cywilnoprawnej w wyniku powiązania z procedurą wywłaszczania nieruchomości. Z zakresu zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. należy wyłączyć jedynie tego rodzaju nabycie, które nie pozostawało w związku z celami publicznymi (Lex nr 1366488).
Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wyżej opisane cele pod które w 1988 r. przeznaczona była działka nr [...] zgodnie z ówczesnym planem miejscowym, są tożsame z tymi sprecyzowanymi w § 2 aktu notarialnego. To zaś wskazuje na istnienie po stronie Skarbu Państwa obowiązku przeznaczenia przedmiotowej działki na realizację celu wskazanego w planie miejscowym i nie może pozostawać bez wpływu na ustalenie okoliczności zawarcia aktu notarialnego. Nie bez znaczenia pozostają w tym kontekście również zapisy planu miejscowego, z których wynika, że zgodnie z wytycznymi planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta, teren objęty opracowaniem przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wraz z niezbędnym programem usług podstawowych, zaś przejęcie terenu na rzecz budownictwa jednorodzinnego nastąpić miało niezwłocznie po opracowaniu planu podziału geodezyjnego i wyjaśnieniu stanu projektowanego na gruncie, biorąc pod uwagę pilne potrzeby budownictwa jednorodzinnego w mieście (k. 95 verte akt administracyjnych). Posłużenie się w planie miejscowym sformułowaniem "przejęcie terenu" w ocenie sądu, w sposób jednoznaczny sugeruje przymusowy charakter zbycia na rzecz Skarb Państwa prawa własności nieruchomości objętych postanowieniami tego planu, przez dotychczasowych ich właścicieli.
Co więcej, kompletując w tym względzie materiał dowodowy, organ I instancji zgromadził dokumentację wywłaszczeniową dotyczącą m.in. położonej nieopodal działki nr [...], należącej wówczas do rodziny B. Dokumentacja ta obejmuje m.in.: protokół z rokowań przeprowadzonych dnia [...] lutego 1988 r., z którego wynika, że przedstawiciel Skarbu Państwa zaproponował nabycie tej działki na zasób gruntów z przeznaczeniem pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe (k. 75 akt administracyjnych); wniosek geodety miejskiego z dnia [...] marca 1988 r. skierowany do architekta miejskiego o wydanie zaświadczenia o przeznaczeniu wymienionych w nim gruntów zgodnie z planem zagospodarowania, w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie nabycia na rzecz Państwa do zasobów gruntów (k. 71 akt administracyjnych); zawiadomienie o dacie i miejscu zawarcia aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1988 r. podpisane przez I. C. (k. 68 akt administracyjnych); akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1988 r. rep. A. nr [...], w którego § 2 wskazano, że stawający w imieniu Skarbu Państwa J. D. przedłożył notariuszowi A. K. pismo Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w B., z którego wynika przeznaczenie m.in. przedmiotowej działki pod tereny przemysłowo-składowe, usługi komunikacyjne, uprawy rolne, pas linii WN zieleń, zabudowę jednorodzinną szeregową i usługi osiedlowe oraz ulicę (k. 66-67 akt administracyjnych). Dokumentacja ta w sposób jednoznaczny wskazuje na przeprowadzoną procedurę poprzedzającą wywłaszczenie, a zakończoną, jak w niniejszej sprawie umową cywilnoprawną dotyczącą m.in. działki objętej tym samym planem miejscowym.
Ponadto w sprawie niniejszej przesłuchano w charakterze świadka J. D. (byłego Zastępcę Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w B.), który potwierdził, że stawał do zawarcia niektórych aktów notarialnych, wyjaśnił, że nieruchomości na terenie osiedla [...] nabywane były pod budownictwo jednorodzinne, usługi i ul. [...], a akty notarialne sporządzała notariusz A. K., która przed ich zawarciem prosiła o podanie szczegółowych informacji co do celu nabycia, który był wskazywany w piśmie Wydziału Urbanistyki, dołączanym każdorazowo do aktu notarialnego i opisywanym w jego treści. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków wnioskodawcy zgodnie wskazali, że ich babka zgodziła się na zawarcie umowy sprzedaży, ze względu na uzyskanie informacji, że przewidziane na działce nr [...] cele publiczne, zostaną zrealizowane bez względu na to, czy wyrazi ona na to zgodę, czy nie, co w konsekwencji pozbawiło ją możliwości dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zeznania te są spójne ze zgromadzoną dokumentacją i w ocenie sądu wskazują jednoznacznie na przeznaczenie działki nr [...] na cele publiczne służące mieszkaniowemu zagospodarowaniu osiedla [...] wraz z towarzyszącymi mu usługami pomocniczymi.
Nie bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność wystosowania przez Gminę B. do poprzednich właścicieli m.in. działki nr [...], lub ich spadkobierców, pisma z dnia [...] maja 2015 r., w którym informuje ona o zamiarze użycia nie tylko ww. wywłaszczonej działki, ale też działki nr [...] na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz o możliwości ubiegania się o ich zwrot (k. 126 akt administracyjnych), co świadczy jednoznacznie o traktowaniu przez Gminę ww. działek za działki wywłaszczone. W związku z powyższym stanowisko skarżącej w tym zakresie, uznać należy za niekonsekwentne i niezrozumiałe.
Z całokształtu opisanych wyżej dowodów wynika więc, że w 1988 r. na terenie osiedla Pieczurki prowadzone były postępowania zmierzające do zawarcia umów sprzedaży położonych na nim działek, zaś ze względu na postanowienia ówczesnego planu miejscowego, obligujące Państwo do określonego jego zagospodarowania, w przypadku braku możliwości zawarcia tych umów, nastąpiłoby przejęcie tych działek w trybie wywłaszczenia, o którym mowa w rozdziale 6 u.g.g.w.n. W tym zakresie, sąd akceptuje w całości ustalenia poczynione przez organy, które dopełniły obowiązków opisanych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., wyjaśniając za pomocą dostępnych możliwych dowodów nie tylko okoliczności zawarcia aktu notarialnego, ale również należycie oceniając spełnienie przesłanek z art. 137 ust. 1 u.g.n.
W kontekście oceny prawidłowości ustaleń organów co do zbędności działek nr [...], [...] i [...] na cele wywłaszczenia, wyjaśnić należy, że skarżąca Gmina B., która wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie niniejszego uzasadnienia, kwestionuje te, które odnoszą się do orzeczonych do zwrotu działek nr [...] i [...]. Z kolei skarżący-wnioskodawcy, którzy z takim wnioskiem nie wystąpili, kwestionują je w zakresie odmawiającym im zwrotu działki nr [...].
W tym względzie zauważyć należy, że słusznie organy ustaliły, że działka nr [...] w częściach odpowiadających obecnym działkom [...] i [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Działki te pozostają bowiem do chwili obecnej niezagospodarowane i niezabudowane, w związku z czym trudno mówić o realizacji na nich któregokolwiek z celów wywłaszczenia opisanych w akcie notarialnym, a odpowiadającym postanowieniom ówczesnego planu miejscowego. Dodać przy tym należy, że obecne przeznaczenie tych działek wynikające z obowiązującego planu miejscowego, nie ma w tym zakresie żadnego znaczenia, bowiem o zbędności działki na cel wywłaszczenia orzeka się na podstawie treści decyzji wywłaszczeniowej lub umowy przenoszącej własność nieruchomości, co słusznie podniósł Wojewoda w odpowiedzi na skargę.
Z kolei obecne zagospodarowanie działki nr [...] - odpowiadającej części działki nr [...] przeznaczonej w ówczesnym planie miejscowym pod las ochronny o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym, temu celowi odpowiada. Z protokołu przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2017 r. wizji lokalnej oraz wykonanych wówczas fotografii wynika bowiem, że porośnięta jest ona drzewostanem, który w dużym stopniu stanowią tzw. samosiejki, nie posiada urządzonych ciągów pieszych oraz innych elementów małej architektury, a znajdujące się na niej ścieżki zostały wydeptane przez mieszkańców przechodzących do znajdującego się w sąsiedztwie kościoła. W konsekwencji organy słusznie powołały się na art. 11 ust. 1 i 5 u.o.g.r.l., wedle których grunty leśne znajdujące się w granicach administracyjnych miast zalicza się do lasów ochronnych, których granice ustala się w planach zagospodarowania przestrzennego. Z kolei ze względu na art. 11 ust. 3 u.o.g.r.l., wedle którego w lasach ochronnych nie mogą być wznoszone budynki i budowle, z wyjątkiem służących gospodarce leśnej, obronności kraju i bezpieczeństwu wewnętrznemu, oznakowaniu nawigacyjnemu, ochronie zdrowia oraz wypoczynkowi i obsłudze turystów, las porastający działkę [...] nie wymagał jakiegokolwiek zagospodarowania. Dlatego wywłaszczona w tej części nieruchomość nie mogła zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia.
Wywiedzione więc przez wszystkich skarżących zarzuty, dotyczące w istocie jedynie ustaleń faktycznych, okazały się niezasadne. Organy dopełniły bowiem wszelkich wymogów procesowych przy ustalaniu okoliczności faktycznych istotne w kontekście prawidłowego rozpatrzenia wniosków o zwrot przedmiotowej wywłaszczonej nieruchomości. Przede wszystkim, w sposób prawidłowy skompletowały materiał dowodowy oraz oceniły go zgodnie zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, czego wyrazem są pisemne motywy zapadłych rozstrzygnięć, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy i zawierające przekonywującą argumentację, a więc odpowiadające warunkom opisanym w art. 107 § 3 k.p.a.
Wszystkie podniesione przez skarżących zarzuty stanowią w istocie polemikę, z prawidłowymi ustaleniami organów. Ta zaś - jako nieznajdująca oparcia w przepisach prawa, a przy tym pozbawiona racji przekonywania, z racji braku jej odzwierciedlenia w aktach sprawy, nie mogła doprowadzić do wniosków odmiennych, aniżeli te przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Podkreślić przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego aktu prawnego, co więcej nie poparte żadnymi logicznymi argumentami lub dowodami, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Mając na uwadze fakt, że żadna ze skarżących stron nie kwestionowała prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, sąd jedynie pokrótce, ze względu na art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) wskazuje, że spełnia on wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. 2004 r. Nr 207 poz. 2109 ze zm.), opiera się na rzetelnych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz nie zawiera wad świadczących o naruszeniu przez rzeczoznawcę przepisów u.g.n. Sporządzający go rzeczoznawca, dokonał wyczerpującego opisu jej położenia i otoczenia, stanu techniczno-użytkowego oraz stanu zagospodarowania, a także określił jej przeznaczenie opierając się na zapisach obowiązującego dla niej planu miejscowego z 2005 r. Ponadto logicznie uzasadnił wybór podejścia porównawczego przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej, którą w sposób zrozumiały i czytelny zdefiniował, opisując jednocześnie uwarunkowania i procedurę przyjętą przy wykorzystaniu tej metody szacowania, a także ustalił współczynniki korygujące oraz uwzględnił art. 140 u.g.n., posiłkując się przy tym wytycznymi z art. 5 u.g.n. dotyczącymi waloryzacji kwoty odszkodowania. Operat ten jest zatem kompletny i logiczny, spełnia warunki formalne, odpowiada przepisom prawa, a przy tym został oparty na rzetelnych danych stanowiących podstawę oszacowania oraz zawiera wyczerpujące uargumentowanie wynikających z niego wniosków. W związku z powyższym, w ocenie sądu, został sporządzony w sposób prawidłowy, a tym samym mógł stanowić dowód na okoliczność ustalenia aktualnej wartości prawa własności wycenianych działek przeznaczonych do zwrotu wnioskodawcom oraz wysokości zwaloryzowanego, należnego od nich odszkodowania.
Reasumując stwierdzić należy, że sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z porządku prawnego, w związku z czym obie skargi oddalił, orzekając o tym na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło